III SA/Łd 745/04

Dnia 2 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska /spr./, Sędziowie NSA Janusz Furmanek, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia 1/ stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę złotych 355 /trzysta pięćdziesiąt pięć/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...], na dokumencie SAD Nr [...] firma A sp. z o.o. w Ł. zgłosiła towary do procedury dopuszczenia do obrotu Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] nr [...] zgłoszenie powyższe uznane zostało za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru, klasyfikacji towarowej, stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego. W dniu 14 lutego 2002 roku od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów: - ustawy kodeks celny art.65 § 4 pkt. 2b, art. 222 § 4, art. 242 § 2, - naruszenie przepisu § 1 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 roku w sprawie wydatków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U z 1998 r. nr 143, poz. 958 ze zm.), - naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa art. 120, 121 § 1, §2, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 139 § 1, art.187 § 1, art. 191, art. 92, art. 210 § 1 pkt 4, pkt 5, § 4 oraz wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił że postanowieniem nr [...] z dnia [...] wezwał stronę w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do usunięcia braków formalnych odwołania w terminie 7 dni poprzez sprecyzowanie zarzutów przeciw zaskarżonej decyzji oraz wskazanie dowodów uzasadniających żądanie. W/w postanowienie zostało odebrane przez firmę A w dniu 07 sierpnia 2002 r. co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Do dnia 2 września 2002 r. firma A nie uzupełniła braków formalnych odwołania. Pismem z dnia 31 października 2003 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. z uwagi na jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa, o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] i umorzenie postępowania, zwrot nienależnie uiszczonego cła w kwocie 12.753,50 zł wraz z odsetkami zgodnie z art. 250 § 5 kodeksu celnego, zwrot nienależnie uiszczonych odsetek wyrównawczych wraz z odsetkami zgodne z art. 250 § 5 kodeksu celnego. W uzasadnieniu pełnomocnik wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone w dniu doręczenia stronie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania a zatem po upływie 3 letniego terminu, który liczony jest od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Wobec upływu 3-letniego okresu oznaczonego w art. 65 § 5 kodeksu celnego, wydanie przez organ celny jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie było niedopuszczalne. W związku z powyższym - w ocenie pełnomocnika - rozstrzygnięcie stwierdzające niedopuszczalność wniesionego odwołania, wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie jego nieważności. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie wypowiedział się merytorycznie w sprawie zarzutów podniesionych w odwołaniu ani też w sprawie prawidłowości rozstrzygnięć zawartych w decyzji organu celnego I instancji. Natomiast w związku z brakami formalnymi odwołania organ odwoławczy stwierdził jego niedopuszczalność. Na postanowienie powyższe, pismem z dnia 02 kwietnia 2004 r. pełnomocnik firmy wniósł zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumenty uprzednio podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Na podstawie art. 233 § 1 pkt l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm), art. 2621 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. Nr 75 z 2001r póz. 802 z późn. zm.), w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623), Dyrektor Izby Celnej w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, organ celny stwierdza nieważność rozstrzygnięcia ostatecznego (decyzji bądź postanowienia), gdy jest ono dotknięte jedną z wad wymienionych w treści tego przepisu tj. gdy: 1. Wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości; 2. Wydane zostało bez podstawy prawnej; 3. Wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa; 4. Dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną; 5. Zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie; 6. Było niewykonalne w dniu wydania i niewykonalność ta ma charakter trwały; 7. Zawiera wadę powodującą nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8. W razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą. Ponadto zgodnie z art. 65 ustawy Kodeks celny, po przyjęciu zgłoszenia, organ celny wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uzna zgłoszenie celne za nieprawidłowe i rozstrzygnie o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego, bądź - zgodnie z przepisami prawa celnego - określi kwotę długu celnego, bądź zmieni inne niż powyższe elementy zgłoszenia celnego. Paragraf 5 tego przepisu wprowadza termin po upływie którego, nie może zostać wydana decyzja uznająca zgłoszenie za nieprawidłowe. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie w żaden sposób nie odnosi się do któregokolwiek ze wskazanych w przepisie powyższym elementów tj. ani do prawidłowości przedstawionego zgłoszenia celnego, ani do kwoty długu celnego, ani do zasadności podniesionych w odwołaniu argumentów. Organ celny II instancji dokonał w niniejszej sprawie jedynie wstępnej kontroli złożonego środka zaskarżenia, pod względem m.in. zachowania terminu i legitymacji do jego wniesienia oraz spełnienia innych wymogów przewidzianych przepisami prawa dla środka odwoławczego (kontrola odwołania pod względem formalnym). W związku z tym, iż wniesione przez firmę podanie nie czyniło zadość warunkom, jakim - stosownie do treści art. 228 Ordynacji podatkowej - powinno odpowiadać odwołanie, oraz wobec jego nie uzupełnienia, pomimo kierowanych wezwań. Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził niedopuszczalność odwołania, nie zajmując w ogóle stanowiska co do meritum sprawy. Poza tym organ celny wyjaśnił, że wydanie przez organ odwoławczy orzeczenia co do istoty sprawy, również nie stoi w sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym, od warunkiem, że rozstrzygnięcie takie nie określa w sposób odmienny od skarżonej decyzji elementów, o których mowa wyżej. Obok decyzji czysto formalnej, organ drugiej instancji władny jest zatem - pomimo upływu 3-letniego okresu o jakim mowa w art. 65 § 5 - np. rozstrzygnąć o utrzymaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia I instancji w mocy. W dniu 26 lipca 2004 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na to postanowienie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie norm prawa materialnego w tym art. 65 § 4, § 5 kodeksu celnego, naruszenie norm prawa procesowego w tym art. 122, art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, stwierdzenie nieważności postanowienia nr [...] z dnia [...] z uwagi na jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że wobec upływu 3-letniego okresu oznaczonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, wydanie przez organ celny jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie było niedopuszczalne. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej rażące naruszenie prawa sprowadza się do wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, z naruszeniem art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Zgodnie bowiem z tym przepisem, rozstrzygnięcie w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe nie może być wydane jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W przedmiotowej sprawie rozstrzygniecie dotyczące prawidłowości bądź nieprawidłowości zgłoszenia celnego SAD, winno być zdaniem pełnomocnika wydane do dnia 17 lutego 2002 r.. Wobec powyższego w ocenie pełnomocnika strony skarżącej, mając na uwadze treść art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa organ celny winien w tej sytuacji umorzyć postępowanie w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z art. 65 § 5 kodeksu celnego brak było podstaw do jego dalszego prowadzenia. W opinii pełnomocnika wydane przez Dyrektora Izby Celnej postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania zostało zatem wydane z rażącym naruszeniem prawa, nie tylko z uwagi na upływ terminu przedawnienia, lecz również z uwagi na fakt, iż w danej sytuacji nie zachodziły przesłanki do wydania takiego postanowienia. Ponadto skarżący stwierdził, że niedopuszczalność odwołania stwierdza się gdy od danego orzeczenia nie przysługuje odwołanie bądź też upłynął termin do jego wniesienia. W przedmiotowej sprawie żadna z tych sytuacji nie wystąpiła. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, przy czym zadecydowały o tym inne względy niż podniesione w skardze. Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, a związany jest granicami danej sprawy (art. 134 § 1 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W myśl zaś art. 145 § l pkt 2 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przepis art. 262 kodeksu celnego stanowi, że do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio (...) przepisy działu IV ustawy – Ordynacja podatkowa. Odpowiednikiem przepisu art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego jest art. 247 ustawy – Ordynacja podatkowa, który zawiera przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych. Instytucja stwierdzenia nieważności dotyczy więc wyłącznie decyzji ostatecznych, a także na podstawie art. 219 Ordynacji podatkowej, postanowień na które przysługuje zażalenie. Stwierdzenie nieważności nie może więc dotyczyć postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej z dnia 31 października 2003 r. o stwierdzenie nieważności dotyczył postanowienia z dnia [...] Nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...]. Powyższe postanowienie jest postanowieniem ostatecznym w postępowaniu administracyjnym, na które nie przysługuje zażalenie (art. 228 § 2 Ordynacji podatkowej). Skoro w niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej o stwierdzenie nieważności nie dotyczył decyzji administracyjnej ostatecznej oraz nie dotyczył postanowienia, na które przysługuje zażalenie, lecz dotyczył postanowienia niezaskarżalnego w drodze zażalenia, nie mogą do niego znaleźć zastosowania przepisy art. 247-252 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2002 r. II SA/Kr 3161/01 OSP 2003/11/138). Organ, do którego strona skarżąca skierowała wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, powinien zakończyć postępowanie postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, a nie postanowieniem o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia (por. Chróścielewski W. - glosa do wyroku NSA z dnia 9 września 2002 r., II SA/Kr 3161/01, OSP 2003/11/138). W postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia ustawodawca przewidział bowiem prawną formę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności - art. 249 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymując w mocy swe postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności własnego postanowienia, podjętego na podstawie art. 228 § l pkt l Ordynacji podatkowej działał bez podstawy prawnej. To powoduje, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] jest dotknięte wadą określoną w art. 247 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa. Skutkuje to stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm.) zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącej spółki kwotę 355 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na sumę tę złożyła się kwota 100 zł. tytułem zwrotu wpisu sądowego, kwota 240 zł. tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika oraz kwota 15 zł. tytułem zwrotu opłaty skarbowej.