II SA/Bk 717/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Protokolant Anna Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. i P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.- Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Burmistrz Z. ustalił P. i A. małż. P. jednorazową opłatę w wysokości 9.511 zł, stanowiącą 30% wzrostu wartości należącej do nich nieruchomości położonej na terenie wsi D. G., oznaczonej numerem geod. [...]. Wzrost wartości tej nieruchomości był następstwem zmiany przeznaczenia gruntu w miejscowym, ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Z. z terenu rolnego na teren przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem usług i rzemiosła nieuciążliwego. Zmiana ta została zatwierdzona uchwałą nr XXI/114/2000 Rady Miejskiej w Zabłudowie z dnia 28 grudnia 2000 r. Uchwała ta przewidziała 30% stawkę służącą do naliczenia jednorazowej opłaty w związku ze wzrostem wartości nieruchomości będącym następstwem zmiany planu. P. i A. P. w dniu 30 kwietnia 2004 r. sprzedali wymienioną wyżej nieruchomość. Różnicę pomiędzy wartością tej nieruchomości sprzed zmiany planu i po tej zmianie organ ustalił na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Jako prawną podstawę decyzji organ powołał art. 36 ust. 4 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717). Od wymienionej decyzji A. i P. P. wnieśli odwołanie. Zarzucili jej naruszenie przepisów art. 10 i 79 § 1 i § 2 k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności niepowiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz brak zapewnienia stronie możliwości zadawania pytań biegłemu. W związku z tym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, iż w sprawie zaistniały ustawowe przesłanki do ustalenia jednorazowej opłaty (tzw. "renty planistycznej") z tytułu zmiany przeznaczenia nieruchomości skarżących w planie zagospodarowania przestrzennego. Wzrost wartości tej nieruchomości został ustalony na podstawie prawidłowo i rzetelnie sporządzonej opinii przez rzeczoznawcę majątkowego. Sporządzony przez biegłego operat szacunkowy odpowiada wymogom z art. 154 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U.z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz z przepisu § 50 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 230, poz. 1924). Za nieuzasadnione Kolegium uznało zarzuty z odwołania. W sprawie nie był przeprowadzony dowód z miejscowych oględzin przedmiotu sporu a biegły zbierający materiały do sporządzenia operatu szacunkowego nie miał obowiązku powiadamiać strony o podejmowanych przez siebie czynnościach przygotowawczych do wydania opinii. Skarżący mieli natomiast możliwość zapoznania się z całym zebranym materiałem dowodowym i nie byli pozbawieni możliwości obrony swoich praw. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego małżonkowie P. zaskarżyli do sądu. Podobnie jak w odwołaniu zarzucili naruszenie przepisów art. 10 i 79 k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w toku postępowania, naruszenie przepisów o przeprowadzaniu dowodu z miejscowych oględzin i opinii biegłego. Dodatkowo zarzucili zastosowanie w sprawie niewłaściwej podstawy prawnej, to jest przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zamiast ordynacji podatkowej. Zarzucili też obrazę w postępowaniu odwoławczym art. 10 § 1 k.p.a. i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi są nieuzasadnione. Przede wszystkim należy zauważyć wzajemną sprzeczność w treści skargi: stawia ona zarzut obrazy przepisów ordynacji podatkowej przez zastosowanie, zamiast tej ustawy, przepisów k.p.a., a następnie zarzuca obrazę wymienionych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez ich wadliwe zastosowanie. Zarzut niezastosowania w toku postępowania przepisów ordynacji podatkowej należy uznać za nieuzasadniony. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w wielu wyrokach NSA, powołanych w odpowiedzi na skargę pogląd, iż w sprawach o ustalenie wysokości renty planistycznej mają zastosowanie przepisy k.p.a. a nie ordynacji podatkowej. Zarzut naruszenia przepisów o przeprowadzeniu dowodu z miejscowych oględzin jest o tyle bezzasadny, iż taki dowód w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie był przeprowadzony. Zgodnie natomiast z wymogami ustawowymi (art. 37 ust. 1 i ust. 11 ustawy z 27 marca 2003 r. w zw. z art. 156 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) dla ustalenia wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej zmianą planu miejscowego organ dopuścił dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego. Sporządzony przez niego operat szacunkowy jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Przygotowując materiał stanowiący podstawę do wydania tej opinii, w tym również oglądając sporną i porównawcze nieruchomości, rzeczoznawca nie ma obowiązku powiadamiać strony o podejmowanych działaniach. Należy zaakceptować mający również zastosowanie w postępowaniu administracyjnym pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 31 października 1962 r. sygn. 2 Cr 818/61 (publ. w "Nowym prawie" nr 2 z 1965 r., s. 188), iż "czynności biegłego dokonywane w fazie przygotowania opinii, jak przeglądanie akt, dokumentów, zaznajamianie się z przedmiotem oględzin, nie stanowią jeszcze postępowania dowodowego. Dlatego obecność stron przy wstępnym opracowaniu opinii przez biegłego nie jest wymagana". Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego złożonej na piśmie następuje wówczas, gdy organ w oparciu o zebrane dowody, w tym również w oparciu o tę opinię, dokonuje ustaleń stanowiących podstawę decyzji. Zastosowanie przepisu art. 79 k.p.a. gwarantującego stronie czynny udział w postępowaniu, w tym możliwość zadawania biegłemu pytań i wyjaśniania treści złożonej przez niego opinii, jest realizowana przez wymagane art. 10 k.p.a. zapewnienie stronom możliwości wypowiedzenia się co do treści zebranego materiału, w tym co do zgromadzonych dowodów oraz zgłoszonych żądań, w odpowiednim czasie przed wydaniem decyzji. Przepis art. 10 k.p.a. stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Realizując tę zasadę odpowiednio wcześnie powiadomiona strona może wyrazić swoje wątpliwości co do treści opinii biegłego i wystąpić z żądaniem uzupełnienia lub wyjaśnienia opinii albo wyznaczenia rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego, zgodnie z przepisem art. 89 § 2 k.p.a. W toku takiej rozprawy mogą być zadawane biegłemu pytania służące wyjaśnieniu i uzupełnieniu złożonej wcześniej opinii. Skarżący zostali w dniu 2 lipca 2004 r. zawiadomieni o zebraniu materiału dowodowego, w tym operacie szacunkowym rzeczoznawcy, oraz o możliwości zapoznania się z treścią tego materiału i składania do niego wniosków i zastrzeżeń. Z możliwości tej nie skorzystali. Również ani w odwołaniu ani w skardze do sądu nie wskazali żadnych konkretnych krytycznych uwag do treści złożonej opinii. Należy więc uznać, iż dowód z tej opinii został przeprowadzony prawidłowo a skarżący nie przedstawili biegłemu żadnych uwag ani żadnych zastrzeżeń co do treści złożonego operatu szacunkowego. W tej sytuacji niezawiadomienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze strony o możliwości wypowiedzenia się w postępowaniu odwoławczym co do treści całego zebranego materiału, co stanowiło jednak naruszenie art. 10 k.p.a., nie miało wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Dlatego na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.-