IV SA/Gl 818/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant apl. radc. Teresa Śliwka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. Z. na orzeczenie Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Orzeczeniem z dnia [...]r. Komendant Miejski Policji w B. – B. uznał komisarza S. Z. winnym popełnienia dziewiętnastu czynów o znamionach przestępstwa i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Rozstrzygnięcie to wydano na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14 ). W uzasadnieniu orzeczenia organ dyscyplinarny podniósł, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. przedstawił obwinionemu [...] zarzutów o przestępstwa kryminalne, w tym o kierowanie zorganizowaną, zbrojną grupą przestępczą. W dniu [...]r. Sąd Rejonowy zastosował wobec niego areszt tymczasowy na okres [...] miesięcy. Przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne pozwoliło stwierdzić, że fakt popełnienia zarzucanych obwinionemu czynów jest oczywisty. Ponieważ według art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. Nr 30, poz. 179, ze zm.) odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów jest niezależna od odpowiedzialności karnej, a art. 134 ust. 1 pkt 10 tej ustawy przewiduje karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, to wobec oczywistości czynów o znamionach przestępstwa niemożliwe jest dalsze pozostawanie obwinionego w służbie ( § 21 ust. 2 wskazanego rozporządzenia ). Zaskarżonym orzeczeniem, wydanym na skutek odwołania obwinionego Ś. Komendant Wojewódzki Policji w trybie § 32 ust. 3 pkt 1 cyt. rozporządzenia utrzymał w mocy orzeczenie I instancji. Organ odwoławczy uznał, że charakter zarzucanych policjantowi czynów nie pozwala korzystania przez niego z przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z art. 25 ustawy o Policji jest warunkiem koniecznym pełnienia służby. Z kolei orzekając o zastosowaniu tymczasowego aresztowania Sąd Rejonowy w K. stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że obwiniony dopuścił się zarzucanych mu czynów. Przyjmując oczywistość popełnienia owych czynów organ odwoławczy uwzględnił również – jak podaje w swoich motywach – inne dowody "w postaci wydanych w toku postępowania karnego postanowień, a przedstawieniu kom. S. Z. zarzutów i tymczasowym aresztowaniu policjanta". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że postępowanie dyscyplinarne należało zawiesić do czasu zakończenia postępowania karnego, stosownie do § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19.XII.1997 r., gdyż brak było podstaw do uznania oczywistości popełnienia przez niego przestępstw. W szczególności do przedstawienia zarzutów w postępowaniu karnym wystarczy dostateczne podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba. Oczywistość popełnienia przestępstwa nie jest też przesłanką zastosowania tymczasowego aresztowania. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. M.in. wywodził, że uznanie w postępowaniu dyscyplinarnym oczywistości popełnienia przestępstwa jest czymś odmiennym od uznania winnym popełnienia przestępstwa w postępowaniu karnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem zapadła z naruszeniem prawa. Otóż według art. 132 ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania decyzji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia – niezależnie od odpowiedzialności karnej. Tak więc przesłanką tej odpowiedzialności jest stwierdzenie, że obwiniony popełnił określony czyn karalny, a nie jest w tym zakresie wystarczające samo podejrzenie popełnienia takiego czynu. Żeby zaś stwierdzić fakt popełnienia czynu niezbędne jest przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego, zgromadzenie materiału dowodowego i poddanie go właściwej ocenie. Taki też obowiązek wynikał dla organów dyscyplinarnych z przepisów powoływanego rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997 r, oraz przepisów art. 7,77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, do którego rozporządzenie to odsyłało w § 45. Jednocześnie § 21 ust. 1 rozporządzenia wskazywał obligatoryjny tryb postępowania organu dyscyplinarnego w przypadku, gdy zarzucany policjantowi czyn był przedmiotem postępowania karnego i nie stanowił naruszenia dyscypliny służbowej. Mianowicie w takim przypadku organ zobowiązany był do zawieszenia postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego. W ust. 2 tego artykułu przewidziano odstępstwo od tego trybu w razie, gdy popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa było oczywiste i uniemożliwiało pozostawienie go w służbie. Organy obu instancji na przesłance oczywistości popełnienia przestępstwa oparły nie tylko swoje uprawnienia do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, ale odniosły ją także do wyniku tego postępowania, co należy rozumieć za równoznaczne z uznaniem skarżącego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów. W obu aspektach stanowisko organów należy uznać za błędne. Z treści uzasadnień obu orzeczeń oraz zawartości akt dyscyplinarnych jednoznacznie wynika, że oczywistość popełnienia przez skarżącego przypisanych mu czynów organy te wywiodły z dwóch faktów, a mianowicie, że wydane zostało postanowienie prokuratorskie o przedstawieniu skarżącemu zarzutów, obejmujących przedmiotowe czyny, oraz że wydano sądowe postanowienie o tymczasowym aresztowaniu skarżącego w postępowaniu przygotowawczym. Trafnie zarzuca skarżący, że oba te dokumenty nie są wystarczające do przyjęcia oczywistości popełnienia zarzucanych mu przestępstw, a więc nie wystąpiła sytuacja z § 21 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Jednocześnie nie dawały one podstaw do uznania skarżącego winnym popełnienia tych czynów, a w konsekwencji i do wydania orzeczenia o ukaraniu. Wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów w postępowaniu karnym jest czynnością procesową wszczynającą postępowanie karne przeciwko konkretnej osobie. Wprawdzie sporządza się je jeżeli zebrane dane uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że określona osoba popełniła określony czyn, jednak powzięcie takiego podejrzenia w żaden sposób nie może być utożsamiane z oczywistością popełnienia tego czynu na gruncie postępowania dyscyplinarnego. Zwrócić należy uwagę, że postanowienie o przedstawieniu zarzutów jest niezaskarżalne, a zatem podejrzany nie ma wpływu na jego funkcjonowanie w obrocie prawnym. Natomiast tymczasowe aresztowanie jest środkiem zapobiegawczym stosowanym zasadniczo w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego. Stosownie do art. 249 § 1 Kodeksu postępowania karnego środki te można stosować, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa przez określoną osobę. Również przyjęcie istnienia takiego prawdopodobieństwa przez sąd karny nie może być podstawą ustalenia popełnienia przestępstwa przez organ dyscyplinarny, a tym bardziej oczywistości jego popełnienia. Prawdopodobieństwo ( nawet duże ) popełnienia przestępstwa nie daje pewności jego popełnienia. Wadliwe byłoby natomiast wnioskowanie, że to co dla sądu karnego jest dużym prawdopodobieństwem, dla organu dyscyplinarnego stanowi oczywistość. Nie występują też normatywne podstawy do takiego rozumowania. W świetle powyższych wywodów należy stwierdzić, że podniesione w zaskarżonym orzeczeniu ( decyzji ) okoliczności nie dawały podstaw do uznania skarżącego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i do wymierzenia mu kary dyscyplinarnej. Organy dyscyplinarne nie przeprowadziły zaś jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, w toku którego zgromadzone zostałyby dowody uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną skarżącego. Z kolei brak oczywistości popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa winien był prowadzić do zawieszenia postępowania na mocy § 21 ust. 1 cyt. rozporządzenia, skoro w toku było postępowanie karne obejmujące zarzucane skarżącemu czyny. Według wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.X.2002 r., sygn. akt K 36/00 – OTK-A 2002/5/63 ) rozporządzenie to do dnia 30.IX.2003 r. mogło stanowić prawną podstawę do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Z dniem 29 listopada 2003 r. postępowanie dyscyplinarne zostało uregulowane w samej ustawie o Policji, na mocy ustawy nowelizacyjnej z dnia 29.X.2003 r. ( Dz. U. Nr 192, poz. 1873 ). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy jej przepisy należy stosować do postępowań dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia jej wejścia w życie. Regulacja ta będzie mieć więc zastosowanie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ odwoławczy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.), w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ... ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. su.