II SA/Bk 646/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego R.P. kwotę 200 (słownie dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem złożonym w dniu [...] marca 2004r. J.P. wystąpił do Wójta Gminy K. o wymeldowanie z pobytu stałego pod adresem K.C. [...] swego ojca R.P. podnosząc, iż ten opuścił miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. Wójt Gminy K., powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 110 poz. 1189 z późniejszymi zmianami) orzekł o odmowie wymeldowania R.P. Organ ustalił, że R.P. zameldowany jest na pobyt stały w K.C. [...] od dnia 7 listopada 1997r. Od 8.10.2003r. do 7.10.2005r. posiada pobyt czasowy w S. przy ulicy O.R. [...]. Właścicielem budynku mieszkalnego w K.C. [...] jest syn R.P. – J.P., któremu rodzice (W. i R.P.) przekazali z 1989r. gospodarstwo rolne wraz z domem. Fakt zamieszkiwania R.P. w miejscu zameldowania na pobyt stały potwierdza Komenda Powiatowa Policji w M. pismem z [...] marca 2004r. Następnie organ przytoczył wyjaśnienia stron oraz zeznania przesłuchanych w sprawie świadków (J.D. i J.D.P. ze strony wnioskodawcy oraz B.K. ze strony R.P.), wskazał w oparciu o zapisy paszportu R.P., w jakich przedziałach czasu przebywał on na terytorium RP po powrotach ze Stanów Zjednoczonych, dokąd wyjechał w latach 70-tych oraz powołał się na oględziny lokalu, ustalając jakie należące do R.P. rzeczy osobiste, meble i wyposażenie mieszkania znajdują się w domu w K.C. [...]. Organ wskazał, iż w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności niezbędną przesłanką do wymeldowania jest dobrowolne opuszczenie lokalu tzn. dobrowolne wyzbycie się przebywania w lokalu, rezygnacji z koncentracji swych spraw życiowych w danym miejscu stałego pobytu. Opuszczenie miejsca pobytu stałego wiąże się z definitywnym i całkowitym usunięciem z zajmowanego pomieszczenia wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego i skoncentrowania swojego centrum życiowego w innym miejscu, jak wskazał w wyroku z dnia 13 lutego 2002r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu (sygn. akt IISA/Wr 15/2002). Wyjaśnienia Pana R.P., jak tez ustalenia poczynione w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazują na to, iż zamiarem Pana R.P. nie było opuszczenie na stałe miejsca jego stałego pobytu. Z zeznań świadków wynika, że Pan R.P. w Polsce przebywał około 2 razy w roku i w tym czasie zamieszkiwał w miejscu swego stałego pobytu. Potwierdza to również pełnomocnik Pana J.P. w piśmie z dnia [...] marca 2004r. Świadek Pani B.K. zeznała, że większość roku przebywa on w miejscu stałego pobytu. Pan R.P. twierdzi też, że w tym miejscu skoncentrowane są jego interesy życiowe a także, iż przeprowadzał inwestycje w budynku, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Należy też mieć na uwadze fakt, iż zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W związku z powyższym wydanie decyzji w sprawie wymeldowania ma na celu wyłącznie usunięcie niezgodności pomiędzy stanem faktycznym, a ujawnionym w ewidencji i nie służy regulacji stosunków pomiędzy stronami, dlatego też ustalenia między stronami dotyczące korzystania z domu, a także ewentualne dokonania zniszczenia przez Pana R.P. nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania. Ponadto przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie uzależniają wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu od jakiegokolwiek okresu jej nie przebywania w tymże miejscu. W związku z powyższym okoliczność, iż dana osoba nie przebywa w miejscu stałego pobytu przez okres dłuższy niż 6 miesięcy nie stanowi przesłanki do wydania decyzji w sprawie wymeldowania. Odwołanie od powyższej decyzji wywiódł J.P., zarzucając organowi I instancji rażące naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem strony, zgodnie z tym przepisem można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego, a R.P. od 1975r. przebywa w USA, posiada amerykańskie obywatelstwo i pobyt stały w USA. Zameldowanie R.P. na pobyt stały w K.C. jest fikcją meldunkową. Odwołujący się podkreślił, że R.P. zameldowany jest też czasowo tj. do X 2005r. w S. pod adresem obecnej swojej żony. Wójt Gminy nie wyjaśnił, gdzie faktycznie zamieszkuje R.P. podczas pobytów w kraju. Odwołujący się zaprzeczył, by rzeczy znajdujące się w mieszkaniu w K.C. należały do ojca i zarzucił, iż organ błędnie oparł się na zeznaniach B.K., odrzucając zeznania pozostałych świadków. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2004r. orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i o wymeldowaniu R.P. z pobytu stałego w miejscowości K.C. [...], gmina K. Organ odwoławczy przytoczył treść dowodów zebranych w sprawie i dokonał streszczenia czynności podejmowanych w postępowaniu od początku jego trwania, a następnie stwierdził, co następuje: Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001r. – tekst jednolity z późniejszymi zmianami). Przepis powyższy stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W wyniku analizy całości zebranego materiału dowodowego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu wymieniona w art. 15 ust. 2 ustawy, uzasadniająca wydanie decyzji o wymeldowaniu. W toku postępowania odwoławczego uzyskano z Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej Warszawa-Okęcie informację dotyczącą częstotliwości przyjazdów do kraju (i częściowo wyjazdów) R.P. Na podstawie powyższej informacji oraz pieczęci Straży Granicznej na poszczególnych stronach paszportu (amerykańskiego) stwierdzić należy, że R.P. przebywał w Polsce w latach 2002-2004 w następujących okresach: w 2002r. do 14 stycznia, od 15.04.2002r. – 13.06.2002r., od 15.11.2002r. do 14.01.2003r., od 22.04.2003r. do 21.06.2003r., od 7.10.2003r. – 5.01.2004r., od 24.03.2004r. do 14.05.2004r., od 8.06..2004r. – brak daty wyjazdu oraz 23.08.2004r. Z powyższego zestawienia wynika, że R.P. przyjeżdżał do kraju w 2002r. i 2003r. dwukrotnie oraz trzykrotnie w 2004r. Jego przyjazdy odbywały się na podstawie paszportu amerykańskiego, a w związku z tym przebywał w ruchu bezwizowym (nie przekraczającym 90 dni). Zatem nie jest prawdą, jak twierdził w swoich wyjaśnieniach (prot. z dnia [...].03.2004r.) oraz podczas oględzin lokalu w dniu [...].06.2004r., że przebywa w miejscu zameldowania 7 miesięcy w roku. Za wiarygodne więc należało przyjąć wyjaśnienia lokalu J.P. i jego pełnomocnika, że R.P. wyjechał na pobyt stały do USA w 1975r., aczkolwiek obowiązku wymeldowania się dopełnił dopiero w dniu [...].10.1996r. – fakt znany organowi z urzędu. Również zeznania świadka J.D.P. są zbieżne z wyjaśnieniami w/w wraz z informacją Granicznej Placówki Kontrolnej Warszawa-Okęcie. Świadek ten bowiem zeznał, że R.P. przyjeżdża przed Wielkanocą i Wszystkimi Świętymi na okres miesiąca, może dwóch. W roku bieżącym przyjechał w marcu. Świadek J.P. również potwierdził fakt zamieszkiwania R.P. w USA. Także Komenda Powiatowa Policji w M. informowała pismem z dnia [...].03.2004r., że R.P. w chwili obecnej zamieszkuje w K.C. Nr [...]. Powyższa informacja nie mogła być inna, bowiem R.P. dzień wcześniej tj. w dniu [...].03.2004r. przyjechał kolejny raz do Polski. Nie można było dać zatem wiary zeznaniom świadka B.K., która zeznała, że "R.P. większość roku kalendarzowego przebywa w K.C. W ciągu ostatnich trzech lat przebywał więcej w Polsce niż za granicą", to jednak nie pamiętała, w jakich to było terminach. Ponadto w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji 18-krotnie kierował korespondencję do R.P. na adres K.C. [...]. Tylko 2-krotnie R.P. odebrał ja osobiście, jeden raz odebrała żona, jeden raz – K.C., a w pozostałych przypadkach K.B. Z w/w aktu notarialnego z dnia [...].10.1989r. wynika, że R.P. działający przez pełnomocnika J.P. przekazał gospodarstwo wraz z zabudowaniami na rzecz syna J.P. R.P. zameldował się ponownie w miejscowości K.C. Nr [...]w dniu [...].11.1997r. na pobyt stały oraz na pobyt czasowy w S. ul. O.R. [...] na okres od 8.10.2003r. do 7.10.2005r. Powyższe dowody świadczą o tym, że R.P. skoncentrował swoje sprawy życiowe za granicą, a do kraju przyjeżdża w okresach Świąt Wielkanocnych oraz Święta Zmarłych. Ponadto R.P. podał do protokołu (protokół z dnia [...].03.2004r.), że posiada pobyt stały w USA. Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Podkreślić należy, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych min. o miejscu pobytu osób, a posiadanie zameldowania nie rodzi żadnych praw do lokalu. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda dokonał weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej. Skargę do sądu administracyjnego na tę decyzję wniósł R.P. W obszernych wywodach skarżący wyjaśnił przyczyny, dla których nie opuścił na stałe miejscowości K.C. i domu rodzinnego, z którym jest silnie związany emocjonalnie. Wskazał na okoliczności świadczące o jego pobycie w domu w K.C. (nakłady na remont domu, wyposażenie mieszkania, działalność w różnych organizacjach na terenie Polski, udzielanie się społecznie). Podtrzymał wolę pozostania w rodzinnym domu i stworzenia tutaj swojego centrum życiowego. Podnosząc powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skardze nie można odmówić słuszności. Wyprowadzony bowiem przez organ odwoławczy wniosek, iż skarżący R.P. skoncentrował swoje sprawy życiowe zagranicą pozostaje w sprzeczności z treścią zaprezentowanego sądowi materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach administracyjnych i uzupełnionego przez skarżącego na etapie postępowania sądowego. W wyroku z dnia 30 marca 1988r. (sygn. SA/Po 1495/87) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasada swobodnej oceny dowodów w rozumieniu przepisu art. 80 kpa polega na tym, że organ analizuje cały materiał dowodowy i na podstawie rozpatrywania wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu formułuje ocenę konkretnego dowodu. Oceniając dowody organ winien wskazać kryteria, jakimi się kierował uznając daną okoliczność za udowodnioną. W sprawie niniejszej rzetelnej oceny całego materiału dowodowego zabrakło a wprowadzony wniosek o opuszczeniu przez skarżącego miejsca pobytu stałego wydaje się dowolny. Niezależnie bowiem od różnic w zeznaniach świadków ze strony wnioskodawcy i ze strony skarżącego co do czasokresu pobytów skarżącego w Polsce, pewne – bo potwierdzone wpisami w paszporcie skarżącego dokonanymi przez służby straży granicznej jest to, że skarżący w Polsce przebywa kilka razy w roku, przy czym w aktach sprawy brakuje dowodów przeciw faktowi zamieszkiwania w tym czasie przez skarżącego w rodzinnym domu w miejscowości K.C. Już powyższa okoliczność nie pozwalała na przypisanie w sprawie spełnienia przesłanki wymeldowania w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. W rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zmianami) bowiem, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie – poza dobrowolnością – ma charakter trwały. Trudno zaś uznać za trwale opuszczone miejsce pobytu stałego w sytuacji powrotów do tego miejsca, niezależnie od tego na jak długo i jak często powroty mają miejsce. Umknęła przy tym uwadze organu II instancji treść dowodu z oględzin domu w miejscowości K.C., przeprowadzonych przez organ I instancji w ramach kontroli meldunkowej (vide: protokół z oględzin k. 89-93 akt administracyjnych). W świetle oględzin w mieszkaniu w dwóch pokojach, kuchni i łazience znajdują się meble, sprzęt gospodarstwa domowego i rzeczy osobiste skarżącego, natomiast pokój wskazany jako należący do wnioskodawcy (J.P.) sprawiał wrażenie niezamieszkałego. Wprawdzie pełnomocnik wnioskodawcy w swoim odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, odmawiającej wymeldowania stwierdziła, że to co zastano w domu w czasie oględzin należy do wnioskodawcy, ale powyższego stwierdzenia nawet nie uprawdopodobniła. Organ odwoławczy ani nie zażądał od pełnomocnika wnioskodawcy wskazania argumentów świadczących o wiarygodności twierdzenia zawartego w odwołaniu, ani nie przeprowadził w urzędu powtórnych oględzin domu, a w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie odniósł się do ustaleń z kontroli meldunkowej. Póki co ustalenia te świadczą na korzyść skarżącego. Organ odwoławczy, orzekając o wymeldowaniu, pominął istotny w sprawie fakt, iż o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zachowuje pełną aktualność teza wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2001r. (sygn. V SA 1496/00 ), iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w związku z art. 25 kodeksu cywilnego). W niniejszej sprawie skarżący konsekwentnie deklaruje zamiar stałego pobytu w domu rodzinnym w miejscowości K.C. a okoliczności, na które się powołuje rzeczywiście wskazują, iż wolę zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania stara się zrealizować mimo, iż oprócz obywatelstwa polskiego ma również obywatelstwo USA. Podwójne obywatelstwo nie jest zresztą przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce, zaś wynikająca z ogólnych zasad kodeksu cywilnego możliwość posiadania tylko jednego miejsca stałego pobytu (zamieszkania) odnosi się wyłącznie do obszaru państwa polskiego. Również – w świetle art. 7 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – czasowe zameldowanie pod innym adresem niż miejsce stałego pobytu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem czasowe tam nieprzebywanie. Przy posiadaniu podwójnego obywatelstwa wyjazdy i powroty do miejsca pobytu stałego są zjawiskiem normalnym i pochopne jest wyprowadzenie wyłącznie z tego faktu wniosku o opuszczeniu miejsca zameldowania. Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Dowody dotychczas zgromadzone w aktach nie świadczą o tym, że skarżący w sposób trwały i definitywny opuścił miejsce stałego pobytu w K.– C. Mając powyższe na uwadze Sąd zaskarżoną decyzję uchylił (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U.Nr 153, poz. 1270). Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie przez sąd z urzędu o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).