II SA/Gd 397/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędziowie WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dowódcy Marynarki Wojennej z dnia 3 lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej oddala skargę. 3 II SA/Gd 397/03 U z a s a d n i e n i e Komendant Akademii Marynarki Wojennej decyzją (rozkazem personalnym) z dnia 14 listopada 2001 r. nr [...], powołując się na art. 104 k.p.a., § 64 ust. l pkt 3, § 64 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 1997 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 962) oraz art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 1997 Nr 10 poz. 55 ze zm.) zwolnił Z. P. ze służby w Akademii Marynarki Wojennej. Jako uzasadnienie swojej decyzji podał brak u wymienionego wystarczających kwalifikacji do służby wojskowej, w związku z opiniami służbowymi, wystawionymi przez jego przełożonego w dniu 22 czerwca 2001 r. i w dniu 10 października 2001 r. W opiniach tych stwierdzono, że takie cechy charakteru jak; negatywny stosunek, co do ograniczeń wynikających ze służby wojskowej, niechęć do podporządkowania się dyscyplinie, lekkomyślność i brak rozwagi, brak odwagi cywilnej i skłonność do kłamstwa oraz mataczenia, a także specyficzna reakcja na alkohol, jaką jest agresja i brak kontroli swego postępowania, uniemożliwiają Z. P. pełnienie w wojsku służby zawodowej. Następnie dnia 20 listopada 2001 r. Komendant Akademii Marynarki Wojennej wydał w sprawie drugą decyzję nr [...] o podobnej treści gdzie zmieniono podstawę prawną decyzji z art. 102 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, na art. 102 ust. l pkt 3 niniejszej ustawy oraz dodano zdanie o uchyleniu rozkazu personalnego nr [...]. W następstwie postępowania odwoławczego i zaskarżenia przez stronę decyzji nr [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku stwierdził w wyroku z dnia 2 października 2002 r. (sygn. akt. II SA/Gd 315/02), nieważność decyzji na podstawie art. 156 § l pkt 2 k.p.a. W związku z tym, w obrocie prawnym pozostała decyzja nr [...]. Komendant Akademii Marynarki Wojennej w dniu 10 stycznia 2003 r. wydał na podstawie art. 113 § l kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienie nr [...] o sprostowaniu błędu pisarskiego w rozkazie personalnym z dnia 14 listopada 2001 r. nr [...]. Postanowienie to stanowiło, że w przedmiotowym rozkazie personalnym, w części określającej podstawę prawną, zamiast art. 102 ust. l pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, powinien być art. 102 ust. l pkt 3. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazuje, że podstawą zwolnienia ze służby Z. P. były przyczyny wymienione w art. 102 ust. l pkt 3 powyższej ustawy, a więc negatywna opinia służbowa o braku kwalifikacji na żołnierza zawodowego. Taki stan rzeczy wynika, zarówno z innych przepisów przytoczonych w podstawie prawnej decyzji jak i treści uzasadnienia tej decyzji. Umieszczenie w decyzji art. 102 ust. l pkt 4 w/w ustawy, który mówi o zwolnieniu ze służby kandydackiej z powodów niedostatecznych postępów w nauce było oczywistym błędem pisarskim. Od decyzji nr [...] o zwolnieniu ze służby Z. P. odwołał się do Dowódcy Marynarki Wojennej RP zarzucając organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 1997 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 962), ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierskiej ( t. j. Dz. U. z 1992 r. nr 5, poz. 17 ze zm.), rozporządzenia MON z dnia 21 października 1994 r. w sprawie regulaminu dyscypliny Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 122, poz. 596 ze zm.), rozporządzenia MON z dnia 3 marca 1995 r. w sprawie regulaminu wykonywania kary dyscyplinarnej aresztu (Dz. U. Nr 28 poz. 146), rozporządzenia MON z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych. ( Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Z. P. stwierdził, że organ administracyjny nie wyjaśnił stanu taktycznego w stopniu pozwalającym wydać rozstrzygnięcie oraz nie wziął pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu strony. Dowódca Marynarki Wojennej RP decyzją z dnia 4 lutego 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ II instancji powołał się na przepisy art. 138 § l pkt l i art. 58 § l oraz 59 § 2 k.p.a., art. 102 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 64 ust. 4 rozporządzenia MON z dnia 17 listopada 1997 r. o służbie wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów strony stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy o służbie wojskowej z dnia 30 czerwca 1970 r., żołnierzem zawodowym może być tylko osoba o nieposzlakowanej opinii, posiadająca odpowiednie kwalifikacje, zdolność fizyczną i psychiczną, zdyscyplinowana, lojalna i zdolna do poświęceń. Bezpośredni przełożony Z. P. wydał o nim dwie negatywne opinie służbowe podkreślając niechęć do podporządkowania się dyscyplinie wojskowej, negatywny stosunek do ograniczeń wynikających ze służby wojskowej, lekkomyślność, brak rozwagi i odwagi cywilnej itd. Obie opinie zostały uznane za prawidłowe przez komisje odwoławcze przy Szefie Wydziału Ogólnowojskowego Akademii Marynarki Wojennej Wbrew twierdzeniom strony, zgodnie z § 54 ust. l w/w rozporządzenia MON właśnie cechy osobowości wymienione są na pierwszym miejscu jako kryteria oceny kandydata na żołnierza zawodowego. Dopiero w następnej kolejności ocenia się postępy w nauce, sprawność fizyczną i stan zdrowia. Jest to podyktowane założeniem, że żołnierz zawodowy jest nie tylko fachowcem w wyuczonej specjalności, lecz przede wszystkim wzorem dla podwładnych, ich wychowawcą i przełożonym. Zdaniem organu odwoławczego opinie służbowe w świetle powyższych regulacji dyskwalifikują Z. P. jako kandydata na oficera Marynarki Wojennej. Z. P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku na powyższą decyzję Dowódcy Marynarki Wojennej RP. Skarżący wnosił o uchylenie decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów oraz art. 138 § l pkt l i art. 58 § l oraz 59 § 2 k.p.a., art. 102 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 64 ust. 4 rozporządzenia MON z dnia 17 listopada 1997 r. o służbie wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz szeregu innych przepisów wskazanych w odwołaniu od decyzji I instancji. Zaskarżył również opinie służbowe za okres od dnia 7 sierpnia 2000 r. do dnia 14 maja 2001 r., od dnia 7 sierpnia 2000 r. do dnia 22 czerwca 2001 r. oraz od dnia 7 sierpnia 2000 r. do dnia 10 października 2001 r. W uzasadnieniu skargi Z. P. zaznaczył, że wydane opinie służbowe są niezwykle negatywne dla niego i naruszają jego godność i dobre imię. Poza tym, w jego ocenie, w sprawie doszło do następujących uchybień: - nie zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i brak jest pouczenia o przysługujących prawach, - nie zawiadomiono o obowiązku stawienia się do raportu dyscyplinarnego, - pozbawiono obwinionego obrony i obrońcy, - nie przeprowadzono raportu dyscyplinarnego, - nie wydano orzeczenia z postępowania dyscyplinarnego, - nie przedstawiono orzeczenia i zarządzenia wymierzenia kary dyscyplinarnej, - strona nie brała udziału w postępowaniu, - organ nie wznowił oraz nie uchylił postępowania, gdy ustąpiły przyczyny wyjaśniające rzekome naruszenie dyscypliny, o których wiedziano wcześniej, - nie czekano do wyjaśnienia sprawstwa, gdy wcześniej skierowano ją do rozpatrzenia przez inny organ do tego powołany z datą 12 listopada 2001 r., - postanowienie z rozpatrzenia sprawstwa przez inny organ zgodnie z przepisem jest prawomocne i ocena ta wiąże inne organy prowadzące postępowanie dyscyplinarne, - przedstawione zarzuty w opinii jak również ostatnie rzekome naruszenie dyscypliny są bezpodstawne, - w sprawie skarżący nie stał się obwinionym w związku, z czym nie powinien być zwolniony, - decyzje i postanowienia w sprawie nie wskazują faktów, które organ uznał za udowodnione i uzasadnione, dowodów na których się oparł, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś wyjaśnienia prawne są naciągane, - organa obu instancji uznały "winę" skarżącego w zdarzeniu związanym ze spożywaniem alkoholu, naruszając interes społeczny w ujęciu konstytucyjnym, - skarżący wnosząc odwołania i zażalenia na postanowienia administracyjnej zakwestionował cały materiał dowodowy a nie tylko kwalifikacje jak interpretuje organ. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty wyrażone w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 10 poz. 55 z 1997 r. z późn. zm.) w art. 102 określa przyczyny zwolnienia żołnierza ze służby kandydackiej jaką jest także służba w Akademii Marynarki Wojennej w charakterze jej słuchacza podchorążego. Przepis ten jako przyczyny obligatoryjnego zwolnienia z tej służby w ust. 1 wymienia: 1) utratę obywatelstwa polskiego, 2) ustalenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do zawodowej służby wojskowej, 3) stwierdzenie w opinii służbowej braku kwalifikacji na żołnierza zawodowego, 4) niedostateczne postępy w nauce, 5) prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej usunięcia z czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Są to niezależne od siebie przyczyny nakazujące zwolnienie ze służby kandydackiej. W aktach sprawy znajduje się negatywna opinia przełożonego skarżącego wskazująca na jego nieprzydatności do zawodowej służby wojskowej z uwagi na negatywne cechy charakteru. Treść tej opinii nie podlega kontroli Sądu. Jest oczywistym, iż od przyszłego oficera, zwłaszcza marynarki wojennej, wymaga się szczególnych cech charakteru jako przyszłego dowódcy osób pełniących służbę w często ekstremalnych warunkach. Skarżącego zwolniono na podstawie negatywnej opinii służbowej, a nie w wyniku postępowania dyscyplinarnego czy nie osiągania przez niego pozytywnych wyników w nauce. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący jako jedną z podstaw zaskarżenia decyzji wskazuje, iż ani opinia organu I instancji ani utrzymujące ją w mocy orzeczenie organu II instancji nie są sporządzone na właściwych formularzach wynikających z decyzji MON Nr [...] z dnia 19 sierpnia 1997 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w resorcie Obrony Narodowej "Instrukcji opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych". Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić, bowiem wprawdzie istotnie obie opinie nie zostały sporządzone na formularzach wskazanych jako wzorcowe w instrukcji to jednak zawierają wszelkie wymagane w opinii służbowej dane, a co z tego wynika w pełni wyczerpują wymogi opinii służbowej. Opinie takie wystawiane są za określony czas służby a w przypadku pchor. dotyczą osób młodych często o nieukształtowanym jeszcze charakterze. Nie można wykluczyć, że w przyszłości po ukończeniu studiów, co ma miejsce w przypadku skarżącego, osoby takie uzyskają pozytywną opinię i po przejściu stosownego przeszkolenia będą mogły ubiegać się o służbę żołnierza zawodowego. Oznacza to, że zwolnione ze służby kandydackiej nie wyklucza próby podjęcia tej służby w późniejszym czasie. Pozostałe zarzuty skargi odnoszą się do zwolnienia ze służby kandydackiej na podstawie orzeczenia dyscyplinarnego co w sprawie niniejszej nie ma miejsca. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) oddalił skargę.