II OSK 683/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska, Sędziowie NSA Henryk Ożóg, Zygmunt Niewiadomski /spr./, Protokolant Magdalena Baduchowska, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. i Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2005 r.sygn. akt II SA/Gd 3451/01 w sprawie ze skargi W. S. i Z. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] września 2001r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 8 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 3451/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. S. i W. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2001 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] lipca 2001 r., którą nakazano skarżącym rozbiórkę domku letniskowego usytuowanego na działce nr [...] położonego w miejscowości P. gm. C. Wg oświadczenia skarżącego Z. S. przedmiotowy domek został wybudowany w latach 1971-1972 bez pozwolenia na budowę, natomiast miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, określający działkę na której została zrealizowana inwestycja, jako grunt leśny i rolny, został uchwalony dopiero w 1987 r. W skardze na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2001 r. do sądu administracyjnego, skarżący zarzucili wadliwą interpretację, będącego podstawą wydania nakazu rozbiórki, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Podnieśli, że warunkiem zastosowania przez organ przymusowej rozbiórki było, w świetle powołanego przepisu, łączne wystąpienie dwóch przesłanek: wybudowania obiektu bez pozwolenia na budowę oraz naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżących brak obowiązującego w czasie budowy planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza nakazanie przez organ przymusowej rozbiórki na podstawie powołanego wyżej przepisu, chociażby obiekt był wybudowany bez pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie podzielił zarzutów skargi, stwierdzając, że o tym, jakie obiekty mogą być wznoszone na konkretnych terenach, decyduje plan zagospodarowania przestrzennego, lecz w przypadku jego braku, nie można wysnuć wniosku, iż można realizować roboty w warunkach samowoli budowlanej. Decydujące jest bowiem przede wszystkim to, czy obiekt został wzniesiony bez uzyskania pozwolenia, co jest zasadniczą przesłanką do wydania decyzji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli Z. i W. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wnieśli także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że możliwe jest orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy w dacie realizacji obiektu nie istniał plan zagospodarowania przestrzennego. Przepis powyższy wyraźnie bowiem określa, iż organ administracji może wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: brak pozwolenia na budowę oraz naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżących brak pozwolenia na budowę nie jest wystarczającą przesłanką do orzeczenia przymusowej rozbiórki. Decydujące znaczenie mają obowiązujące w dacie budowy obiektu przepisy ustawy oraz normy wynikające z ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego jako źródła powszechnie obowiązującego prawa. Istnienie planu zagospodarowania przestrzennego stanowi zatem jeden z warunków, który musi zostać spełniony dla orzeczenia przymusowej rozbiórki. W skardze kasacyjnej postawiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 62 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie uzupełnienie akt sprawy o dowody dotyczące stanu prawnego nieruchomości gruntowej w zakresie aktualnych planów zagospodarowania przestrzennego a przez to oparcie orzeczenia na podstawie nieobowiązujących aktów prawnych – planów zagospodarowania przestrzennego z 1987 r. i 1991 r. Zgodnie bowiem z art. 87 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego utraciły moc najpóźniej w dniu 31 grudnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W szczególności usprawiedliwionych podstaw nie ma zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 62 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sytuacji gdy w sprawie skompletowano akta niezbędne do rozpoznania sprawy, zasadnie nie żądając materiałów (dowodów) wyznaczających aktualną sytuację prawno-planistyczną nieruchomości strony skarżącej. Sąd administracyjny, kontrolując legalność (zgodność z prawem) rozstrzygnięcia podjętego w sprawie bierze bowiem pod uwagę stan prawny z daty popełnienia samowoli budowlanej. W tej sytuacji nie ma też usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia prawa materialnego – przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu. Skoro bowiem, stosownie do jego brzmienia w dacie wybudowania przedmiotowego domku letniskowego (1971–1972) podstawę do legalnego wybudowania obiektu (z nielicznymi wyjątkami nie mającymi zastosowania w niniejszej sprawie), stanowił miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to samowolne wybudowanie obiektu na obszarze pozbawionym planu – jak w niniejszej sprawie – podlega przymusowej rozbiórce, spełniając przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. Prawa budowlanego wybudowania przedmiotowego obiektu bez pozwolenia w sprzeczności z obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym, dozwalającymi ówcześnie na budowę określonego obiektu na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Niezależnie od oceny ówczesnych rozwiązań prawnych trzeba skonstatować, że brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowi przeszkody do wydania decyzji o rozbiórce obiektu wzniesionego pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. bez pozwolenia na budowę na obszarze pozbawionym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Takie też rozstrzygnięcia zapadały dotychczas w NSA, również po wejściu w życie nowej ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. (zob. wyrok z 27 sierpnia 1996 r. SA/Po 2784/95, Prok. i Pr. 1998/4/49), zaś przytoczone w skardze kasacyjnej wyroki dotyczą innych kwestii: bądź to wykładni planów ówcześnie obowiązujących (np. wyrok z 11 czerwca 1999 r. IV SA 295/96) bądź też materiałów do planu (np. wyrok z 19 listopada 1998 r. IV SA 2078/96). Mając to na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 przywołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.