II OZ 1595/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 429/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. B. i M. W. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 429/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańska z dnia 1 kwietnia 2025 r., nr [...], w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji P. B. oraz M. W. (dalej: "skarżące") we wniesionej skardze na ww. decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2025 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego, zawarły wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazano, że realizacja decyzji spowoduje na gruncie niniejszej sprawy znaczną szkodę majątkowa. Usunięcie budowli spowoduje nieodwracalne szkody w majątku Skarżących, które w żaden sposób nie będą mogły być zrekompensowane w przyszłości. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji podniósł, że charakter objętego decyzją rozbiórkową obiektu (tj. pełniącego funkcję gospodarczą) wskazuje, że nie stanowi on centrum życiowego skarżących, a jego ewentualna likwidacja nie będzie wiązała się z utratą miejsca zamieszkania. Obiekt ten nie służy bowiem zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie sposób wobec tego uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie rozbiórki ww. obiektu budowlanego będzie się wiązać z wyrządzeniem skarżącym znacznej szkody, której rozmiary przewyższają normalny skutek w postaci utraty danego obiektu rozumianego jako obiekt stałego zamieszkania. Skarżące nie przedstawiły też żadnych okoliczności i dokumentów obrazujących ich sytuację finansową, ani szacunków dotyczących kosztów rozbiórki, co uniemożliwiło Sądowi konfrontację przewidywanych kosztów wykonania zaskarżonej decyzji z ich możliwościami finansowymi. Tymczasem do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o sytuacji majątkowej strony, gdyż zweryfikowanie tego, czy wykonanie zaskarżonego aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej aktualnym stanie majątkowym, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych zasobach pieniężnych, obciążeniach, czy ponoszonych wydatkach. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a." w orzekł, jak w sentencji postanowienia. We wniesionym zażaleniu P. B. i M. W. zarzuciły zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie w zakresie okoliczności niniejszej sprawy, że rozbiórka obiektu budowlanego spowoduje trudne do odwrócenia skutki i brak możliwości przywrócenia do stanu pierwotnego przedmiotowego obiektu. Na tej podstawie skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 3 P.p.s.a. wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Następuje to w przypadku uprawdopodobnienia przez wnioskującego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zaistnienie przynajmniej jednej z dwóch wymienionych w powołanym na wstępie przepisie przesłanek uzasadnia wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna być oceniona w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy. Należy więc wziąć pod uwagę cały szereg zagadnień związanych z realizacją decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że wykonanie wskazanej w zaskarżonej decyzji rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Należy podzielić ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że nakaz rozbiórki przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach dotyczących nakazu rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Należy przypomnieć, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11, LEX nr 957429 oraz postanowienie z dnia 9 czerwca 2014 r. o sygn. akt II OSK 1446/14, LEX nr 1482908). Chodzi tutaj głównie o skutki faktyczne, które nie mogą zostać odwrócone w sposób niewymagający znacznego nakładu sił i środków. Wykonanie rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd, co do zasady, wiąże się natomiast z trwałą zmianą rzeczywistego stanu obiektu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.