II SA/Ka 141/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ NSA Leszek Kiermaszek Protokolant referent - stażysta Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka że nie podlega ona wykonaniu Decyzją Naczelnika Miasta K. z dnia [...] r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę ulicy [...] w K. nieruchomość o pow. [...] m2 położoną w K. przy ul. [...] nr pgr [...] stanowiącą własność T.W.. W związku ze złożonym przez zastępców prawnych W.T. wnioskiem o zwrot części w/w działki nie wykorzystanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, prowadzący postępowanie w przedmiocie zwrotu Starosta K. zwrócił się do Urzędu Gminy w K. pismem z dnia [...] r. o wydzielenie /dokonanie podziału/ z działki nr [...] części podlegającej zwrotowi, zgodnie z dołączonym do tego pisma wstępnym projektem podziału /karta 3 i 4 akt administracyjnych/. Rozpoznając wniosek o podział, pismem z dnia [...] r. Urząd Miejski w K. zwrócił się do Starosty K. o zaakceptowanie podziału objętej postępowaniem działki nr [...] z uwzględnieniem ustaleń obowiązującego dla tego terenu planu zagospodarowania przestrzennego, oraz przy uwzględnieniu zlokalizowanej na tej działce sieci infrastruktury technicznej , sanitarnej i deszczowej. Odpowiadając na to pismo Starosta K. podtrzymał żądanie dokonania podziału zgodnie z jego wstępnym projektem załączonym do w/w pisma tego Starosty z dnia [...]r. Po opracowaniu kolejnego wstępnego projektu podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] /w którym nie wydzielono dojazdu do działek prywatnych usytuowanych wzdłuż północnej granicy działki nr [...]/ zgodę na taki podział wyrazili w imieniu następców prawnych W. T., H. T. i Z. T. /karta 24 odwoł. akt organu I instancji/. Swoje stanowisko w tym względzie zmodyfikowali jednak w czasie rozprawy administracyjnej w dniu [...]r. /karta 36 akt adm./. Pismem z dnia [...] r. /karta 46 akt adm./ Burmistrz Gminy K., zwrócił się do Starosty K. z prośbą o zaakceptowanie dołączonego do tego pisma wstępnego projektu podziału działki nr [...]. W piśmie tym stwierdzono, że proponowany podział uwzględnia istniejący faktyczny stan zagospodarowania podlegającej podziałowi działki z jednoczesnym uwzględnieniem treści art. 4 ust.1 pkt 2 i art.34 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych /Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm. - zwanej dalej ustawą o drogach publicznych/ oraz § 3 ust.3 i § 8 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie /Dz.U. nr 43 poz.430 – zwanej dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne/. W odpowiedzi na to pismo Starosta K. pismem z dnia [...] r. /karta 57 akt admin./ pozytywnie zaopiniował zaproponowany przez Burmistrza K. projekt podziału. W konsekwencji Burmistrz Gminy K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art.95 pkt 4 i art.96 ust.1 i 4 i art.97 ust.4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 46 z 2000r. poz.543 ze zm./ § 2 ust.1, § 3, § 4, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu /Dz.U. nr 25 poz.130 - zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie dokonywania podziałów/ oraz § 8 ust.4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w K., karta mapy 7. oznaczonej geodezyjnie nr [...] o pow. [...] m2 , opisanej w Kw Nr [...], stanowiącej własność Gminy K. na działki Nr [...] o pow. [...] m2 i Nr [...] o pow. [...] m2 . W uzasadnieniu decyzji organ orzekający przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Stwierdził, że w czasie odtwarzania w dniu [...] r. granic ewidencyjnych działki nr [...] ustalono, że na części tej działki urządzona jest droga publiczna. Część działki stanowi zieleniec miejski. Wzdłuż chodnika wybudowana jest kanalizacja deszczowa Ø [...] i zbiorczy kolektor sanitarny Ø [...]. Dalej organ I instancji podał, że po opracowaniu przez uprawnionego geodetę projektu podziału działki nr [...] uwzględniającego warunki wynikające z ustawy o drogach publicznych i z § 3 pkt 3 oraz § 8 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać drogi publiczne oraz przy uwzględnieniu pól widoczności na skrzyżowaniach ul. [...]z ul. [...] oraz z ul. [...], projekt ten został zaakceptowany pismem Starostwa Powiatowego w K. z dnia [...] r. Organ orzekający stwierdził także, że biorąc pod uwagę definicję ulicy zawartą w art.4 ust.1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych należało przyjąć, że w pasie drogowym ul. [...] znajduje się także sieć kanalizacyjna Ø [...]. W świetle zaś art.34 ustawy o drogach publicznych odległość granicy pasa drogowego m.in. od innych urządzeń wymienionych w art.4 ust.1 pkt 2 tej ustawy powinna wynosić co najmniej 0,75 m. W odwołaniu od tej decyzji S. T., Z. T. i H. T. wnieśli o jej uchylenie . Zarzucili , że działka objęta podziałem została wywłaszczona pod budowę ulicy, a nie pod budowę zieleńca miejskiego oraz kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Zatem część działki na której urządzenia te oraz zieleniec zostały zrealizowane, nie została wykorzystana ich zdaniem zgodnie z celem wywłaszczenia. Z tego też względu powinna podlegać zwrotowi. Za niezbędną na cel wywłaszczenia i zagospodarowania, zgodnie z tym celem, można uznać zdaniem odwołujących się jedynie część działki zajętą pod ul. [...]. Po rozpoznania tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art.138 § 2 Kpa oraz art.95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdziło, że przedmiotowe postępowanie podziałowe jest tylko "elementem" postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, co oznacza, że organ I instancji powinien zatwierdzić projekt podziału zawnioskowany przez organ orzekający w sprawie o zwrot tj. przez Starostę K. Do tego Starosty należy bowiem zadecydowanie w jakich granicach nastąpi zwrot nieruchomości. O zakresie zwrotu nie mógł zatem przesądzać organ orzekający o podziale, a właśnie takie orzeczenie zawierała zdaniem SKO kontrolowana w postępowaniu odwoławczym decyzja Burmistrza Gminy K. Została ona zatem wydana zdaniem organu I instancji z naruszeniem właściwości rzeczowej, co uzasadniało uwzględnienie odwołania. W skardze do Sądu na powyższą decyzję SKO Gmina K. zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego polegającego "na zobowiązaniu Gminy" do wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości z naruszeniem § 3 ust.2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie dokonywania podziałów. Zobowiązano bowiem organ I instancji do zatwierdzenia projektu podziału sporządzonego na mapie nie odpowiadającej, wymogom tego przepisu. W dalszej części skargi podtrzymano ustalenia oraz ich ocenę prawną, zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Zwrócono uwagę, że teren zajęty na urządzenie skrzyżowań ul. [...] z istniejącymi wcześniej ulicami [...] i ul. [...] został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Zaakcentowano też, iż zatwierdzony projekt podziału został zaakceptowany zarówno przez wnioskujących o zwrot /według notatki służbowej z dnia [...]r./ jak i przez Starostę K., których to dowodów w zaskarżonej decyzji nie uwzględniono. Zdaniem skarżącej Gminy projekt podziału został zatem zatwierdzony zgodnie z wnioskiem Starosty K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując co do zasady stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należało rozważyć dopuszczalność wniesienia skargi przez Gminę K. w sytuacji gdy w pierwszej instancji orzekał w niniejszej sprawie organ wykonawczy tej Gminy tj. Burmistrz Gminy K. Biorąc pod uwagę treść art.33 ust.2 obowiązującej w dacie wniesienia skargi ustawy z dnia 14 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz.368 ze zm./ Sąd uznał wniesienie skargi przez Gminę K. za dopuszczalne, a to w sytuacji gdy była ona właścicielem podlegającej podziałowi działki. W związku z tym należy bowiem stwierdzić, że posiada ona interes prawny do wniesienia skargi w rozumieniu w/w przepisu ustawy o NSA. W tym względzie Sąd podziela w całej rozciągłości stanowisko Sądu Najwyższego zawarte m.in. w wyroku tego Sądu z dnia 7 czerwca 2001r. sygn. akt III RN 104/00 /OSNAP Nr 1/2002 poz.4/. i w postanowieniach z dnia 9 listopada 2001r.sygn.akt III RN 189/01 /OSNAP 2002/8/177/ oraz z dnia 13 czerwca 2002r. sygn. akt III RN 24/02. Również w uchwale NSA z dnia 19.05.2003r. sygn. akt OPS 1/03 /ONSA 2003/4/15/ przyznano co do zasady przymiot strony postępowania administracyjnego miastu na prawach powiatu w sprawie dotyczącej własności nieruchomości tego miasta. Za dopuszczalnością wniesienia przez Gminę K. skargi w niniejszej sprawie przemawiają nadto zdaniem Sądu zasady sformułowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej tj. zasada równości wobec prawa/ art./32/, zasada prawa do sądu /art.45/ oraz zasada równej ochrony własności /art.64 ust.2 i 3 w zw. z art.165 ust.1 Konstytucji/ co do przestrzegania tej ostatniej zasady w odniesieniu do prawa własności gmin wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny m.in. w wyroku z dnia 12.04.2000r. sygn .akt K 8/98 – OTK 2000/3/87/. Co do meritum, zaskarżona decyzja ostać się zdaniem Sądu nie może albowiem została wydana bez dostatecznego rozważenia i wyjaśnienia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm. zwanej dalej ustawą P.p.s.a./. W stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy zasadnie jest przy tym stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przedmiotowe postępowanie podziałowe jest "elementem" postępowania o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Ma ono bowiem wyodrębnić geodezyjnie działkę co do której może zapaść w postępowaniu o zwrot "orzeczenie" o jej zwrocie jako nie wykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia. Skoro zgodnie z treścią art.142 ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości orzeka właściwy w tym względzie starosta, to w związku z treścią art.95 pkt 4 i art.97 ust.4 omawianej ustawy zasadne jest stanowisko, że o zakresie zwrotu, a w konsekwencjach o granicach działki podlegającej zwrotowi decyduje nie organ dokonujący podziału nieruchomości ale organ orzekający o zwrocie. W konsekwencji należy podzielić też zdaniem Sadu stanowisko, że to ten drugi organ decyduje o przebiegu granic działki mającej powstać w wyniku podziału, a przeznaczonej do zwrotu. Granice te powinny być przy tym zaznaczone na wstępnym projekcie podziału, dołączonym do składanego przez ten organ wniosku o podział. Nie oznacza to jednak, że w ramach swoich uprawnień organ orzekający o zwrocie nie może tego dołączonego do wniosku o podział, wstępnego projektu podziału, zmieniać m.in. przez zaakceptowanie innej propozycji podziału zaproponowanego przez organ dokonujący podziału. Wtedy bowiem ta zaakceptowana nowa propozycja podziału będzie objęta wnioskiem o podział, którym to wnioskiem organ orzekający o podziale będzie związany. Przenosząc te ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie zarzucono w skardze, że wydając zaskarżoną decyzję SKO nie ustosunkowało się w ogóle do treści pisma Starostwa Powiatowego w K. z dnia [...] r. nr [...] /podpisanego z upoważnienia Starosty K./, którym jak się wydaje, Starosta K. zaaprobował projekt podziału nieruchomości dołączony do pisma Burmistrza Gminy K. z dnia [...]r. /karta 46 akt admin./, który to projekt został zatwierdzony decyzją organu I instancji. Gdyby tak było istotnie /a odmiennego dowodu nie przeprowadzono/, to dowolne byłoby zdaniem Sądu stanowisko, które legło u podstaw zaskarżonej decyzji, że sporny podział został dokonany samowolnie, bez zgody organu orzekającego o zwrocie nieruchomości i z naruszeniem kompetencji tego organu. Tym bardziej nie można podzielić stanowiska SKO, że to decyzja podziałowa organu I instancji przesądziła o zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Niewątpliwie bowiem za orzeczenie o zwrocie nie może być uznane niewłaściwie użyte w osnowie decyzji organu I instancji, sformułowanie "podlegać będzie zwrotowi". W przedmiocie zwrotu orzeknie bowiem w odrębnym postępowaniu Starosta K. Z przedstawionych wyżej względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy P.p.s.a. w zw.z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./. Rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji organu I instancji uwzględni SKO w pierwszej kolejności treść w/w pisma z dnia [...]r. /karta 46 kat admin. organu I instancji/ i z dnia [...]r. /karta 57 akt organu II instancji./. W razie wątpliwości co do treści tych pism przeprowadzi w tym względzie odpowiednie postępowanie wyjaśniające. W dalszej zaś kolejności ustosunkuje się do zarzutów odwołania. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152 ustawy P.p.s.a. S/G