II SA/Ka 1131/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant: st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2005 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę [...] zł /[...] złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił W. M. uprawnień kombatanckich przyznanych przez [...] w K. decyzją z dnia [...] r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] r. do [...] r., łącznie [...] i [...] miesiąc. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający podniósł, że w okresie zaliczonym przez [...] jako działalność kombatancka, W. M. pełnił służbę w organach [...] . W związku z tym organ stwierdził, że strona uzyskała uprawnienia kombatanckie jedynie z tytułu działalności w latach [...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Nadto powołując się na ww. przepis ustawy o kombatantach oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że nie ciąży na nim obowiązek wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ww. ustawy. W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się przywrócenia uprawnień kombatanckich. W. M. zarzucił, że decyzja z dnia [...] r. jest błędna i wysoce krzywdząca. Jako [...] w Ś. Ś. brał on bowiem czynny udział w [...] i innych. Zaskarżonym postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 129 § 1 i 2 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez W. M. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] o pobawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ orzekający stwierdził, że w decyzji z dnia [...] r. W. M. został pouczony o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Decyzję strona otrzymała w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w dniu [...] r. (data stempla pocztowego), czyli [...] miesięcy od daty odebrania decyzji. Strona uchybiła więc terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. M. wniósł o przywrócenie terminu ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzja Kierownika Urzędu ds. Kombatantów z dnia [...] r. o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Skarżący podniósł, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spowodowane zostało tym, że czynił on starania w kierunku odnalezienia świadków z czasów kiedy pełnił [...], które zakończyły się niepowodzeniem. Nadto stan zdrowia i wiek [...] lat oraz niskie dochody nie pozwoliły mu na dalsze poszukiwania. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Organ orzekający powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślając, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - zwanej dalej p.s.a. W myśl art. 3 § 1 p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która prowadzona jest pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. organ orzekający stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchybienie terminu do wniesienia takiego wniosku. Warunkiem skuteczności złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zachowanie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Organ orzekający zobowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym ustalić, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku stwierdzenia, że strona uchybiła ustawowemu terminowi – zbadać czy strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W art. 58 k.p.a. przewidziana została bowiem możliwość zwrócenia się przez stronę z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji na stronie ciąży jednak obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Zaznaczyć przy tym należy, że sama możliwość wniesienia takiej prośby o przywrócenie terminu jest uwarunkowana siedmiodniowym terminem, który biegnie od dnia ustania przyczyny uchybienia. Przywrócenie terminu do złożenia prośby jest niedopuszczalne (art. 58 § 2 i 3 k.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wykazywano, że postanowienie o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ orzekający może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie takiego postanowienia byłoby niezgodne z prawem. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. została doręczona osobiście skarżącemu w dniu [...] r. Zawierała ona prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa upływał zatem w dniu [...] r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy W. M. nadał natomiast w Urzędzie Pocztowym w S. w dniu [...] r., co wynika ze stempli pocztowych umieszczonych na kopercie nadawczej znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Zaskarżonym postanowieniem organ orzekający stwierdził więc uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże na tle okoliczności sprawy wydaje się, że zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne, a zatem niezgodne z prawem. Umknęło bowiem uwadze organu orzekającego, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] r. skarżący napisał: "(...) Czułem, że byłem w błędzie dlatego nie dotrzymałem terminu również ze względu na stan zdrowia /mam ukończone [...] lat/". W tej sytuacji obowiązkiem organu orzekającego było wyjaśnienie, czy skarżący poprzez tak sformułowane oświadczenie wystąpił z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i ewentualnie rozstrzygnąć w pierwszej kolejności w tym zakresie, przy uwzględnieniu uregulowań zawartych w art. 58 k.p.a. W tym zatem kierunku sprawa wymaga wyjaśnienia. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. Z uwagi na fakt, że zaskarżonym postanowieniem organ administracyjny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego, Sąd nie orzekał o wykonaniu uchylonego postanowienia po myśli art. 152 p.s.a.