II SA/Po 3053/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant Sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2005r. sprawy ze skargi H. i W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...]r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30,-zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ A.Zieliński /-/ St.Małek Burmistrz Miasta decyzją z [...]r. na podstawie przepisu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r. Nr 113 poz. 1209) odmówił W. i H. małż. W. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w L. przy ul. [...] nr [...] (KW Nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w Żarach), będącej w ich wieczystym użytkowaniu. Ustalono, że przedmiotowa nieruchomość na podstawie art. 2 dekretu z 08 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13 poz. 87) stała się własnością Skarbu Państwa. Naczelnik Miasta i Gminy aktem notarialnym z [...]r. oddał nieruchomość W. i H.W. w użytkowanie wieczyste, na podstawie przepisów o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969r. Nr 22 poz. 159 ze zm.). Z dniem [...]r. nieruchomość na podstawie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990r. Nr 32 poz. 191 ze zm.) stała się własnością Gminy L. (decyzja Wojewody Z. z [...]r.). Wskazany przepis ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości stanowi, iż uprawnienie to przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy (24 października 2001r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46 poz. 340 ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe, stanowiących nieruchomości rolne. Sporna nieruchomość była w podanych datach w użytkowaniu wieczystym zainteresowanych stron i jest położona na obszarze Ziem Odzyskanych. Mając na względzie, iż omawiany przepis zawiera określenie "nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 06 września 1951r." Burmistrz stwierdził, iż nieruchomość ta winna być położona na obszarze Ziem Odzyskanych i wymieniona we wskazanym dekrecie. Na podstawie zebranej dokumentacji nie można jednak stwierdzić, iż nieruchomość była objęta dekretem z 06 września 1951r., a w szczególności, że była przedmiotem nadania w trybie osadnictwa rolnego. Z tych powodów Burmistrz uznał, iż nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku. W. i H.W. wnieśli odwołanie. Podkreślili, iż organy administracji na terenie innych gmin uwzględniają wnioski wieczystych użytkowników, co do nadania im prawa własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 1 kpa). Kolegium uznało, iż kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem. Prawo nieodpłatnego nabycia prawa własności przysługuje bowiem, w świetle art. 1 omawianej ustawy, jedynie tym wieczystym użytkownikom w stosunku, do których prawo to powstało na podstawie dekretu z 06 września 1951r. H. i W.W. wnieśli skargę, domagając się uwzględnienia wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ustawa z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113 poz. 1209 z późn.zm.) w brzmieniu obowiązującym w okresie orzekania przez organy obu instancji, stanowiła w art. 1 ust. 1, że żądanie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46 poz. 340 z późn.zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Powołany przepis określał zatem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności. Sprowadzały się one do określenia: ,podmiotów mogących skorzystać z regulacji (osoby fizyczna), tytułu do nieruchomości (użytkowanie wieczyste lub współwłasność), czasu, w jakim tytuł ten przysługiwał wnioskodawcy (26.05.1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy), rodzaju nieruchomości (zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne) i wreszcie położenia nieruchomości (na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych). Organy obu instancji dokonały błędnej wykładni ostatniej przesłanki nabycia prawa własności. Odesłanie art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do dekretu z 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych nie dotyczy przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych) lecz odnosi się do jego (dekretu) zasięgu terytorialnego. Ustawodawca określił go już w samym tytule tego aktu prawnego (na obszarze Ziem Odzyskanych) następnie powtórzył w art. 1 (nadanych /.../ na obszarze Ziem Odzyskanych) określając równocześnie, że jego postanowienia dotyczą gospodarstw rolnych, by wreszcie doprecyzować terytorialny zasięg dekretu w art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Treść powołanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że dekret z 06 września 1951r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z 26 lipca 2001r., odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z 06 września 1951r. W świetle tych okolicznościach nie ma znaczenia sposób nabycia nieruchomości przez skarżących (pierwotny, wtórny) oraz argument obu instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do gospodarstwa rolnego nadanego w ramach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku. Dodatkowo wskazać należy, że treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości została zmieniona ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64 poz. 592 z późn.zm.) przez usunięcie z niego fragmentu dotyczącego obszarowego (terytorialnego) obowiązywania regulacji. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ A.Zieliński /-/ St.Małek MarK