II SA/Gd 1923/01

WyrokWSA w Gdańsku2005-02-01

Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Andrzej Przybielski, Barbara Skrzycka-Pilch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, na której przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono prawo użytkowania wieczystego ujawnione w księdze wieczystej, podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ponieważ decyzje zostały wydane po wejściu w życie tej ustawy, a sprawy wszczęte przed jej wejściem w życie, lecz nie zakończone, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Zgodnie z art. 229 tej ustawy, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy została ona sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. W takiej sytuacji postępowanie administracyjne podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T. D. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1972 r. na cele rozbudowy bazy gospodarczej. Po serii decyzji i odwołań, wójt gminy Sz. decyzją z 20 maja 1996 r. odmówił zwrotu, wskazując na ustanowienie prawa wieczystego użytkowania na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W. Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na konieczność ustalenia następców prawnych i naruszenie art. 10 k.p.a. Następnie, decyzją z 22 sierpnia 2000 r., Starosta umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione przed wejściem w życie tej ustawy i ujawnione w księdze wieczystej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący T. D. zarzucił naruszenie prawa, w tym art. 105 § 1 k.p.a., oraz niezastosowanie przepisów obowiązujących przed zmianą ustawy, a także naruszenie Konstytucji RP przez art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2001 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Na wniosek Gminnej Spółdzielni ..Samopomoc Chłopska" w Sz., decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w z dnia 31 maja 1972r., nr[...], utrzymaną, w mocy przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczania przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 8 grudnia 1972r., nr [...] wywłaszczono działkę nr [...] o pow. 1,20 ha, położoną w Sz., stanowiącą własność Z. D, na cele rozbudowy bazy gospodarczej oraz budowę placu spędu żywca. Wójt Gminy Sz., na podstawie art. 69 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz § 8 i § 9 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 315), decyzją z dnia 18 lutego 1992 r. nr [...] zwrócił następcy prawnemu L. i Z. D., T. D. wywłaszczoną nieruchomość - działkę Nr [...] powierzchni 1.20 ha, położoną w obrębie geodezyjnym Sz., wpisaną do księgi wieczystej KW nr[...], stanowiącą własność Skarbu Państwa, gdyż stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa w, po rozpatrzeniu odwołania Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., decyzją z dnia 30 października 1992 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości o zwrocie nieruchomości orzeka rejonowy organ rządowej administracji ogólnej, nie zaś - jak miało to miejsce w sprawie - organ samorządowy. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 1993 r. nr 8229/129/91/93 Wójt Gminy Sz., na podstawie art. 149 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją własną z dnia 18 lutego 1992 r. w sprawie zwrotu na rzecz T. D. działki Nr [...] położonej w Sz.. Decyzją z dnia 14 maja 1993 r. Wójt Gminy Sz., działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 i § 9 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz ustawy z dnia 1 7 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczegółowych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34. poz. 198 ze zm.). dokonał zwrotu na rzecz T. D. nieruchomości położonej w Sz. wywłaszczonej od L. i Z. D. na rzecz Gminnej Spółdzielni ..Samopomoc Chłopska" w W. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzją z dnia 13 sierpnia 1993 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w aktach sprawy brak jest dokumentów jednoznacznie potwierdzających, że T. D. jest następcą prawnym Z. i L. D.. Nadto, organ I instancji nie udowodnił, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, której brak jest w aktach. Wbrew przepisom prawa organ nie orzekł o konieczności zwrotu zrewaloryzowanej kwoty odszkodowania. Nie rozpatrzył również czy nakłady zwiększające wartość nieruchomości, poczynione po jej wywłaszczeniu można uznać za nakłady, z których nie można skorzystać. Organ odwoławczy stwierdził także brak podstaw do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Wójt Gminy Sz. decyzją z dnia 3 listopada 1995 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie zwrotu na rzecz T. D. wywłaszczonej nieruchomości położonej S. jako bezprzedmiotowe. Ustalono bowiem, że Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w W. wycofała oświadczenie o zbędności wyżej opisanej nieruchomości, którą nadal użytkuje zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, tj. jako punkt skupu żywca. Zatem nie jest możliwym jej zwrot na podstawie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania T. D, decyzją z dnia 11 kwietnia 1996 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Stwierdził, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. W sytuacji bowiem, gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 69 ust. 1-4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, organ zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, nie zaś o umorzeniu postępowania w sprawie jej zwrotu. Zarząd Gminy w Sz. w dniu 6 grudnia 1995 r. podjął uchwałę Nr [...] o oddaniu Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W. w użytkowanie wieczyste na okres 44 łat zabudowaną nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako działka Nr [...] położoną w obrębie geodezyjnym S., zapisaną w KW [...] Sądu Rejonowego w W. Wydział Ksiąg Wieczystych, stanowiącą własność Gminy Sz.. Aktem notarialnym z dnia 19 grudnia 1995 r. Rep. A Nr [...] Zarząd Gminy Sz. oddał wyżej opisany grunt w; użytkowanie wieczyste Gminnej Spółdzielni ..Samopomoc Chłopska" w W. oraz przeniósł na jej rzecz nieodpłatnie własność stanowiącego odrębną nieruchomość jednokondygnacyjnego, wolnostojącego, niepodpiwniczonego budynku skupu żywca. Sąd Rejonowy - Wydział Ksiąg Wieczystych w W. w dniu 7 lutego 1996 r. dokonał wpisu ww. praw do księgi wieczystej KW nr [...] (zawiadomienie z dnia 7 lutego 1996 r. Dz. Kw 306/96). Wójt Gminy Sz., po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia 20 maja 1996 r. nr [...] odmówił T. D. zwrotu wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Sz., stanowiącej własność Gminy Sz., a będącej w użytkowaniu wieczystym Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W.. W uzasadnieniu wskazał, że na objętej żądaniem zwrotu nieruchomości gruntowej zostało ustanowione prawo wieczystego użytkowania i brak jest podstaw do jej rozwiązania, W świetle bowiem przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego możliwe jest tylko wówczas, gdy użytkownik wykorzystuje grunt niezgodnie z jego przeznaczeniem określonym w umowie. W sprawie okoliczność taka nie zachodzi. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania T. D.. decyzją z dnia 21 sierpnia 1996 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wskazał na konieczność ustalenia następców prawnych po L. D. Dopatrzył się naruszenia zasady określonej w art. 10 k.p.a.. gdyż spadkobiercami po Z. D. są - poza wnioskodawcą - inne dzieci zmarłej, którym nie zapewniono udziału w postępowaniu. Stwierdził, że organ I instancji, pomimo sprzecznych oświadczeń w przedmiocie wykorzystywania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia stron, nie podjął czynności zmierzających do jednoznacznego wyjaśnienia, czy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło w toku postępowania administracyjnego w sprawie o jej zwrot. W tych okolicznościach organ winien zbadać czy nie istnieją podstawy do unieważnienia umowy. Pismem z dnia 9 października 1997 r. T. D. wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości do czasu zakończenia postępowania spadkowego i dostarczenia postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po zmarłym L. D. jak również wskazania adresów zamieszkania spadkobierców Z. D. Kierownik Urzędu Rejonowego w W uwzględnił żądanie T. D. i postanowieniem z dnia 28 października 1997 r. nr NG [...] zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu na jego rzecz wywłaszczonej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2000 r. nr [...] Starosta podjął z urzędu zawieszone na wniosek strony postępowanie w sprawie z uwagi na zmianę przepisów- regulujących zwrot wywłaszczonych nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste. Decyzją z dnia 22 sierpnia 2000 r. nr [...] Starosta - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 142, 216 oraz 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) — umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu na rzecz T.; D. wywłaszczonej nieruchomości działki Nr 240/6 położonej w Sz.. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż na przedmiotowej nieruchomości na mocy umowy z dnia 19 grudnia 1995 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz Gminnej Spółdzielni .,Samopomoc Chłopska" w W., które to prawo ujawnione zostało w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy - Wydział ksiąg Wieczystych w W. przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. Stosownie zatem do art. 229 powołanej ustawy roszczenie ojej zwrot nie przysługuje. W tych okolicznościach postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Dodał także, że zawarte umowy, na mocy których oddano grunty w wieczyste użytkowanie nie podlegają ocenie organów orzekających o ich zwrocie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. D.. Podniósł, że cel, na jaki przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona - rozbudowę gminnej spółdzielni, nigdy nie został zrealizowany a działka zagospodarowana zgodnie z treścią decyzji o wywłaszczeniu. Ponieważ wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu to odwołującemu się przysługuje jej zwrot na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zdaniem strony organ winien zastosować przepisy powołanej ustawy, nie zaś ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz. Wskazał również, że wpisu do księgi wieczystej prawa wieczystego użytkowania gruntu oraz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W. jako użytkownika wieczystego dokonano w czasie, gdy toczyło się postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości. Wojewoda , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia 14 maja 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w pełni podzieli! argumentację zawartą w decyzji starosty. Tak jak i organ pierwszej instancji uznał, iż podstawą zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na mocy obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej (niezależnie od tego, kiedy wywłaszczenie nastąpiło) są obowiązujące od dnia 1 stycznia 1998 r. przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wprawdzie przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa decyzją wydaną na postawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), to jednak w sprawie zachodzą okoliczności wymienione w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a które uniemożliwiają jej zwrot. Zwrot nieruchomości nie przysługuje bowiem, jeżeli przed dniem wejścia ustawy wywłaszczona nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wobec takiego zapisu ustawy nie ma znaczenia podnoszona przez odwołującego się okoliczność niewykorzystania nieruchomości zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko starosty. że w postępowaniu o zwrot nieruchomości organy administracji nie badają podstaw prawnych ani też przesłanek zbycia nieruchomości na rzecz obecnego właściciela lub użytkownika wieczystego. W tym stanie sprawy wojewoda za zasadne uznał orzeczenie organu 1 instancji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł T. D.. Ponownie podniósł, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste Gminnej Spółdzielni ..Samopomoc Chłopska'" w W. i wpis tego prawa do księgi wieczystej w sytuacji, gdy toczyło się postępowanie administracyjne z wniosku skarżącego o jej zwrot w sposób rażący narusza prawo. Wskazał także, organy - z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. -umorzyły postępowanie w sprawie, gdyż nie było ono bezprzedmiotowe. Wywodził, iż skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie został przez stronę cofnięty, to organy zobowiązane były do jego merytorycznego rozpatrzenia poprzez wydanie decyzji o zwrocie, bądź też odmawiającej zwrotu. Wskazał również, że wniosek złożył przed zmianą przepisów regulujących kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zatem organy winny były ocenić jego zasadność na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącego zastosowanie przez organy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi naruszenie przepisów Konstytucji RP. Wprowadzenie takiej regulacji uniemożliwiło skarżącemu zwrot jego własności. W związku z tym wniósł o zwrócenie się przez sąd administracyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie zgodności ww. przepisu ustaw)' o gospodarce nieruchomościami z art. 2 i art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 r. skarżący oświadczył, że na wywłaszczonej działce gminna spółdzielnia wybudowała barak z pustaków przeznaczony do spędu żywca, jednakże od około 20 lat nie jest on wykorzystywany do tego celu. Spółdzielnia duże magazyny wybudowała na działce przyległej. Ponadto, okazał postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 28 czerwca 2002 r. sygn. akt I C/201 o zawieszeniu postępowania w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej przez wpisanie w miejsce Gminnej Spółdzielni ..Samopomoc Chłopska" w W. prawa własności na rzecz T. D. ze względu na toczące się przed sądem administracyjnym postępowanie w sprawie wywłaszczonej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji rozstrzygając sprawę prawidłowo powołały się na przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 1 15. poz. 741 ze zm.). Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane po dniu 1 stycznia 1998 r.. kiedy weszła już w życie powołana ustawa (art. 242). Przepis art. 233 cyt. ustawy stanowi natomiast, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. W tym aspekcie fakt wystąpienia przez skarżącego z żądaniem zwrotu nieruchomości przed 1 stycznia 1998 r. nie powodował wyłączenia stosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Zgodnie z brzmieniem art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości zostało wyłączone (ustawodawca posłużył się zwrotem "nie przysługuje"), jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Użytym przez ustawodawcę pojęciom należy nadać taką treść, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Oznacza to, że żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 i 3 k.p.a.). Jeśli zaś w sprawie o zwrot nieruchomości zostało wszczęte postępowanie, a ujawni się w nim okoliczność, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie dysponuje nieruchomością, gdyż została ona sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy, zaś prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, to postępowanie administracyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela (jego spadkobiercy), która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Więcej, w tym przypadku ustawodawca wyłączył samą nawet możliwość zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości w trybie administracyjnoprawnym. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1991 r. sygn. akt Sa/Ka 60/91 OPS z 1993 Nr 7-8; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA 276/99 OSP 2001/5/80 z glosą krytyczną L. Żukowskiego OSP 2001/5/80; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 1539/99 Lex nr 75555), a także w piśmiennictwie ( M.Wolanin, "Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej", PS 2000/7-8/18 ).Odmiennego stanowiska wyrażonego w glosie L. Żukowskiego do wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2000r..sygn.akt I S.A. 276/99(OSP 2001/5/80 ) Sąd w składzie niniejszym nie podziela. W niniejszej sprawie ustanowienie na podstawie aktu notarialnego z dnia 19 grudnia 1995 r. Rep. A Nr 3058 A/1995 na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w W. prawa użytkowania wieczystego działki Nr [...] o powierzchni 1.20 ha (z której wywłaszczono rodziców skarżącego) i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu 7 lutego 1996 r. wyłącza możliwość dochodzenia przez skarżącego roszczenia ojej zwrot. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, pytania prawnego co do zgodności art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 2 i art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, Sąd nie dopatrzył się potrzeby wystąpienia z takim pytaniem, gdyż nie powziął takich wątpliwości. Wskazać jednak należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, gdy do ustanowienia użytkowania wieczystego doszło po złożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w toku tego postępowania, skarżący powinien podjąć kroki zmierzające do unieważnienia cywilnoprawnej umowy oddającej przedmiotową nieruchomość w użytkowanie wieczyste. Uczynić może to nie w postępowaniu administracyjnoprawnym lecz wyłącznie w drodze postępowania przed Sądami powszechnymi. Wyeliminowanie w/w umowy z obrotu prawnego i wykreślenie z użytkowania wieczystego GS-u z księgi wieczystej otworzyłoby przed skarżącym możliwość dalszego ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie faktycznym oraz prawnym sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło