III SA/Po 470/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska Walentyna Długaszewska Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Spółki "A" w Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] o d d a l a s k a r g ę /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ M. Kosewska Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania Spółki "A" w Z. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego , Nr [...] z dnia [...] stwierdzającej u J. G. zawodowe kontaktowe zapalenie skóry rąk z podrażnienia jako chorobę zawodową - utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, że odwołanie od decyzji organu sanitarnego pierwszej instancji złożył pełnomocnik zakładu pracy, w którym zarzucił naruszenie § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób niewystarczający dokumentuje powstanie choroby zawodowej u J. G., a także z uwagi na wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej po upływie jednego miesiąca od ustania zatrudnienia, tj. okresu zakreślonego w załączniku do rozporządzenia. Zarzucono ponadto naruszenie § 6 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia, w myśl których orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika oraz oceny narażenia zawodowego. Wskazano też, że nie zostało podane jakiego rodzaju zapalenie skóry stwierdzono u J. G. i z jakim konkretnie czynnikiem powodującym powstanie choroby zawodowej pracownik miał styczność. Organ drugiej instancji ustalił, że zawodowe kontaktowe zapalenie skóry rąk z podrażnienia jako chorobę zawodową u J. G. rozpoznał i zgłosił Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim z dnia [...] 10.2003 r. Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J. G. w latach 2000 - 2003 zatrudniony był w Spółce "A" w Z. na stanowisku ślusarza-galwanizera. W czasie pracy zawodowej miał kontakt m.in. ze związkami chromu, solami niklu, klejami oraz pyłem przemysłowym powstałym podczas szlifowania. Na tej podstawie organ pierwszej instancji stwierdził u J. G. chorobę zawodową. Rozpoznana u J. G. jednostka chorobowa wymieniona jest w pozycji 18.2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Wątpliwości strony odwołującej się dotyczą oceny narażenia zawodowego, a konkretnie tego, czy schorzenie to wywołane zostało działaniem czynników szkodliwych występujących w pracy, gdy wyniki testów skórnych wypadły ujemnie. Postępowanie wyjaśniające w sprawie choroby zawodowej u J. G. toczyło się w trakcie jego pracy zawodowej i nie można zgodzić się z zarzutami naruszenia § 2 ust. 2 rozporządzenia. Zmiany skórne na powierzchni dłoniowej rąk o charakterze ogniskowych, grubych nawarstwień zrogowaciałego naskórka, z głębokimi pęknięciami pojawiły się po roku pracy w "A". W trakcie obserwacji w maju 2002 r. i styczniu 2003 r. w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzono zaostrzenie zmian skórnych podczas pracy, natomiast wyraźną poprawę stanu klinicznego obserwowano w trakcie dłuższych przerw w pracy. Również Instytut Medycyny Pracy potwierdził rozpoznanie WOMP-u tj. zawodowe kontaktowe zapalenie skóry rąk z podrażnienia na podstawie analizy dokumentacji lekarskiej oraz danych o początku i przebiegu choroby skóry rąk u J. G., po uzyskaniu ujemnych wyników testów alergicznych. W ocenie organu drugiej instancji już sama lokalizacja zmian wypryskowych jak i charakter pracy mogą wskazywać na czynniki szkodliwe, które są przyczyną zawodowego zapalenia skóry. Zatem istnieje duży stopień prawdopodobieństwa, że zawodowe kontaktowe zapalenie skóry rąk z podrażnienia spowodowane zostało narażeniem zawodowym w miejscu pracy tj. w "A". Ujemny wynik testów naskórkowych kontaktowych przeprowadzonych w czasie pobytu J. G. w Klinice Chorób Zawodowych IMP stanowił podstawę nierozpoznania u niego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, a jedynie kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, gdzie już sam kontakt ze związkami drażniącymi powoduje wystąpienie objawów chorobowych (zmiany nieimmunologiczne). Cofanie się zmian skórnych po odsunięciu od pracy w kontakcie ze związkami drażniącymi oraz ponawianie się zmian po powrocie do pracy (test eliminacji i reekspozycji) przemawia za etiologią zawodową schorzenia i dowodzi, że choroba ma ścisły związek z wykonywaną pracą. Charakter narażenia zawodowego, przebieg schorzenia i stan kliniczny oraz ujemne wyniki testów upoważniają do rozpoznania zawodowego kontaktowego zapalenia skóry rąk z podrażnienia. W uzasadnieniu przytoczono też opracowanie fachowe dotyczące rozpoznanej u J. G. choroby zawarte w "Klinicznej patologii zawodowej" pod redakcją prof. dr hab. med. Kazimierza Marka. Wskazano również, że podczas badań wstępnych nie stwierdzono u pracownika przeciwwskazań do zatrudnienia, zatem musiał być on zdrowy w chwili podjęcia pracy w "A", co także przemawia za zawodową etiologią schorzenia. Z uwagi na zarzuty pracodawcy wskazano również, że rękawice ochronne nie eliminują całkowicie narażenia, ulegają one bowiem w czasie pracy uszkodzeniu, nie zawsze są szczelne co ułatwia przenikanie związków drażniących do skóry. Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka "A" w Z. wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze wskazano na naruszenie § 2 ust.1, 2 i 3, § 6, § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) i pkt 18 załącznika do tego rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Sprawa niniejsza, zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 21.08.2002 r. podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 1 § 1 i 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych sąd ten kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), schorzenie ma charakter zawodowy o ile zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". W myśl ust. 2 § 2 rozporządzenia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem" w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W świetle tego "Wykazu" okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wynosi dla choroby określonej jako kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, wymienionej w pozycji 18.2 - jeden miesiąc. Konstrukcja § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) uzupełnionego normatywnymi postanowieniami Wykazu chorób zawodowych przemawia za tym, że to nie orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej, o której mowa w ust. 1 § 2, a jedynie zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz sama choroba zawodowa, jak i jej udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej, muszą nastąpić w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu w ściśle określonym czasie. Wobec powyższego należało uznać za nietrafny zarzut skarżącego dotyczący naruszenia 2 § 2 rozporządzenia uzasadniony tym, że wydanie przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej u J. G. nastąpiło w dniu [...] 10.2003 r., podczas gdy jego zatrudnienie w "A" ustało w dniu 31.03.2003 r. W świetle tego przepisu i powołanych wyżej postanowień Wykazu chorób zawodowych istotne jest, że objawy chorobowe skóry rąk u J. G. udokumentowane są zwolnieniami lekarskimi pochodzącymi z poradni dermatologicznej z okresu zatrudnienia, tj. od [...] 02.2002 r. do [...] 07.2002 r. Dokładne dane o okresach zwolnień podał sam skarżący w piśmie z dnia 10.02.2003 r., skierowanym do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Zawodowej Chorób Skóry (k.1 akt administracyjnych). Również karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 25.06.2002 r. w Szpitalu Wojewódzkim (Oddział Dermatologii), do którego skierował J. G. WOMP w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, dokumentuje występowanie u badanego objawów choroby skóry, rozpoznanej jako "nie określone kontaktowe zapalenie skóry" ( k.3 akt administracyjnych). W sytuacji gdy J. G. zatrudniony był w skarżącej spółce do dnia [...] marca 2003 r. nie budzi wątpliwości, że udokumentowane objawy chorobowe, które stanowiły podstawę podejrzenia i rozpoznania choroby zawodowej, wystąpiły w okresie jego zatrudnienia w "A". Wprawdzie orzeczenia lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej skóry ( wymienionej w poz. 18.2 Wykazu) u J. G. zostały wydane przez dwie uprawnione jednostki medyczne już po ustaniu zatrudnienia, jednakże stwierdzają one chorobę zawodową powstałą w czasie zatrudnienia w "A", a nie po jego ustaniu, opierając się m. in. na analizie dokumentacji lekarskiej pochodzącej z okresu zatrudnienia i danych o początku i przebiegu choroby skóry rąk. Nietrafne również okazały się pozostałe zarzuty podniesione w skardze, dotyczące naruszenia postanowień § 2 ust.1 i 3, § 8 ust. 1 i 2 w związku z § 6 rozporządzenia z 30.07.2003 r. oraz punktem 18 Wykazu. Rozpoznane u J. G. schorzenie pod nazwą kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia wymienione jest w Wykazie chorób zawodowych pod pozycją 18.2. Rozpoznanie tej choroby przez lekarzy uprawnionych jednostek medycznych - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i następnie jej stwierdzenie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nastąpiło w związku z ustaleniem, że J. G. pracując przez trzy lata w skarżącej spółce jako szlifierz, galwanizer miał kontakt z drażniącymi związkami chromu, solami niklu, klejami oraz pyłem przemysłowym powstałym podczas szlifowania. Ocena narażenia zawodowego przyjęta w decyzji przedstawiona została szczegółowo w Karcie oceny narażenia zawodowego znajdującej się w aktach administracyjnych (k.2). Występowanie w środowisku pracy tych czynników szkodliwych przy uwzględnieniu lokalizacji zmian chorobowych ( na dłoniach ), czasu powstania choroby, cofania się zmian skórnych po odsunięciu od pracy i ich ponawiania po powrocie do pracy, jak też opisana w literaturze medycznej specyfika choroby określanej jako kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia pozwalało w ocenie sądu na rozpoznanie i stwierdzenie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa), że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą J. G., a narażeniem zawodowym w miejscu pracy. Spełnione zatem zostały przesłanki określone w § 2 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07. 2003 r. konieczne dla uznania choroby zawodowej, tj. 1/ zamieszczenie choroby w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, 2/ stwierdzenie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Ujemne wyniki testów alergicznych wykonanych u J. G. pozwoliły wyeliminować alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wymienione jako odrębna jednostka chorobowa w pozycji 18.1 Wykazu. Wskazać w tym miejscu należy na aktualny również w obecnym stanie prawnym pogląd wyrażony w wyroku NSA z 7.01.1994 r., sygn. akt I S.A. 1640/93 (ONSA 1995/1 poz. 28), że dla spełnienia przesłanki określonej w § 1 rozp. Rady Ministrów z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego cechy osobnicze i wcale nie musi być zawiniony przez pracodawcę czy wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ M. Kosewska