II SA/Ka 520/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Michalik WSA Małgorzata Jużków Protokolant Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi A.P. na czynność Prezydenta Miasta S. z dnia [...] w przedmiocie opłaty w zakresie obrotu napojami alkoholowymi 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Prezydenta Miasta S. na rzecz skarżącej [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...] A.P. zwróciła się Prezydenta Miasta S. o częściowy zwrot opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w [...] powołując się na art. 111ust. 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 ze zm.). Wyjaśniła przy tym, że opłatę za zezwolenie, które traci ważność w danym roku, uiszcza się proporcjonalnie do okresu jego ważności. [...] Prezydent Miasta S. poinformował A.P. o tym, że ta ustawa nie przewiduje zwrotu opłaty za niekorzystanie z zezwolenia. W wezwaniu z [...], A.P. ponownie zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o częściowy zwrot opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w [...]. [...] Prezydent Miasta S. podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wyjaśnił, że opłatę za dany rok uiszcza się proporcjonalnie do ważności zezwolenia, tj. okresu, na jaki zezwolenie wydano, a nie za okres faktycznego korzystania z zezwolenia. Takie stanowisko potwierdziła Regionalna Izba Obrachunkowa w K.- stwierdził na końcu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.P. wyjaśniła, że spółka jawna zakończyła swoją działalność w sklepie usytuowanym w S. przy ulicy [...], [...], natomiast opłatę za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych uiszczono za cały [...] rok. Następnie zwróciła uwagę na to, że w innym sklepie, w M., działalność zakończono [...], i w tym wypadku, część opłaty za zezwolenie została zwrócona. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wyjaśnił przy tym, że ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewiduje zwrotu opłaty w przypadku rezygnacji z prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym, brak jest podstaw prawnych do jej wypłacenia z budżetu gminy. Na końcu wyraził pogląd, że jego stanowisko jest akceptowane przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne - niż decyzje administracyjne i postanowienia - akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga A.P. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 111ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w brzmieniu obowiązującym w 2002 r., w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1, gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18. Opłata wnoszona jest do kasy gminy w każdym kolejnym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. W roku nabycia lub utraty ważności zezwolenia opłatę, o której mowa w ust. 1, uiszcza się w wysokości proporcjonalnej do okresu ważności zezwolenia, z tym że pierwsza opłata wnoszona jest przed wydaniem zezwolenia. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 18 ustawy, sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydawanego przez właściwego wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), po zasięgnięciu opinii zarządu gminy. Te przepisy prawne z woli ustawodawcy regulują zatem wszystkie zagadnienia dotyczące opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W rozpoznawanej sprawie problem sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, co oznacza zwrot utrata ważności zezwolenia, użyty przez ustawodawcę w art. 111 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Należy wobec tego zacytować kolejne jednostki redakcyjne art. 18, i tak: 5. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na czas oznaczony, nie krótszy niż 4 lata, a w przypadku sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - nie krótszy niż 2 lata. 6. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, cofa się w przypadku: 1) nieprzestrzegania zasad obrotu napojami alkoholowymi, zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim i nietrzeźwym, 2) powtarzającego się, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez daną placówkę, 3) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł, 4) nieprzestrzegania warunków określonych w zezwoleniu, 5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4, 6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, 7) orzeczenia wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem. 7. W przypadkach, o których mowa w ust. 6 pkt. 1 i 2, cofnięcie zezwolenia wymaga zasięgnięcia opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. 7a. Przedsiębiorca, któremu cofnięto zezwolenie, może wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie zezwolenia nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o jego cofnięciu. 8. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wygasa w przypadku: 1) likwidacji punktu sprzedaży, 2) upływu terminu ważności zezwolenia, 3) zmiany rodzaju działalności punktu sprzedaży, 4) zmiany przedsiębiorcy, któremu udzielono zezwolenia, 5) niedokonania opłaty przewidzianej w art. 111 do 31 stycznia każdego roku kalendarzowego objętego zezwoleniem. Z tych przepisów wynika zatem, że utrata ważności zezwolenia może nastąpić poprzez jego cofnięcie poprzez wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej, jak również na skutek jego wygaśnięcia z mocy prawa. Przesłanką powodującą wygaśnięcie zezwolenia jest między innymi, zmiana przedsiębiorcy, któremu udzielono zezwolenia (art. 18 ust. 8 pkt. 4 ustawy). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że A.P. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą A Spółka Cywilna, na podstawie wpisu do ewidencji prowadzonej przez Prezydenta Miasta S. - z dniem [...] została wykreślona z tej ewidencji. Przestał zatem istnieć przedsiębiorca, któremu udzielono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie usytuowanym w S. przy ulicy [...]. Zaistniała zatem przesłanka z art. 18 ust. 5 pkt. 4 ustawy skutkująca wygaśnięciem zezwolenia. Owa zmiana przedsiębiorcy polegała na tym, że przestał on istnieć. W tym wypadku chodzi bowiem o zmianę, w stosunku do chwili, kiedy przedsiębiorcy udzielono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w określonym punkcie sprzedaży. Skoro zatem zezwolenie wygasło, była to jedna z dwóch ustawowych form utraty zezwolenia, o jakiej mowa w art. 111 ustawy o wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi. To zaś oznacza, że w roku [...] tj. roku utraty ważności zezwolenia skarżąca winna uiścić opłatę w wysokości proporcjonalnej do okresu ważności zezwolenia. Obowiązek uiszczenia opłaty w prawidłowej wysokości wynika bowiem z mocy prawa, a nie z mocy decyzji administracyjnej ustalającej bądź też określającej wysokość zobowiązania z tego tytułu. Wyliczenie opłaty ma jedynie charakter materialno – techniczny. Na końcu, odnosząc się do twierdzenia organu, że w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi brak jest przepisów dotyczących zwrotu nadpłaconej opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, należy przypomnieć o regulacjach prawnych zawartych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137. poz. 926 ze zm.). Jej przepisy stosuje się między innymi do niepodatkowych należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei, Rozdział 9 Nadpłata tej ustawy, reguluje zagadnienia dotyczące, między innymi zwrotu nadpłaty. Mając na uwadze powyższe, należało w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271) zaskarżony akt uchylić, ponieważ doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono w trybie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić wniosek skarżącej.