I SA/Sz 91/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2005 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za I,II,III i IV 1998 r. o d d a l a skargę Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 116 oraz art. 107 i 108 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm) w związku z art. 21 ustawy z dnia 19 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), orzekł o odpowiedzialności W. R. - członka zarządu Spółki "E. P." S.A. z siedzibą w S. za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące styczeń, luty, marzec i kwiecień 1998r. w kwocie ogółem [...] zł. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż Drugi Urząd Skarbowy decyzjami z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...] Nr [...] określił Spółce Akcyjnej "E. P." w S. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia do kwietnia 1998r., które skutecznie doręczono w dniach [...] i [...]. W związku z tym, iż zaległość podatkowa za wskazany okres powstała w czasie pełnienia przez W. R. obowiązków członka zarząd Spółki (Prezesa), a on sam nie wykazał, że we właściwym czasie prawnie skutecznie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości tej Spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, oraz z uwagi na brak możliwości zaspokojenia roszczeń z majątku Spółki - organ podatkowy pierwszej instancji, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania podatkowego, orzekł o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. W odwołaniu od decyzji W. R. zarzucił jej naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie, tego, że został złożony przez niego jako Prezesa Zarządu we właściwym czasie, tj. w dniu [...] wniosek o ogłoszenie upadłości. Ponadto odwołujący podkreślił, iż po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości zaprzestał wykonywania jakichkolwiek czynności związanych z kierowaniem Spółki, w związku z czym nie miał dostępu do korespondencji wysyłanej na dotychczasowy adres Spółki i w konsekwencji nie mógł wypełnić żądania Sądu Rejonowego odnośnie uzupełnienia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 116 i 107 ustawy - Ordynacja podatkowa w związku z art. 21 ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten, kierując się treścią przepisów art. 116 i 118 ustawy - Ordynacja podatkowa, wykazał, iż w niniejszej sprawie zaistniały trzy pozytywne przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią, mianowicie, że: 1) zobowiązanie Spółki "E. P." wobec Skarbu Państwa powstało w następstwie niewywiązania się z zobowiązania określonego decyzjami z dnia [...] Nr [...] oraz [...] Nr [...], które doręczono skutecznie Spółce w dniach [...] i [...]; 2) W. R. od dnia [...] (zgodnie z aktem notarialnym Rep. A [...]) do dnia [...] (zgodnie z aktem notarialnym Rep. A [...]) pełnił funkcję członka zarządu Spółki; 3) postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki okazało się bezskuteczne, gdyż jak wynika z protokołu o stanie majątkowym Spółki Akcyjnej "E. P." sporządzonego w dniu [...] przez organ egzekucyjny, Spółka nie posiadała wówczas ani majątku ruchomego, ani nieruchomości, w następstwie czego w dniu [...] organ ten umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ odwoławczy wskazał również, że w sprawie nie zaszły okoliczności, które uzasadniałyby zwolnienie od przedmiotowej odpowiedzialności, takie jak: 1) wykazanie przez odwołującego, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło we właściwym czasie, bądź że we właściwym czasie wszczęto postępowanie układowe, albowiem wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki złożony w dniu [...] został następnie w dniu [...] zwrócony przez Sąd Rejonowy z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie, co w świetle art. 130 § 2 Kpc oznacza, iż nie wywołał on żadnych skutków prawnych; 2) wykazanie przez W. R., że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy; 3) wskazanie przez stronę mienia, z którego egzekucja jest możliwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucił jej naruszenie: 1) prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej polegającą na: - przyjęciu, iż zwrócenie przez Sąd wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki złożonego przez skarżącego stanowi niezłożenie tego wniosku w ogóle, - nieprzyjęcie, że zwrot wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki odpowiada dyspozycji tego przepisu, ponieważ nastąpił bez winy skarżącego; 2) prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 Kpa, poprzez niewyjaśnienie dlaczego odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom H. M. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc o oddalenie skargi, w pełni podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa. Stosownie do treści art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie, jeżeli zachodzą przewidziane w ustawie okoliczności. Przepis ten ma charter przepisu ogólnego regulującego zasady odpowiedzialności wszystkich "osób trzecich". Odpowiedzialność poszczególnych kategorii osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika regulują przepisy art. 110 do 117 ustawy Ordynacja podatkowa. O odpowiedzialności tych osób orzeka organ podatkowy w drodze decyzji /art. 108 ustawy Ordynacja podatkowa/. W myśl art. 16 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Ze względu na treść art. 21 ustawy z 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 169, poz. 1387/ do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Skoro zaległości podatkowe Spółki dotyczą roku 1998 to słusznie organy podatkowe uznały, że do odpowiedzialności osób trzecich ma w tym przypadku zastosowanie przepis art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu przed dniem 1 stycznia 2003r. Odpowiedzialność członków zarządu określona wyżej obejmuje zobowiązania, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Przesłankami odpowiedzialności członków zarządu spółki akcyjnej i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są: 1/ bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, 2/ powstanie zaległości podatkowych spółki w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Z prawidłowych ustaleń organów podatkowych niekwestionowanych przez skarżącego wynika, że w sprawie tej przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółki określone wyżej zostały wykazane. Egzekucja wobec Spółki okazało się bowiem bezskuteczna. Spółka nie posiada żadnego majątku, z którego można by zaspokoić zaległości podatkowe. Nie kwestionowane jest również stanowisko organów podatkowych, że zaległości te powstały w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu. Sporne jest natomiast to czy zaistniały okoliczności zwalniające skarżącego od odpowiedzialności określone w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa tj. czy we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Ze sformułowania zawartego w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa "/.../ chyba, że członek zarządu wykaże /.../" wynika, iż członek zarządu chcąc uwolnić się od odpowiedzialności przewidzianej w tym przepisie powinien wykazać, że zaistniały przesłanki zwalniające go z tej odpowiedzialności. Nie jest więc w tym wypadku wystarczające samo powołanie się na te przesłanki. Wbrew zarzutom skarżącego słusznie organy podatkowe uznały, że złożenie wniosku o zgłoszenie upadłości, następnie zwróconego przez Sąd wobec nieuzupełnienia braków formalnych nie zwalnia skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Zwrócony przez Sąd wniosek z powodu nieuzupełnienia braków formalnych nie wywołuje ze względu na treść art. 130 § 2 kpa żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego. Skoro jedną z okoliczności zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki jest zgłoszenie we właściwym czasie upadłości, a art. 130 § 2 kpc pozbawia wszelkich skutków prawnych pisma procesowe, które zostały zwrócone tym samym należy podzielić stanowisko organów podatkowych, że skarżący nie wykazał, by we właściwym czasie zgłosił upadłość. Zwrot pisma z powodu nieuzupełnienia braków formalnych powoduje bowiem anulowanie wszelkich skutków, jakie zgodnie z przepisami prawa zarówno materialnego jak i procesowego zostały wywołane wniesieniem pisma procesowego do Sądu. Nie budzi również wątpliwości stanowisko organów, iż skarżący nie wykazał , by nie ponosił winy w skutecznym zgłoszeniu upadłości. Sam fakt powoływania się na to, że po złożeniu wniosku o zgłoszenie upadłości prezes zarządu zaprzestał wykonywania jakiejkolwiek czynności związanej z kierowaniem spółką i nie miał dostępu do korespondencji adresowanej do spółki nie świadczy bowiem by nie z winy członka zarządu doszło do nieuzupełnienia braków formalnych złożonego do sądu wniosku. Skarżący nie twierdził bowiem, że został odsunięty od pełnienia obowiązków członka zarządu przez organy do tego upoważnione, a to, że Spółka nie prowadziła żadnej działalności w tym czasie oraz, że organ zarządzający faktycznie nie zajmował się sprawami Spółki nie może skutkować zwolnieniem skarżącego z odpowiedzialności ze zobowiązania podatkowe przewidzianej we wskazanym wyżej przepisie. Nie możne również zgodzić się z zarzutem skarżącego, by pominięcie przez organ odwoławczy zeznań przewodniczącej Rady Nadzorczej Spółki H. M. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z zeznań tej osoby wynika jedynie to, że nie wiedziała ona o złożeniu przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości. Z okoliczności tej w żaden sposób nie można wyprowadzić wniosku by zachodził brak winy skarżącego w nieuzupełnieniu braków formalnych tego wniosku, bądź by skarżący został odsunięty od możliwości działania jako organ zarządzający Spółką. Wbrew zatem zarzutom skargi zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skargę jako niezasadną należało na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ oddalić.