III SA/Łd 817/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Asesor Ewa Alberciak /spr./, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2005 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. III SA/Łd 817/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł., po rozpatrzeniu wniosku W. P., orzekł o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii B o numerze [...] (blankiet serii D nr [...]) znajdującego się w jego aktach. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art.138 ust.2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz.602 z późn. zm.) oraz art.104 ustawy z dnia 14.06.1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.), § 2, § 7 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215). Od powyższej decyzji odwołał się W. P. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 z późn. zm), art. 138 ust.2 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2003 r., Nr 58 poz.515 z późn.zm.) oraz art. 1 ust.1 ustawy z dnia 12.10.1994r o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. Nr 79 z 2001 r., poz.856 z późn.zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, że postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Ł. – B. z dnia [...] 2002 r. sygn.akt [...] zatrzymano W. P. wtórnik prawa jazdy kategorii B nr [...] serii D nr [...] w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k. Wcześniej, w dniu 28.10.2002 r. W. P. został skierowany na badania lekarskie w trybie art.122 ust.1 pkt 3b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] 2003 r. uprawniony lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdził u W. P. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy oraz tramwajem. Orzeczenie wydano na trwałe. Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami wynikające z prawa jazdy kat.B, a SKO w Ł. utrzymało tą decyzję w mocy (nr [...] z dnia [...]). W dniu 29.10.2003 r. do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami wpłynęło orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2003 r. wydane, w wyniku postępowania odwoławczego, przez uprawnionego lekarza Instytutu Medycyny Pracy w Ł. potwierdzające istnienie u W. P. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy. W dniu 7.05.2004r W. P. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy załączając do wniosku postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. [...] Wydział Grodzki sygn. akt. [...] z dnia [...] 2004 r., w którym w pkt 2 sentencji Sąd orzekł o zwrocie W. P. zatrzymanego prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że prawo jazdy jest dokumentem potwierdzającym uprawnienia do kierowania pojazdami. W. P. nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami, ponieważ zostały mu cofnięte w dniu [...] 2003r. decyzją, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W przypadku cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami orzeka się również o obowiązku zwrotu prawa jazdy. W tym przypadku w decyzji o cofnięciu uprawnień nie orzeczono o zwrocie prawa jazdy, ponieważ zostało ono odebrane W. P. i zatrzymane postanowieniem prokuratora. Organ odwoławczy wskazał, że sąd, który postanowił o zwrocie prawa jazdy W. P. nie badał przebiegu ani prawidłowości prowadzonego wcześniej postępowania w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy, do czego nie był uprawniony ani zobowiązany. Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 138 ust.2 powołanej ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust.4. Przepis art. 114 ust.4 stanowi, iż w przypadkach określonych w ust.1 pkt 2, a więc m.in. w przypadku ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego osoba ubiegająca się o jego wydanie była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok, dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. W przypadku W. P., gdyby wcześniej nie cofnięto mu uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia, warunkiem zwrotu zatrzymanego prawa jazdy byłoby zdanie egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami. Organ odwoławczy stwierdził, że w każdym przypadku, gdy sąd karny postanowi o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy organ wydający uprawnienia do kierowania ma obowiązek dokonać jego zwrotu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (...). W tym przypadku wymóg zdania egzaminu państwowego potwierdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami jako warunek zwrotu prawa jazdy nie występuje, ponieważ W. P. nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami, które zostały mu cofnięte na stałe w związku ze stwierdzonymi przeciwwskazaniami zdrowotnymi. Nie ma więc podstaw do zwrotu dokumentu, który nie potwierdza uprawnień do kierowania pojazdami. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. P. podnosił, iż Kolegium nie wykonało rygoru sądowego, nakazującego zwrot prawa jazdy. Skarżący wskazał, iż nie wzięto pod uwagę opinii biegłych sądowych, którzy uznali go za zdolnego do prowadzenia pojazdów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, przy czym zadecydowały o tym inne okoliczności niż podniesione w skardze. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi : a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie w ocenie sądu doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Jedną z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej. W piśmiennictwie przyjęto, iż przypadek braku podstawy prawnej ma miejsce m. in. wtedy, gdy prawo nie wymaga określenia lub ustalenia praw lub obowiązków w drodze decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2004, str. 724). Podobny pogląd został przyjęty w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 21 sierpnia 2001 r. Sygn. akt II SA 1726/00 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : " Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jak indywidualne akty administracyjne zewnętrzne." Jako materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji organ I instancji oraz organ odwoławczy podał art. 138 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. W przypadkach określonych w ust. l pkt 2 art. 114 [a ) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji; b) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający l rok] dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu przez osobę ubiegającą się o jego wydanie odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje ( art. 114 ust. 4 ). Żaden z cytowanych wyżej przepisów prawa nie może stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Wydanie prawa jazdy wymienione w art. 97 cyt. ustawy nie jest tożsame z jego zwrotem po zatrzymaniu. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy określony w art. 138 ust.2 cyt. wyżej ustawy jest czynnością techniczną, którą organ dokonuje po spełnieniu przesłanek wymienionych w tym przepisie. Żaden przepis tej ustawy, ani innych ustaw nie upoważnia organu administracji do wydania decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Należy mieć na uwadze to, iż w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia [...] 2004 r. orzeczenie o zwrocie prawa jazdy znajduje oparcie w art. 138 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym - zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4., to stwierdzić należy, iż organ administracji nie może pominąć w swoim postępowaniu art. 114 ust. 4 tej ustawy. Treść tego przepisu pozwala na wydanie przez organ administracji prawa jazdy w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zwrot prawa jazdy była jego pozbawiona na okres przekraczający jeden rok, jedynie wtedy, gdy osoba ta zda egzamin państwowy sprawdzający jej kwalifikacje. W tym miejscu zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo uznały, iż nie mogą również pominąć decyzji (wydanej na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy) o cofnięciu W. P. uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym na podstawie trwałych przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wydanie postanowienia, w którym sąd powszechny orzekł o zwrocie prawa jazdy w oparciu o art. 138 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym oznacza, iż Sąd powszechny pozostawia organowi administracji do oceny przesłanki wynikające z art. 114 ust. 4 tej ustawy oraz ustalenie czy nie nastąpiło cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Postanowienie sądu powszechnego oznacza, że dokument ten stał się zbędny dla potrzeb postępowania karnego. Nie mają przy tym znaczenia okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą w odwołaniu i w skardze, a związane z postępowaniem prowadzonym przez organa ścigania i sąd powszechny oraz wynik prowadzonych postępowań. Okolicznością, którą organ administracji powinien zbadać jest to, czy osoba ubiegająca się o zwrot prawa jazdy była faktycznie jego pozbawiona na okres przekraczający jeden rok oraz czy nie zapadła decyzja o cofnięciu jej uprawnień do kierowania pojazdem. Przepisy te bowiem dotyczą sytuacji, w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na czas dłuższy niż jeden rok, oraz gdy traci uprawnienie do kierowania pojazdem na stałe. Jak wynika z materiału dowodowego zawartego w aktach administracyjnych skarżącemu decyzją ostateczną cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdem na stałe. W tej sytuacji mając na uwadze przepisy wyżej wymienione organ administracji nie mógł dokonać czynności technicznej zwrotu prawa jazdy skarżącemu. W tym zatem zakresie zarzuty skarżącego należy uznać za niezasadne. Brak jednak było podstawy materialnoprawnej do wydania decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 listopada 2004 r. Sygn. akt III SA/Łd 701/04 oraz w wyroku z dnia 9 grudnia 2004 r. Sygn. akt III SA/Łd 447/04 (niepublikowane). W przedmiotowej sprawie postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy winno być zatem zakończone decyzją o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 kpa, gdyż postępowanie w tym przedmiocie było bezprzedmiotowe. Stanowisko takie wynika także z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. Sąd stwierdził, że: " Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego", (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r sygn. akt III SA 2225/0 l niepublikowany). Wobec powyższego, Sąd w oparciu o art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności - orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.