IV SA/Wa 685/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego S. T. W. i S-ka Spółka Jawna w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz Gospodarstwa Rolnego S. T. W. i S-ka Spółka Jawna w W. kwotę 200,- (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W., którą nakazano S. K., W. P., T. W. i Z. B. wspólnikom spółki jawnej Gospodarstwo Rolne S. w W. jako posiadaczom odpadów w postaci komunalnych osadów ściekowych usunięcie ich z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania na działce nr [...] w m. S. i przekazanie odbiorcy posiadającemu zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami zgodnie z wymogami ustawy o odpadach. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że dnia 5.04.2004 r. przeprowadzone zostały oględziny na działce nr [...], której użytkownikiem jest gospodarstwo rolne S. T. W. i S-ka Spółka Jawna z siedzibą w W.. W toku oględzin stwierdzono, że na działce w kierunku wschodnim od silosów w odległości ok. 30 m znajduje się pryzma komunalnych osadów ściekowych o wymiarach 30x40x0,70 m Odpady położone są bezpośrednio na ziemi i przykryte słomą. Ustalono, że spółka nie posiada zezwolenia określającego miejsce i sposób magazynowania odpadów zgodnie z art.63 ust. 6 ustawy o odpadach W. P. oświadczył członkom komisji podczas oględzin, że nie prowadzi składowania i nie musi spełniać formalno prawnych wymogów określonych w art. 50-62 ustawy o odpadach. Wyjaśnił, że magazynowanie ma charakter czasowy i odbywa się w oparciu o art. 63 ust. 3 ustawy o odpadach. W miesiącu kwietniu pryzma zostanie usunięta a osad ściekowy posłuży do nawiezienia gruntów gospodarstwa. Obecny podczas tych oględzin przedstawiciel Starostwa Powiatowego stwierdził, że pryzma usytuowana jest na gruncie o wyraźnym naturalnym spadku terenu w kierunku zagłębienia położonego w odległości ok. 30 m od skraju pryzmy. Bliskość stawu i istnienie rowów melioracyjnych uzasadnia niebezpieczeństwo przedostania się odpadów do ziemi, wód a także przez system rowów do rzeki S. i spowodowanie zanieczyszczeń. Przedstawiciel Agencji Nieruchomości Rolnych oświadczył natomiast, że spadek terenu nie został zmierzony, brak jest potwierdzenia istnienia rowów melioracyjnych w pobliżu pryzmy. Jako podstawę rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach.( Dz.U. nr 62 poz. 628 z późn. zm.), zgodnie z którym wójt (burmistrz lub prezydent miasta) nakazuje posiadaczowi odpadów usuniecie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania wskazując sposób wykonania decyzji. Art. 3 ust. 2 pkt 16 wskazuje, że przez składowisko odpadów rozumieć należy obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów. Uregulowania prawne dotyczące składowania odpadów zostały zawarte w art. 50-62 ustawy. Jak wynika z ich treści mając na uwadze działalność prowadzoną przez wspólników skarżącej spółki przepisy te nie będą miały zastosowania. Art. 3 ust. 2 pkt. 3 stanowi, że przez magazynowanie odpadów rozumie się czasowe przetrzymywanie lub gromadzenie odpadów przed ich transportem, odzyskiem lub unieszkodliwianiem. Sam proces magazynowania może być prowadzony, jeżeli zachowane są warunki, o których mowa w art. 63 ustawy. Odpady przeznaczone do odzysku mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów nie dłużej jednak niż przez okres 3 lat. W ocenie organu odwoławczego powyższy przepis nie zwalnia od obowiązku wskazania miejsca i sposobu magazynowania odpadów zgodnie z art. 63 ust. 6 ustawy. Analiza wymienionych przepisów - w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. prowadzi do wniosku, że prowadzący działalność może magazynować odpady przez okres nie dłuższy niż 3 lata jednakże wobec kategorycznego brzmienia cyt. przepisu ust. 6 określenie miejsca i sposobu magazynowania musi nastąpić w jednej z wymienionych w tym przepisie decyzji. Natomiast nie ma zastosowania do komunalnych osadów ściekowych art. 65 ustawy o odpadach w związku z tym, że gospodarowanie komunalnymi osadami ściekowymi zostało poddane odrębnemu trybowi postępowania. Art. 63 ust. 6 enumeratywnie wymienia akty prawne, w których musi nastąpić określenie miejsca i sposobu magazynowania odpadów. Przepis ten zawiera zamkniętą listę, w której ustawodawca nie przewidział możliwości magazynowania komunalnego osadu ściekowego. Uzyskanie zezwolenia na magazynowanie tym odpadem zostało wyłączone art. 43 ust. 5 ustawy. Z cyt. art. 43 oraz rozporządzenia w sprawie komunalnych osadów ściekowych wynika natomiast, że odpady te mogą być stosowane tylko bezpośrednio na pola bez możliwości magazynowania. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniosło Gospodarstwo Rolne S. T. W. i S-ka Spółka Jawna z siedzibą w W. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 63 ust. 3 ustawy o odpadach przez błędne przyjęcie, że przepis ten nie znajduje zastosowania do gospodarowania komunalnymi osadami ściekowymi. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że gospodarowanie komunalnymi osadami ściekowymi wymaga choćby krótkotrwałego ich magazynowania przed zastosowaniem na polach. Technicznie i organizacyjnie niemożliwe jest stosowanie tych odpadów bezpośrednio na pola zwłaszcza jeżeli areał tych pól jak to ma miejsce w przypadku przedmiotowego gospodarstwa wynosi ok. 300 ha. Dostarczone przez wytwórcę odpady muszą być złożone w jednym miejscu zanim zostaną wykorzystane. Zarówno językowa jak i celowościowa wykładnia przepisu art. 63 ust. 3 ustawy o odpadach przemawia za zastosowanie tego przepisu nie zaś wyłączenia jego stosowania w zakresie gospodarowania komunalnymi osadami ściekowymi. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując motywację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Stowarzyszenie Ochrony S., Gminy W. i doliny rzeki S "S.." wniosło o odrzucenie skargi jako wniesionej przez nieuprawnione osoby. W przypadku nieuwzględnienia tego wniosku Stowarzyszenie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wobec złożenia przez zainteresowaną stronę - Stowarzyszenie S. w W. wniosku o odrzucenie skargi Sąd przede wszystkim zobowiązany był do zbadania czy skarga jest dopuszczalna. Kwestię tę reguluje art. 58 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270), który enumeratywnie wymienia przypadki odrzucenia skargi przez sąd. Pkt 5 tego artykułu stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo, jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy. Złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga została podpisana przez 2 wspólników Spółki Jawnej Gospodarstwo Rolne S. T. W. i S-ka. Z dołączonego wypisu w KRS skarżącej spółki wynika, że do reprezentowania spółki powołany jest każdy wspólnik jednoosobowo. W tej sytuacji zarzut Stowarzyszenia nieprawidłowej reprezentacji Spółki, który miałby prowadzić do odrzucenia skargi jest nieuzasadniony. Odnosząc się merytorycznie do zarzutów zawartych w skardze wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 34 w zw. z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r – o odpadach ( Dz.U. nr 62 poz. 628 z późn zm.) Kwestię magazynowania odpadów reguluje art. 63 cyt. ustawy. Ust. 3 tego art. odnosi się do magazynowania odpadów przeznaczonych do odzysku lub unieszkodliwiania i stanowi, że odpady te z wyjątkiem składowania mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem ich procesów nie dłużej jednak niż przez 3 lata. Skarżący w niniejszej sprawie magazynowali komunalne osady ściekowe, które wykorzystywali następnie do nawożenia pól uprawnych. Art. 3 ust. 3 pkt 9 ustawy stanowi, że przez "odzysk" rozumie się wszelkie działania niestwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub części lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji materiałów lub energii i ich wykorzystania określonego w załączniku nr 5 do ustawy. Taka definicja pojęcia "odzysk" wskazuje, że komunalne osady ściekowe należą do kategorii odpadów przeznaczonych do odzysku a zatem, że do ich magazynowania będzie miał zastosowanie przepis art. 63ust. 3 ustawy o odpadach. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że ma on zastosowanie do wszelkich odpadów przeznaczonych do odzysku, jeżeli tylko spełniają warunki wskazane w tym przepisie niezależnie od tego czy podmiot będący posiadaczem takich odpadów posiada zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania takimi odpadami. Wykładnia omawianego przepisu wskazuje, że co do zasady do magazynowania odpadów nie jest wymagana odrębna decyzja określająca miejsce i sposób magazynowania. Jedynie w przypadkach enumeratywnie wskazanych w ust. 6 tego artykuły – określa się sposób i miejsce magazynowania. Gospodarowanie komunalnymi osadami ściekowymi zostało uregulowane szczegółowo w art. 43 omaw. ustawy i ust. 5 tego art. stanowi, że podmiot władający nieruchomością, na której komunalne osady ściekowe mają być zastosowane jest zwolniony od obowiązku uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub obowiązku rejestracji, o której mowa w art. 33 ust. 5 oraz prowadzenia ewidencji tych odpadów. A zatem nie może mieć zastosowania do magazynowania takich odpadów art. 63 ust. 6 pkt 5 ustawy, który wskazuje, że w zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów określa się m.in. sposób i miejsce ich magazynowania. Reasumując – w ocenie Sądu analiza przepisu art. 63 ustawy o odpadach wskazuje, że przypadki wymienione w ust. 6 stanowią wyjątek od ogólnej zasady, że określenie miejsca i sposobu magazynowania nie wymaga uzyskania odrębnej decyzji. Za takim rozstrzygnięciem przemawia także wykładnia celowościowa tego przepisu. Wskazać wszak należy, że przez magazynowanie rozumie się nawet krótkotrwałe przetrzymywanie odpadów. Procesy zwłaszcza organizacyjne uniemożliwiłyby jakiekolwiek wykorzystanie komunalnych osadów ściekowych gdyby związane były z koniecznością ich stosowania bez możliwości magazynowania. I wreszcie za taką interpretacja tego zagadnienia przemawia logiczna wykładnia tego przepisu. Skoro, bowiem magazynowanie odpadów to nawet krótkotrwałe ich przetrzymywanie to przyjęcie rozszerzającej wykładni omawianego przepisu, że magazynowanie jest możliwe jedynie w przypadkach określonych w ust. 6 (po ustaleniu w formie decyzji administracyjnej miejsca i sposobu magazynowania) prowadziłoby – w skrajnym przypadku- do niemożności magazynowania odpadów komunalnych nawet w zakresie gospodarstwa domowego ( przed ich transportem do miejsca zbiórki) Art. 28 ust. 8 stanowi wszak, że nie wymaga zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów zbieranie odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie nieruchomości przez władającego tą nieruchomością. Natomiast pkt 6 ust. 6 art. 63 wskazuje na zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu odpadów, o którym mowa w art.28 ust. 1. Powyższe wskazuje, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została podjęta z naruszeniem przepisu prawa materialnego, polegającego na błędnej interpretacji art. 63 ust. 3 ustawy o odpadach, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Sąd dodatkowo zwraca uwagę, że przywołany w zaskarżonej decyzji art. 65 ustawy o odpadach nie może być podstawą rozstrzygnięcia albowiem w dacie wydawania decyzji przepis ten nie obowiązywał (został uchylony ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej ( Dz.U nr .96 poz.959). Dodatkowo wskazać należy, że przepis ten regulował kwestie przywozu odpadów niebezpiecznych zza granicy a zatem odnosił się do innego zagadnienia niż omawiane w okolicznościach niniejszej sprawy. W tej sytuacji Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że zarzuty skarżącej Spółki są trafne a w konsekwencji zaskarżoną decyzję jako decyzję naruszającą prawo należało uchylić. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się orzeczenia nastąpiło na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś rozstrzygnięcie o kosztach znalazło oparcie w treści art. 200 tej ustawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145§1 pkt 1 lit. a wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.