II SA/Bd 1044/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Anieli C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 455 złotych (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 142 i art. 216 oraz art.136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił Anieli C. zwrotu nieruchomości położonych w Bydgoszczy przy ul. [...], stanowiących część działki nr ewid. [...] o powierzchni 232 m2 , Kw 48990, obr. 481 stanowiącej własność Skarbu Państwa, znajdującej się w granicach terenu wykupionego na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] 1972 r., zawartym stosownie do dyspozycji ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 1972 r. zawartej w formie aktu notarialnego Skarb Państwa nabył za kwotę 67.147 zł niezabudowaną nieruchomość o powierzchni 12.892 m 2 stanowiącą działki nr [...], [...] a zapisaną w KW 4606 jako własność Anieli C. z przeznaczeniem zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania terenu, zatwierdzonym decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] 1970 r. Nr [...] dla budowy osiedla mieszkaniowego "Wyżyny B-III". Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]1998 r. Nr [...] w związku z wnioskiem Anieli C. o zwrot nieruchomości odmówił jej zwrotu w odniesieniu do części działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...] zapisanych w księgach wieczystych KW nr [...] na rzecz Gminy [...] oraz część działki nr [...] k.m [...] zapisanej w księdze wieczystej KW [...] na rzecz Państwa Polskiego, umarzając postępowanie wszczęte na jej wniosek dotyczącego zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] oraz część działki nr [...] k.m. zapisanej w KW [...] prowadzonej na rzecz Skarbu Państwa - użytkownik wieczysty [...] Klub Sportowy [...] z siedzibą w B., stwierdzając że działki zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Wobec braku możliwości pozyskania w postępowaniu administracyjnym zasadniczego dowodu w sprawie tj. planu ogólnego zagospodarowania terenu dla nieruchomości położonych przy ul. Glinki, który to zatwierdzony decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] 1970 r. był zgodny z obowiązującym w tym okresie planem ogólnym miasta B. zatwierdzonym uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] 1964 r., gdzie działka nr [...] znajdowała się w liniach rozgraniczających istniejącej ulicy [...], uwzględniając zagospodarowanie przedmiotowej działki, poniesione nakłady ( istniejący chodnik, tereny zielone między ulicą a chodnikiem, oświetlenie, położone uzbrojenie) uznać należy, iż działka ta została zagospodarowana na cel publiczny jakim była budowa osiedla mieszkaniowego i brak jest podstaw prawnych do jej zwrotu. Ponadto organ I instancji wyraził pogląd, ze należy wyłączyć stosowanie przepisu art. 137 ust. 1 pkt ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli określony tym przepisem termin zagospodarowania nieruchomości upłynął przed wejściem w życie ustawy. W odwołaniu skierowanym do Wojewody [...], pełnomocnik skarżącej wskazał, że cel przejęcia nieruchomości nie został dotychczas zrealizowany, co uzasadnia żądanie jej zwrotu. Przedmiotem badania i orzekania w przedmiotowej sprawie nie jest ocena sposobu zagospodarowania wywłaszczonego terenu tylko zgodność jego wykorzystania z celem wywłaszczenia oraz legalność tego wykorzystania. Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przyjmując, że zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzonym uchwałą Rady miejskiej B. z dnia [...]1994 r. działka nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających rozwiązania komunikacyjnego, w stanie istniejącym - ulica [...], a urządzenie ulicy potwierdzają oględziny nieruchomości z dnia [...] 1998 r. i z dnia [...] 2003 r. oraz znajdująca się w aktach dokumentacja fotograficzna .. Ustalenia te w ocenie organu II instancji dotyczą aktualnego stanu nieruchomości, a nie faktów dotyczących podjęcia w ciągu 7 lat od wykupu prac związanych z realizacją celu, a tym samym zachodzi konieczność zebrania dodatkowego materiału dowodowego pozwalającego na ocenę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła działająca przez pełnomocnika Aniela C. domagając się jej uchylenia, podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazując jednocześnie, iż od momentu przejęcia nieruchomości zdaniem skarżącej nowy właściciel nie objawił w żaden sposób swoich zamierzeń., a zwłaszcza by został zrealizowany cel, na który wywłaszczono nieruchomość. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu na tle rozpatrywanej sprawy podkreślenia wymaga to, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W związku z powyższym rola Sądu przy kontroli zaskarżonej decyzji sprowadza się w konkretnym przypadku do oceny, czy w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ I instancji wystąpiły braki w dowodach, czy też wadliwość postępowania, które wywołują taki skutek, że postępowanie dowodowe należy przeprowadzić w całości, bądź też w znacznej części. Należy przy tym podkreślić, że wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną, a to oznacza możliwość jej zwrotu. W nowym stanie prawnym o zbędności nieruchomości przesądza art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie wyłącznie ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach, wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. W związku z tym na organie administracji, rozpatrującym wniosek o zwrot nieruchomości ciąży obowiązek ustalenia, czy występują przesłanki określone wart. 137 ust. 1 pkt l albo 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponieważ w sprawie chodzi wyłącznie o zbędność w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt l ustawy, rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu nieruchomości powinno być poprzedzone ustaleniem, iż na wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu (zarządzenie o przejęciu) stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia). Odniesie się przez organ II instancji do braku możliwości pozyskania materiałów źródłowych dotyczących podjęcia prac inwestycyjnych w okresie 7 lat od chwili wywłaszczenia, nie jest przesłanką wskazującą jako kwalifikowaną wadę decyzji organu I instancji, która uniemożliwia organowi odwoławczemu wydanie jakiejkolwiek decyzji wymienionej wart. 138 k.p.a. W ocenie Sądu wskazane przez Wojewodę [...] braki w ustaleniach poczynionych przez organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania dowodowego nie świadczą o tym, że organ odwoławczy nie dysponował wystarczającym materiałem dowodowym i zachodziła potrzeba dalszego gromadzenia materiału dowodowego, konsekwencją czego winno być rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt 1 i 2 oraz orzekł zgodnie z art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz.1270) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.