III SA/Wa 373/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Jagiełło ( spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi O. a.s. na postanowienie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do postępowania w sprawie restrukturyzacji finansowej zobowiązań cywilnoprawnych oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] września 2003 r. skarżąca spółka O. a. s. z siedzibą w R., działając przez pełnomocnika zwróciła się do Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu o udostępnienie akt sprawy administracyjnej poprzez wskazanie terminu dla zapoznania się z całością akt wszczętego na wniosek spółki S. S.A. postępowania restrukturyzacyjnego oraz sporządzenia z nich notatek i odpisów. Po rozpoznaniu wniosku Prezes Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. wydał w dniu [...] października 2003 r. postanowienie o odmowie udostępnienia akt. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego zażalenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] stycznia 2004 r. postanowienie Nr [...], utrzymujące w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca spółka nie posiada przymiotu strony w postępowaniu restrukturyzacyjnym dotyczącym spółki S. S.A., a tym samym nie posiada interesu prawnego ani obowiązku w przedmiotowej sprawie. Treść przepisów art. 73 i art. 74 k.p.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że zarówno uprawnienia do przeglądania akt sprawy, jak i wydania jej z akt uwierzytelnionych odpisów, przysługuje, pod określonymi warunkami, wyłącznie podmiotowi występującemu w postępowaniu na prawach strony. Decyzja o warunkach i trybie restrukturyzacji, jak i decyzja o zakończeniu albo umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego nie kształtuje praw i obowiązków wierzycieli cywilnoprawnych, do których w przedmiotowej sprawie należy spółka O., lecz rozstrzyga między innymi w sprawie terminu zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego i zatwierdzenia planu restrukturyzacji S. S.A. O treści ugody restrukturyzacyjnej oraz o jej zawarciu decydują natomiast sami wierzyciele. Decyzja ta wpływa, więc wyłącznie na prawa i obowiązki samego przedsiębiorstwa poddanego restrukturyzacji, a zatem skarżąca nie ma interesu prawnego lub obowiązku w przedmiotowej sprawie. W takiej zaś sytuacji nie można uznać jej za stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a. Na postanowienie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie, a także o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji. Pełnomocnik skarżącej spółki podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz. U. Nr 213, poz. 1800) - dalej: ustawa o pomocy publicznej, poprzez błędną wykładnię wymienionych przepisów polegającą na przyjęciu, że skarżącej jako wierzycielowi ujętemu w spisie wierzytelności cywilnoprawnych, o których mowa w art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy o pomocy publicznej, nie przysługuje status strony w postępowaniu restrukturyzacyjnym; - naruszenie art. 73 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie pomimo, iż skarżąca wobec ujęcia przysługujących jej wierzytelności wobec S. S.A. w spisie wierzytelności, jest stroną postępowania restrukturyzacyjnego i wobec tego ma prawo do przeglądania akt sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo Minister podniósł, że za wydanym rozstrzygnięciem o odmowie udostępnienia akt sprawy przemawiały również względy ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, określonej w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie Sąd takiego naruszenia prawa nie stwierdził. Przepis art. 73 § 1 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej udostępnić stronie postępowania na każdym jego etapie akta sprawy, celem umożliwienia jej zapoznania się z aktami oraz sporządzenia notatek i odpisów. Sformułowanie powyższego przepisu w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że uprawnienie do przeglądania akt przysługuje wyłącznie stronom postępowania administracyjnego, a zatem podmiotom określonym wprost w art. 28 k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny albo obowiązek. Na taką wykładnię omawianego przepisu konsekwentnie wskazuje ugruntowane orzecznictwo (m.in. wyrok NSA z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 1023/98, wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 1374/98, czy też postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. akt II SAB 169/00). W tej sytuacji organ, rozpatrujący wniosek o udostępnienie akt sprawy zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania, czy podmiot wnioskujący spełnia kryteria, pozwalające uznać go za stronę postępowania. Kryteria te zawarte zostały w cytowanym art. 28 k.p.a. W ocenie Sądu kluczowym elementem ustawowej definicji strony, zawartej we wskazanym przepisie, jest pojęcie interesu prawnego. Charakter postępowania administracyjnego i przepisów prawa administracyjnego nakazuje przyjęcie, że o istnieniu tego interesu decyduje przede wszystkim bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu, a normą materialnoprawną, stanowiącą podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Dodatkowo należy wskazać, że konstruując definicję strony w art. 28 k.p.a. ustawodawca posłużył się terminem interesu prawnego, a zatem nie jakiegokolwiek interesu. Powyższa konstatacja prowadzi do uznania, że interes, jakim legitymować się powinien podmiot, chcący występować w roli strony postępowania administracyjnego, musi mieć charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Dodatkowo wskazać należy, że interes ten musi mieć charakter realny w danej dacie. Powyższe rozważania pozostają spójne z ugruntowaną linią orzeczniczą (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 marca 2002 r. sygn. akt II SA 3501/01, wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r. sygn. akt IV SA 1132/00, wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2001 r. sygn. akt I SA 72/00, wyrok NSA z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt I SA 2312/99, czy też wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA 1984/98), a także z dostępnym piśmiennictwem (por. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca spółka O. a.s. nie miała podstaw do legitymowania się w postępowaniu restrukturyzacyjnym, dotyczącym spółki S. S.A., przymiotem strony. W postępowaniu tym jedynym podmiotem legitymującym się przymiotami strony jest restrukturyzowane przedsiębiorstwo bądź przedsiębiorca, tylko bowiem w stosunku do niego nakłada się prawa i obowiązki. Wskazują na to w sposób wyraźny przepisy ustawy o pomocy publicznej regulujące np.: tryb i wymogi wszczynania postępowania restrukturyzacyjnego (art.11-13), treść decyzji o wszczęciu, zakończeniu bądź umorzeniu postępowania (art.19, art.44, art. 45) oraz obowiązki przedsiębiorcy(art. 41-42). Co się tyczy zobowiązań cywilnoprawnych to restrukturyzowane przedsiębiorstwo ma obowiązek przedstawić Prezesowi Agencji Rozwoju Przemysłu, w terminie trzech miesięcy od złożenia wniosku, projekt ugody z wierzycielami wierzytelności cywilnoprawnych (art.13 ust.3), a następnie ugodę w terminie siedmiu dni od jej zawarcia (art. 25 ust.2). Zawarcie takiej ugody jest, więc jednym z warunków przeprowadzenia wobec przedsiębiorstwa postępowania restrukturyzacyjnego , a jej niezawarcie w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia przedsiębiorcy decyzji o wszczęciu restrukturyzacji, stosownie do treści art. 22 ust. 2 ustawy, skutkuje umorzeniem postępowania w tym przedmiocie. Sama zaś ugoda jest zawierana poza postępowaniem restrukturyzacyjnym, według zasad określonych w przepisach art. 22 - 25 ustawy. Przepisy te pozostawiają stronom ugody szeroką swobodę w kształtowaniu jej treści, a do zawarcia ugody wymagana jest zgoda wierzycieli mających łącznie 50% ogólnej sumy wierzytelności przysługującym wierzycielom wykazanym w spisie wierzytelności dołączonym do wniosku o wszczęcie postępowania. W takim wypadku ugoda ta wiąże wszystkich wierzycieli wymienionych w tym spisie. Przepisy ustawy o pomocy publicznej nie uprawniają natomiast organów w postępowaniu restrukturyzacyjnym do ingerowania w treść zawieranej ugody. W postępowaniu restrukturyzacyjnym organy nie podejmują, więc rozstrzygnięć kształtujących prawa lub obowiązki wierzycieli wierzytelności cywilnprawnych restrukturyzowanych przedsiębiorstw, a zatem podmioty te nie posiadają przymiotu strony w tym postępowaniu. Skoro skarżąca spółka nie jest stroną postępowania restrukturyzacyjnego dotyczącego S. S.A., to odmawiając jej udostępnienia akt sprawy organy obu instancji nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów art. 28 i art.73 § 1 k.p.a. oraz przepisów ustawy o pomocy publicznej. Z tych względów skarga jako bezzasadna, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), podlegała oddaleniu.