III SA/Wa 919/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Huta "L" S.A. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia[...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Skarżącej Spółki kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego dotyczącego należności Funduszu od Skarżącej Huty w kwocie [...] wraz z odsetkami. Huta L. S.A. wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287) dalej "ustawa o restrukturyzacji". W dniu [...] grudnia 2002 Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych wydał decyzję o warunkach restrukturyzacji, o której mowa w art. 18 ust.1 ustawy o restrukturyzacji, określającą m.in. kwoty należności podlegających restrukturyzacji i wysokość opłaty restrukturyzacyjnej. Po spełnieniu przez Hutę warunków określonych w w/w decyzji organ restrukturyzacyjny wystąpił stosownie do postanowień art. 21 ust. 1a ustawy o restrukturyzacji do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o wydanie opinii - zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. W opinii z dnia [...] grudnia 2003r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził niezgodność projektowanej pomocy z ustawą o pomocy publicznej. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych z uwagi na tę opinię decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] umorzył postępowanie restrukturyzacyjne. W odwołaniu złożonym do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Huta "L" wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych i wydanie decyzji o zakończeniu restrukturyzacji umarzającej należności wobec Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych. W uzasadnieniu odwołania Huta podnosiła, iż: 1. Uprawniona jest do skorzystania z pomocy publicznej określonej ustawą o restrukturyzacji, na co wskazywać ma § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 2002r. w sprawie dopuszczalności pomocy publicznej w sektorze hutnictwa żelaza i stali ( Dz. U. Nr 186, poz. 1549) wydanego na podstawie art. 22 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141, poz. 1177) dalej "ustawa o pomocy publicznej". 2. Fakt, iż Huta "L" pominięta została w wykazie hut objętych programem pomocy "Restrukturyzacja i rozwój hutnictwa żelaza i stali do 2006r."nie powinien mieć znaczenia w sprawie, bowiem w/w program dotyczy innej restrukturyzacji prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali (Dz. U. Nr 111, poz. 1196). 3. Istnienie przesłanek do objęcia huty restrukturyzacją na podstawie ustawy o restrukturyzacji przesądziła ostateczna decyzja o warunkach restrukturyzacji. 4. Brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, jeżeli huta spełniła warunki określone decyzją o warunkach restrukturyzacji. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzję Prezesa PFRON utrzymał w mocy, powołując się na postanowienia art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) dalej "ord.pod.". Podniósł również, iż w postępowaniu odwoławczym nie podlega kontroli słuszność opinii wydanej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Strona pismem z dnia [...] maja 2004r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie w decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej prawa materialnego i przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podała argumenty jak w odwołaniu ponadto wskazała, iż: 1. Wydanie opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów powinno było nastąpić w formie zaskarżalnego postanowienia. 2. Opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma charakteru wiążącego. 3. Zmiana w dniu 12 marca 2004r. wykazu hut, którym dopuszczalne jest udzielenie pomocy publicznej nie może mieć znaczenia w sprawie albowiem decyzja Prezesa o warunkach restrukturyzacji wydana została przed tą datą, natomiast udzielenie pomocy publicznej nastąpiło w 2002r. tj. wtedy, gdy wydana została konstytutywna decyzja o warunkach restrukturyzacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd - oceniając legalność zaskarżonych orzeczeń - zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)- (zwanej dalej u.p.p.s.a.) - uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził takie uchybienia w postępowaniu administracyjnym, które skutkują uchyleniem decyzji. Aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi są uzasadnione. Przede wszystkim należy stwierdzić, że decyzje w obu instancjach zostały wydane przy braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co stanowi naruszenie art. 123 § 1 i 200 ord.pod. statuujących zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz prawo strony przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo do udziału strony "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania w pierwszej jak i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje Ordynacja podatkowa ( np. art.200 ord.pod.). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 ord.pod. Przesłanka ta zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy ("nie z własnej winy") ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ administracji nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach (art. 190 ord.pod.), o możliwości wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192 ord.pod.), czy też z całokształtem zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 ord.pod.). Naruszenie przepisów dotyczących udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania niezależnie od tego, czy miało wpływ na wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia, czy też nie, bowiem sam brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu lub jego stadium stanowi dostateczną formalną podstawę do wznowienia. Z kolei naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 240 § 1 ord.pod. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. b) u.p.p.s.a. bez względu na to czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 §1 pkt 1 lit. b) cyt. ustawy ma, bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego. Sąd zważył ponadto, iż z mocy art. 9 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji oraz w zw. z art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) do restrukturyzacji należności PFRON stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Ustawa ta w art. 209 reguluje tryb postępowania w sytuacji, gdy przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody. Przede wszystkim organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, ma obowiązek zawiadomić o tym stronę. Natomiast zajęcie stanowiska przez inny organ następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak wynika z akt sprawy ten tryb postępowania przy wydawaniu opinii przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie został zachowany. Skarżąca huta, poprzez brak stosownego pouczenia, pozbawiona została możliwości złożenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie opinii, a gdy zarzuty wobec zasadności opinii zgłosiła w odwołaniu, Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w uzasadnieniu decyzji odwoławczej stwierdził, iż w postępowaniu odwoławczym nie podlega kontroli słuszność opinii wydanej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Tym samym także i poprzez naruszenie postanowień art. 209 ord.pod. strona pozbawiona została należytego udziału w postępowaniu i możliwości obrony swoich praw. Niezasadne są jednakże te zarzuty skargi, które dotyczą naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienia tej ustawy nie znajdują zastosowania przy restrukturyzacji należności PFRON. Sąd podziela również argumenty podniesione przez Skarżącą hutę, iż opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma charakteru wiążącego dla organu restrukturyzacyjnego. Nie wynika to, bowiem ani z treści art. 21 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, ani z żadnego innego przepisu tej ustawy. Negatywna opinia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stanowi także, po wydaniu decyzji o warunkach restrukturyzacji, samoistnej podstawy umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Przypadki, w których umarza się postępowanie restrukturyzacyjne określone zostały w art. 18 ust. 7, art. 21 § 1 pkt 2 i art. 21 ust. 3 ustawy o restrukturyzacji, brak wśród nich przesłanki w postaci negatywnej opinii organu nadzorującego zasady udzielania pomocy publicznej. Istnienie przesłanek do objęcia huty restrukturyzacją na podstawie ustawy o restrukturyzacji stwierdziła ostateczna decyzja o warunkach restrukturyzacji, w której ustalono kwotę należności objętych restrukturyzacją oraz wysokość opłaty restrukturyzacyjnej. Zważywszy, iż jak wynika z art. 4 ustawy restrukturyzacyjnej restrukturyzacja należności, o których mowa w art. 6, polega na umorzeniu tych należności w całości wraz z odsetkami za zwłokę lub opłatą prolongacyjną - na zasadach określonych w ustawie, stwierdzić należy, że bez wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, jeżeli huta spełniła warunki określone decyzją o warunkach restrukturyzacji. Niezasadne jest również stanowisko Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej, iż wraz z negatywną opinią Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postępowanie restrukturyzacyjne staje się bezprzedmiotowe i może ulec umorzeniu w oparciu o art. 208 ord.pod. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Tego rodzaju okoliczności w rozpoznawanej sprawie wobec obowiązywania decyzji o warunkach restrukturyzacji i istnienia należności objętych restrukturyzacja nie zachodzą. Rozpoznanie zarzutów dotyczących zasadności stanowiska Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie mieści się w granicach sprawy i nie może być przez Sąd w tym postępowaniu dokonane (art. 134 §1 u.p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i b), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)-orzekł jak w sentencji wyroku.