II SA 2241/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski, Sędziowie WSA Zbigniew Rudnicki ( spr.), as.WSA Piotr Borowiecki, Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Urzędu Patentowego R P z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu nr [...] oddala skargę Jak wynika pośrednio z akt sprawy, w dniu [...] grudnia 1994 r. p. S. S. zgłosił za nr [...] do opatentowania wynalazek pt. "S." Zakres żądanej ochrony został określony w zastrzeżeniu o treści: "[...] " O dokonanym zgłoszeniu Urząd Patentowy RP poinformował w Biuletynie [...] z dnia [...] lipca 1996 r. Do zgłoszenia uwagi nadesłał Instytut [...] w [...], kwestionując nowość rozwiązania; o treści pism Instytutu Urząd nie poinformował zainteresowanego, jak również nie zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające w sprawie uwag Instytutu. W wyniku postanowienia Urzędu uprawniony nadesłał w dniu [...] kwietnia 1998 r. ostateczną wersję zgłoszenia. Zakres żądanej ochrony został określony w zastrzeżeniu o treści: "[...]" Na tę wersję został udzielony patent [...], z mocą od dnia [...] grudnia 1994 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. , Nr [...], Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego oddalił na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 6 oraz art. 19 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. 1993 r. Nr 26, poz. 117) wniosek Przedsiębiorstwa "S." sc. przeciwko S. S. o ustalenie, że produkcja taśmy oznacznikowo-sygnalizacyjnej nie jest objęta patentem nr [...] pt.: "S.". W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez zainteresowanych decyzją z dnia [...] września 2000 r.,Nr [...],Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 6 oraz art. 19 ustawy o wynalazczości i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz.U. Nr 36, poz. 160) utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r., Nr [...]. Dnia [...] listopada 2000 r. Przedsiębiorstwo "S." sc., z siedzibą w [...], wniosła o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: "S." ze względu na niespełnienie ustawowych wymogów dla wynalazku, określonych w art. 10 ustawy o wynalazczości, a zwłaszcza ze względu na wynikanie rozwiązania w sposób oczywisty ze stanu techniki. Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2002 r., Nr [...], wydaną w trybie postępowania spornego na podstawie art. 10 ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) unieważniono patent nr [...] na wynalazek pt.: "S.". W podsumowaniu bardzo obszernego uzasadnienia decyzji, oceniającej dotychczasowe postępowanie w sprawie, stwierdzono błędy Urzędu Patentowego działającego w trybie administracyjnym, polegające na naruszeniu przy rejestracji art. 30 i art. 10 ustawy o znakach towarowych, w następstwie których ochrona została udzielona na rozwiązanie inne niż pierwotne (art. 30), niezupełne (niedostatecznie ujawnione), wbrew doktrynie i orzecznictwu, z naruszeniem art. 10 powołanej ustawy. Następny błąd popełnił Urząd działając w trybie spornym, w którym nadał sens techniczny operacji, która takiego sensu nie posiadała, i którego nie można było wyprowadzić ani treści opisu, ani rysunku. Kolejny błąd Urzędu polegał na rozszerzeniu zakresu ochrony na taśmy spajane dowolną metodą. W odniesieniu do wnioskodawcy te błędy skutkowały negatywnie - okazało się, że nie może on wytwarzać taśmy znanej z wcześniejszego stanu techniki, np. według wzoru użytkowego [...], naruszając rzekomo patent [...]. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył zainteresowany S. S. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 19 października o wynalazczości poprzez przyjęcie, iż wnioskodawca wykazał, że miał interes prawny w wystąpieniu do Urzędu Patentowego z wnioskiem o unieważnienie patentu oraz poprzez dokonanie przez Urząd Patentowy kontroli postępowania zgłoszeniowego, - naruszenie przepisów postępowania , w szczególności art. 61 K.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wykroczenie w wydanym przez Urząd Patentowy orzeczeniu poza zakres żądania wnioskodawcy. Podczas bowiem gdy we wniosku żądano unieważnienia patentu na podstawie art. 10 ustawy o wynalazczości , Urząd za podstawę unieważnienia przyjął również art. 30 ustawy o wynalazczości, czego dowodem jest uzasadnienie decyzji. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Według Urzędu skarżący podniósł wobec Urzędu trzy zarzuty: - Urząd błędnie przyjął istnienie interesu prawnego (o którym mowa w art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości) po stronie wnioskującego o unieważnienie patentu nr [...], - Urząd (działając w trybie spornym) dokonał kontroli postępowania zgłoszeniowego, - Urząd unieważnił patent nr [...] nie tylko zgodnie z wnioskiem w oparciu o art. 10 ustawy o wynalazczości, lecz również w oparciu o jej art. 30, tj. wykraczając poza wniosek. Zdaniem Urzędu za jego stanowiskiem przemawiają: - fakt, że wnioskodawca wskazał produkcję, przy czym przypuszczalnie według wskazanej produkcji produkował; - Urząd nie dokonywał kontroli postępowania zgłoszeniowego, lecz to postępowanie opisał, do czego był zobowiązany przepisami art. 7 i 77 K.p.a.; - patent został jednoznacznie uchylony na podstawie art. 10 ustawy o wynalazczości. W uzupełnieniu przedstawionego stanu sprawy trzeba dodać, choćby z względu na związek przedmiotowy, że skarżący - p. S. S. uzyskał również ostateczną decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] października 1998 r., Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu jego odwołania (decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 1997 r., Nr [...]), patent Nr [...] na wynalazek pn. "S.". S. sc. domagali się od Urzędu Patentowego, działającego trybie spornym, wydania decyzji ustalającej, że wskazana przez nich produkcja taśmy oznacznikowo-sygnalizacyjnej nie jest objęta wyżej wymienionym patentem Nr [...]. Ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia [...] września 2000 r., Nr [...] utrzymano w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 1999 r. Nr [...], oddalającą powyższy wniosek. W toku kolejnych działań wspólnicy sc. S. wystąpili do Urzędu Patentowego o stwierdzenie nieważności patentu Nr [...], któremu zarzucono brak spełnienia kryterium nieoczywistości w świetle wcześniejszego stanu techniki. Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2002 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 10 ustawy wynalazczości oraz art. 315 ust. 3 Ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) unieważniono powyższy patent. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. S. Po rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w tej sprawie w dniu 18 lutego 2004 r. wyrok o sygn. akt 6 II SA 2242/02, którym oddalił skargę opatrując ją obszernym uzasadnieniem, które w znacznej mierz ma związek z obecnie rozpatrywaną sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanej wyżej ustawy. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów trzeba stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd w całości podzielił stanowisko Urzędu Patentowego RP, zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2002 r., Nr [...], którą unieważniono patent nr [...] na wynalazek pt.:" S.". W decyzji tej, z powołaniem się na przepis art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508)., trafnie badano pod kątem art. 10 ustawy o wynalazczości kwestię, czy omawiany wynalazek spełnia ustawowe wymogi dla uzyskania i patentu. Według przekonujących ustaleń Urzędu Patentowego sporny wynalazek nie spełniał przesłanek jego patentowalności, w szczególności z powodu braku jego nieoczywistości w świetle wcześniejszego stanu techniki. Skarga nawet nie Podejmuje polemiki z tymi ustaleniami Urzędu Patentowego. Sąd nie podzielił również zasadności zarzutu skarżącego, jakoby Urząd Patentowy przy rozpoznawaniu sprawy wykroczył poza granice wniosku o unieważnienie spornego patentu. W świetle bowiem wniosku uczestników postępowania zarzucili oni opatentowanemu wynalazkowi brak nieoczywistości rozwiązania. Zgodnie z wnioskiem skarżącego na tej właśnie kwestii skoncentrował się Urząd Patentowy, podzielając stanowisko uczestników postępowania. Przechodząc do zarzutu podniesionego w skardze, że uczestnikom postępowania nie przysługiwał w świetle art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego patentu, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestia ta była badana przez Urząd Patentowy. Ostatecznie Urząd Patentowy uznał istnienie po stronie uczestników postępowania interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia patentu nr [...]. Stanowisko to nie budzi zastrzeżeń, zwłaszcza wobec kryterium wykazanej produkcji. Pojęcie interesu prawnego, stanowiącego przesłankę żądania unieważnienia patentu, jest tożsame z pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle piśmiennictwa, na które powoływał się Urząd Patentowy, interes taki mają niewątpliwie: pozwany o naruszenie patentu; osoba której oddalono wniosek o ustalenie, że jej produkcja niej jest objęta patentem; konkurent uprawnionego z patentu, który chce wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym; uprawniony do patentu "do tego wynalazku", na który udzielono patent - licencjobiorca. Według orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukształtowanego na gruncie ustawy o znakach towarowych, zachowującego jednakże aktualność także pod rządem ustawy o wynalazczości, stwierdzenie istnienia interesu prawnego po stronie podmiotu ubiegającego się o unieważnienie prawa z rejestracji wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną tego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na jego sytuację w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r., II SA 81/02). Taki związek o charakterze materialnoprawnym można w niniejszej sprawie wywieść z przepisów o swobodzie prowadzenia przez uczestników postępowania działalności gospodarczej (por. art. 20 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej; Dz. U. Nr 41, póz. 324 ze zm., a obecnie art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej; Dz. U. Nr 101, póz. 1178 ze zm.), czemu na przeszkodzie stoi sporny patent. Ponadto interes prawny uczestników postępowania w domaganiu się unieważnienia spornego patentu uzasadnia wynik przegranego postępowania ([...] i [...]) o ustalenie, że jego produkcja nie jest objęta pat. [...] oraz wezwań uprawnionego do zaniechania naruszenia pat. [...]. Niezasadny jest także zarzut zawarty w skardze w przedmiocie naruszenia art. 30 ustawy o wynalazczości. Przepis ten nie został powołany w zaskarżonej decyzji, a ponadto nie ma bezpośredniego związku z toczącym się postępowaniem, choć, jak to stwierdzono w uzasadnieniu, jego nadużycie przy rejestracji doprowadziło do udzielenia ochrony na rozwiązanie inne niż pierwotnie zgłoszone. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.