II SA/Po 1985/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant st.sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004r. przy udziale sprawy ze skargi Poczty Polskiej - Rejonowy Urząd Poczty na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ M. Kosewska T.M. 3/II S.A./Po 1985/02 Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Sanitarny dla Miasta i Powiatu decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 kpa i § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 65, poz. 294 ze zm.) stwierdził u W. J. niewydolność głośni w wyniku niedowładu mięśni głosowych, jako chorobę zawodową, wymienioną w pozycji 7 wykazu stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż W. J. była zatrudniona w P.P.U.P. Poczta Polska Rejonowy Urząd Poczty - Urząd Pocztowy K. od [...] 11.1983 roku do [...] 11.1998 roku na stanowisku telefonistki, gdzie była narażona na duży wysiłek głosowy, który w popaczeniu z d długoletnim stażem pracy spowodował trwałe zmiany w krtani mające cechy kliniczne choroby zawodowej narządu głosu. Z uwagi na fakt, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy pracą na stanowisku telefonistki a rozpoznana chorobą, orzeczono , jak w sentencji. Poczta Polska - Rejonowy Urząd Poczty wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, §1 i §10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 65, poz. 294 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że W. J. podczas pracy a stanowisku telefonistki w P.P.U.P. Poczta Polska Rejonowy Urząd Poczty - Urząd Pocztowy K. była narażona przez 15 lat na nadmierny wysiłek głosowy. Lekarze WCMP po przeanalizowaniu przebiegu pracy zawodowej, zagrożeń zawodowych, dokumentacji lekarskiej, po wykonaniu badania laryngologicznego, foniatrycznego i stroboskopowego krtani w dniu 12.12.2001 roku wydali orzeczenie stwierdzając niewydolność głośni, w wyniku niedowładu mięsni głosowych, dysfonię hyperfunkcjonalną - jednostkę chorobową wymienioną w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu stanowiska orzeczniczego wyjaśniono, że długoletnia praca w narażeniu na wysiłek głosowy spowodowała trwałe zmiany w krtani mające cechy kliniczne choroby zawodowej narządu głosu. jak wynika z opinii lekarskiej po około 10 latach pracy pojawiły się częste chrypki z zanikiem głosu, męczliwość głosu, suchość i zawadzanie w gardle. W. J. leczyła się w Poradni Ogólnej i w Poradni Laryngologicznej, była hospitalizowana w Klinice Foniatrii i Audiologii w listopadzie 2001 roku, gdzie rozpoznano m. in. niewydolność głośni w części międzybłoniastej w wyniku niedowładu mięsni głosowych, dysfonię hyperfunkcjonalną pochodzenia zawodowego. Jak wskazano dalej w uzasadnieniu decyzji nietrafne są zarzuty Zakładu podważające orzeczenie i opinię wydane przez Poradnie Chorób Zawodowych WCMP. Odczucia odwołującego odnoszące się do rodzaju badań lekarskich, jakim została poddana W. J. nie mogą podważać ich prawidłowości. Wybór metod i zakresu badań służących do rozpoznania choroby zawodowej należy do jednostki uprawnionej do przeprowadzenia tych badań. Orzeczenie wydane zostało przez jednostkę właściwą w myśl przepisów do orzekania w sprawach chorób zawodowych, jest wystarczająco uzasadnione i nie budzi wątpliwości. Orzeczenie lekarskie stanowiące podstawę wydania decyzji ustalającej istnienie choroby zawodowej może być weryfikowane w trybie przewidzianym w § 9 Rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że tylko pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez instytut naukowo - badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Dlatego wniosek P.P.U.P. Poczty Polskiej o badanie w Instytucie Medycyny Pracy nie został uwzględniony. Nie zachodziła bowiem potrzeba przeprowadzenia dowodu dokumentującego tę samą okoliczność. Poczta Polska - Rejonowy Urząd Poczty wniósł skargę na wyżej wskazaną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego , zarzucając decyzji naruszenie prawa, w szczególności art. 7, 24, 75-88 i 136 kpa i wnosząc o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności podniesiono, iż skarżący domagał się uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez skierowanie sprawy do Instytutu Medycyny Pracy w celu wydania nowej opinii. Skarżący zarzucił, iż opinia wydana w sprawie jest niepełna, nie została uzupełniona o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących, czy schorzenia występujące u W. J. są wyłącznie wynikiem choroby zawodowej, czy są następstwem niewyleczonych zapalnych stanów uszu, które zostały u niej stwierdzone. Skarżący kwestionował także związek rozpoznanej u W. J. choroby z warunkami pracy, wskazując, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika ,że w okresie zatrudnienia W. J. nigdy nie chorowała, nigdy nie podała lekarzowi, u którego wykonywała badania okresowe schorzeń gardła. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na odwołanie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Stosownie do postanowień § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 6, poz. 294 z późn. zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. By zatem określona choroba mogła być uznana za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze choroba taka musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym wyżej mowa, a po wtóre winna być spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy. Przepis § 1 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych wskazuje, że przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się , m.in., rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego. Po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, upoważniona jednostka wymieniona w § 7 rozporządzenia wydaje orzeczenie wskazujące, czy rozpoznana u danej osoby choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do opisanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W dalszym zaś toku postępowania administracyjnego organy Inspekcji Sanitarnej ustalają, w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dokumentacyjny, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy a stwierdzonym schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych. Rozstrzygnięcie w omawianym zakresie następuje poprzez wydanie decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Jednocześnie należy wskazać, odnosząc się do przedstawionych w skardze zarzutów, iż opinia placówki naukowej, co do rozpoznania choroby zawodowej, jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 kpa, w związku z art. 84 kpa, który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 kpa., łącznie z pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Ze zgromadzonego zaś w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż W. J. była zatrudniona w P.P.U.P. Poczta Polska Rejonowy Urząd Poczty - Urząd Pocztowy K. od [...] listopada 1983 roku do [...] listopada 1998 roku na stanowisku telefonistki, gdzie była narażona na wysiłek głosowy. Skarżący kwestionując powyższe ustalenia podnosi wprawdzie, iż według jego informacji, opartej na dokumentach źródłowych, urząd , w którym była zatrudniona W. J. jest urzędem o niskim obciążeniu pracą, co zdaniem skarżącego świadczy o tym, że W. J. nie była nadmiernie obciążona pracą. Zarzut ten jednak uznać należy za całkowicie chybiony. Zauważyć bowiem należy, iż W. J. zatrudniona była w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku telefonistki, nieprzerwanie przez 15 lat. Telefonistki we wskazanym urzędzie pracowały przez cały tydzień, na trzy zmiany. Na jednej zmianie pracowała jedna telefonistka. Praca W. J. polegała na przyjmowaniu zamówień na rozmowy telefoniczne wychodzące, wchodzące, przechodzące, wzywaniu rozmówców, wykonywaniu połączeń rozmów, przyjmowaniu telegramów. Długoletnia praca w narażeniu na wysiłek głosowy spowodowała trwałe zmiany w krtani, co wynika z orzeczenia Centrum Medycyny Pracy, które w rozpoznaniu choroby stwierdzonej u W. J. wskazało na niewydolność głośni w wyniku niedowładu mięśni głosowych, dysfonię hyperfunkcjonalną. Znaczenie dla oceny przedmiotowej sprawy ma zatem długotrwałe narażenie W. J. na wysiłek głosowy, który spowodował wystąpienie określonego wyżej schorzenia, nie zaś obciążenie pracą, które zdaniem skarżącego, w przypadku W. J., nie było nadmierne. Zgodnie z utrwalonym poglądem panującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, występowanie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczy samo występowanie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość, co oznacza, że zaistnienie takiej sytuacji może powodować odpowiedzialność pracodawcy w przypadku wystąpienia choroby zawodowej (wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93, ONSA nr 1/1995 poz. 28, oraz z dnia 22.01.1998 I S.A. 1029/97 ). Ponadto, jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 3.02.1999 roku IIIRN 110/98 , Prok.iPr.1999/7-8/56 w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Zatem, ustalenie, że u W. J. wystąpiła niewydolność głośni w wyniku niedowładu mięśni głosowych, które to schorzenie jest tożsame ze wskazaną w pozycji 7 wykazu przewlekłą chorobą narządu głosu związaną z nadmiernym wysiłkiem głosowym- niedowładem strun głosowych oraz wykonywanie zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie, jest wystarczające dla stwierdzenia choroby zawodowej. Wskazać również należy, iż wobec wyżej wskazanych ustaleń, bez znaczenia jest to, czy istniały jednocześnie inne pozazawodowe przyczyny powstania schorzenia, co podnosi skarżący, zarzucając, iż opinia lekarska nie wyjaśnia wątpliwości dotyczących tego, czy schorzenia występujące u W. J. są wyłącznie wynikiem choroby zawodowej, czy są następstwem niewyleczonych zapalnych stanów uszu, które zostały u niej stwierdzone. Przy czym zauważyć należy, iż w uzupełnieniu orzeczenia z dnia [...] Centrum Medycyny Pracy wskazało, iż przewlekłe zapalenie ucha środkowego prawego nie ma związku przyczynowego ze stwierdzonymi zmianami w narządzie głosu, ponieważ stwierdzony niedosłuch nie zaburza społecznej wydolności słuchu. Dokonując analizy przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż organy Inspekcji Sanitarnej w sposób prawidłowy, dokonały ustaleń i oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dochodzenia epidemiologicznego i orzeczenia lekarskiego, które uzasadniały przyjęcie, iż w przypadku W. J., wystąpiły normatywne przesłanki, pozwalające uznać stwierdzone u niej schorzenie za chorobę zawodową. Jednocześnie wskazać należy, iż z uwagi na to, że obowiązujące w dacie wydania obu decyzji Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 roku w sprawie chorób zawodowych nie wskazuje okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, tak jak to ma miejsce w obecnie obowiązującym stanie prawnym, bez znaczenia dla oceny przedmiotowej sprawy pozostaje to, iż W. J. zaczęła chorować na choroby gardła trzy lata po ustaniu zatrudnienia, jak to podnosi skarżący, chociaż z dokumentacji lekarskiej, znajdującej się w aktach sprawy wynika, że W. J. już od roku 1993 roku zgłaszała lekarzowi prowadzącemu bóle gardła, chrypki ( adnotacje zamieszone w historii choroby) Wyjaśnienia wymaga jeszcze podniesiona przez skarżącego kwestia odmowy przeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z kolejnej nowej opinii Instytutu Medycyny Pracy . Skarżący zarzuca, iż z naruszeniem przepisów art. 77 - 85 kpa organy inspekcji sanitarnej odmówiły przeprowadzenia tego dowodu. Nie ulega wątpliwości, iż organy inspekcji sanitarnej mają obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązkiem organów jest także ocena wydanego orzeczenia lekarskiego w celu ustalenia, czy pozwala ono na stwierdzenie choroby zawodowej, czy wyklucza jej istnienie. Jak wskazano wyżej o tym czy schorzenie pracownika ma charakter zawodowy decydują dwa czynniki to jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych i istnienie związku przyczynowego pomiędzy choroba a warunkami pracy. W przedmiotowej sprawie zakład pracy zakwestionował związek rozpoznanej u W. J. choroby z warunkami pracy, podnosząc takie zarzuty jak brak zachorowań w trakcie zatrudnienia, brak zgłoszeń lekarzowi wykonującemu okresowe badania lekarskie schorzeń gardła, wykryte zapalenie ucha, co jak wskazuje skarżący może być bezpośrednią przyczyną schorzeń gardła oraz brak nadmiernego obciążenia pracą, co zdaniem skarżącego, świadczy o braku podstaw do przyjęcia choroby zawodowej. Wszystkie podnoszone zarzuty, jak wskazano powyżej , zdaniem Sądu są chybione i pozostają bez znaczenia dla prawidłowo przeprowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej postępowania i przyjętej oceny. Ponadto wątpliwości skarżącego dotyczące orzeczenia lekarskiego wydanego przez Centrum Medycyny Pracy zostały wyjaśnione w uzupełnieniu tego orzeczenia z dnia [...] , zgłoszone zaś, zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji , jak i w skardze wniesionej do Sądu, zarzuty, będące w istocie oceną samego skarżącego, nie znajdującą oparcia w materiale dowodowym, a tym samym sprowadzającą się jedynie do polemiki z ustaleniami wynikającymi z orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawniona do tego jednostkę lekarską, uznać należy za bezzasadne. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ II instancji prawidłowo przyjął, iż nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia kolejnego dowodu dokumentującego tę samą okoliczność. Mając na względzie powyższe rozważania i uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji. /-/W.Długaszewska /-/B.Koś /-/M.Kosewska