II SA/Kr 1108/04
PostanowienieWSA w Krakowie2005-02-28
Skład orzekający: Małgorzata Brachel-Ziaja, Izabela Dobosz, Stanisław Biernat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku śmierci osoby ubiegającej się o świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej, prawo do tego świadczenia przechodzi na spadkobierców?Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej jest ściśle związane z osobą zmarłego i nie należy do spadku. Ustawa nie przewiduje możliwości nabycia tego prawa przez spadkobierców po śmierci osoby uprawnionej. W związku z tym, z chwilą śmierci osoby ubiegającej się o świadczenie, uprawnienie to wygasa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania M. G. świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w Niemczech. Organ administracji uznał, że skarżąca nie została deportowana z terytorium Polski. Po śmierci M. G., postępowanie sądowe zostało podjęte na wniosek jej męża, S. G. Skarżąca powoływała się na zaświadczenie ZUS i pomoc Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie.Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie sądowe.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr) NSA Stanisław Biernat Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...]1998r , Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. G. świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej postanawia umorzyć postępowanie sądowe
Decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].1997r. Nr [...], wydaną na podstawie art. l ust. l, art. 4 ust. l i 2 ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395) odmówiono M. G. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie. Nie uznano pracy przymusowej M. G. , wykonywanej w okresie od [...] 1940r. do [...] 1945r. w Niemczech za represję w rozumieniu ustawy z 31.05.1996r. M. G. jak stwierdzono w decyzji, przebywając od urodzenia w Niemczech, nie była deportowana (wywieziona) z terytorium państwa polskiego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. G. podaje, że co prawda urodziła się w Niemczech, ale potem przebywała w Polsce. Jako dziecko chodziła w Polsce do szkoły. Kiedy Niemcy wkroczyli do [...], za okupacji, wypędzili jej rodzinę z gospodarstwa i została wywieziona na roboty do Niemiec. Powołuje się na pomoc materialną uzyskaną od Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie.
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].1998r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. l, 2 i 4 ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, póz. 395) oraz art. 127 § 3 i 138 § l pkt l kpa. utrzymano w mocy decyzję własną z [...].1997r. Organ powołał się na treść wspomnianej ustawy i stwierdził, że skoro M. G. została do pracy wywieziona z terytorium [...], gdzie wówczas przebywała, a nie z terytorium Polski, to świadczenie pieniężne nie może być przyznane.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. G. wnosi o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż organ nie rozpoznał całości dowodów przedstawionych mu przez skarżącą w sprawie. W szczególności skarżąca powołuje się na zaświadczenie ZUS potwierdzające wykonywanie przez nią w okresie od [...].1940r. do [...].1945r. pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy oraz na rozstrzygnięcie Przewodniczącego Zarządu Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie przyznające jej pomoc finansową za pracę niewolniczą na terenie III Rzeszy. Skarżąca twierdzi, że przez cały czas wojny była obywatelką polską, w 1939r. zamieszkiwała w Polsce, wieś [...], pow. [...].
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi ojej oddalenie podkreślając, że ustawa z 31.05.1996r. dotyczy osób deportowanych do Niemiec za okupacji - z terytorium Polski, a skarżąca była do pracy przymusowej wywieziona z terytorium [...]. Organ stwierdził dodatkowo, że zarówno Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie , jak i Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę przyjmując w poczet członków , kieruje się własnymi, odrębnymi przepisami.
Postanowieniem z dnia 7.11.2000r. (sygn. akt. IISA/Kr 1725/98) Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sadowe w związku ze śmiercią skarżącej M. G.
Postanowieniem z 30.08.2004r. (sygn. akt IISA/Kr 1725/98) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął zawieszone postępowanie sądowe na wniosek męża skarżącej – S. G.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył - co następuje:
Zgodnie z art. 3 § l ustawy z 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.o.p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (co ma miejsce w niniejszym przypadku) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy, (art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)
Rozpatrując skargę na rozprawie w dniu 28.02.2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego nie należą więc one do spadku. Ustawa z 31.05.1996r. oświadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) nie przewiduje również możliwości, aby z chwilą śmierci osoby ubiegającej się o takie świadczenie ktoś z kręgu jej spadkobierców (np. wdowiec, dzieci) mógł nabyć prawo do tego świadczenia. Oznacza to, że z chwilą śmierci osoby, o której mowa w art. l ust. l tejże ustawy uprawnienie do wspomnianego świadczenia wygasa.
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2.06.2003r. sygn. akt IISA/Ka 1013/01 nie publik.
W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 161 § l pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § l ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło