III SA/Wa 1676/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Minister Finansów stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Prokuratora Okręgowego w G. zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] maja 2004 r. o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia świadczenia rentowego z ubezpieczenia społecznego, otrzymywanego przez zobowiązaną H. P. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadził wobec H. P. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów egzekucyjnych obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług. Z wnioskiem o wstrzymanie wyżej opisanej czynności egzekucyjnej wystąpił Prokurator Okręgowy w G. Minister Finansów stwierdził, że materialno-prawną podstawą postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. był przepis art. 23 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.p.e.a."). Z istoty § 6 tego przepisu wynika, iż wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zależy od uznania organu nadzoru. Z kolei przesłanką żądania prokuratora wszczęcia postępowania w sprawie indywidualnej jest usunięcie stanu niezgodnego z prawem, co wynika z art. 182 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej powoływanego jako "k.p.a."). Zdaniem Ministra to ustawowe określenie wskazuje, że żądanie wszczęcia postępowania może dotyczyć sprawy, w której organ administracji publicznej zobowiązany będzie do jej zbadania pod kątem zgodności z prawem. Sprawą taką nie jest natomiast sprawa wstrzymania czynności egzekucyjnych, gdzie właściwy organ ogranicza się do jedynie oceny sytuacji zobowiązanego, od której uzależnione jest wstrzymanie czynności przez organ egzekucyjny. Ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż Prokurator posiadał legitymację do złożenia wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i pouczył go o prawie złożenia zażalenia, Minister Finansów podjął czynności mające na celu zbadanie kwestii formalnych, od spełnienia których uzależnione było rozpatrzenie zażalenia Prokuratora. Minister Finansów stwierdził, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej doręczone zostało pod adresem Prokuratury Okręgowej w dniu 31 maja 2004 r., zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 7 czerwca 2004 r. Zażalenie z dnia 7 czerwca 2004 r. zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w G. w dniu 8 czerwca 2004 r. Tym samym wniesione ono zostało z uchybieniem 7-dniowego terminu, określonego w art. 17 § 1 u.p.e.a. Na postanowienie powyższe Prokurator Okręgowy w G. złożył skargę, w której wniósł o jego uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 45 oraz art. 141 § 2 k.p.a poprzez uznanie, iż zażalenie zostało złożone po terminie, podczas gdy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. zostało prawidłowo doręczone Skarżącemu w dniu 1 czerwca 2004 r. Skarżący podnióśł, iż przedmiotowe postanowienie doręczono nieprawidłowo, ponieważ zaadresowano je imiennie na nazwisko M. J. prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w G. i w dniu 31 maja 2004 r. doręczono na adres Prokuratury Apelacyjnej w G. Stroną postępowania jest natomiast Prokuratura Okręgowa w G. Postanowienie to zostało przekazane Skarżącemu w dniu 1 czerwca 2004 r., a zatem ostatni dzień terminu do złożenia zażalenia upłynął w dniu 8 czerwca 2004 r. i w tym też dniu zostało ono złożone. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że wniosek z dnia 27 kwietnia 2004 r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, opatrzony nagłówkiem Prokuratury Okręgowej w G. jest w istocie wnioskiem Prokuratora Okręgowego w G., pomimo że został podpisany przez M. J. Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej, będącą jednocześnie [...] w Prokuraturze Okręgowej w G. Zdaniem Ministra w świetle art. 182 k.p.a. niezasadny jest zarzut Skarżącego, iż stroną postępowania jest Prokuratura Okręgowa w G. Nie mogła ona wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania, ponieważ jest ona jednostką organizacyjną prokuratury okręgowej. Stroną jest tu prokurator Prokuratury Apelacyjnej działający jako prokurator Prokuratury Okręgowej w G. Dyrektor Izby Skarbowej za stronę postępowania uznał Panią M. J., prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w G., występującą jako prokurator Prokuratury Okręgowej w G. Postanowienie doręczono na adres Prokuratury Okręgowej w G., wskazany we wniosku, z zaznaczeniem nazwiska M. J. W ocenie Ministra Finansów jeżeli odbiór postanowienia (podpis nieczytelny) adresowanego do M. J., działającej jako prokurator Prokuratury Okręgowej w G., wysłanego pod adresem Prokuratury Okręgowej w G. (mającej taki sam adres jak Prokuratura Apelacyjna) potwierdziła osoba własnoręcznym podpisem oraz pieczęcią Prokuratury Apelacyjnej, to należało uznać, iż osoba ta była upoważniona do odbioru tego postanowienia. Minister podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 45 k.p.a., jednostki organizacyjne są obowiązane tak organizować swą pracę, by doręczanie pism w godzinach urzędowania i w lokalu ich siedziby było zawsze skuteczne. Natomiast wszelkie błędy popełnione przez pracownika w zakresie odbioru pisma winny obciążać pracodawcę odpowiedzialnego za należyte przyjmowanie korespondencji. Doręczyciel nie ma bowiem obowiązku badania, czy osoba znajdująca się w lokalu siedziby jednostki organizacyjnej, wyrażająca gotowość przyjęcia pisma, jest osoba uprawnioną do odbioru pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość postanowienia Ministra Finansów stwierdzającego uchybienie przez Prokuratora Okręgowego w G. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. Podkreślić przy tym należy, że Skarżący nie kwestionuje samego faktu otrzymania postanowienia, a jedynie datę, w jakiej zdaniem Ministra Finansów je otrzymał. Istotą sporu, jaki wystąpił w niniejszej sprawie jest więc skuteczność doręczenia postanowienia na adres Prokuratury Okręgowej w G., w sytuacji, gdy pod tym samym adresem mieści się Prokuratura Apelacyjna w G. i to jej pracownik potwierdził odbiór pisma. Uznanie skuteczności doręczenia pisma uzależnione jest od stwierdzenia, iż doręczenie to zostało dokonane w sposób prawidłowy, przede wszystkim zaś – adresatowi. Zdaniem Sądu nie było takim doręczenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż w dniu 31 maja 2004 r. pismo dostarczone zostało do Prokuratury Apelacyjnej w G. W ocenie Sądu ta właśnie okoliczność jest decydująca dla stwierdzenia, czy dzień ten mógł być uznany za ten, po upływie którego należało liczyć 7-dniowy termin na wniesienie zażalenia. Bezspornym jest, że w dniu 31 maja 2004 r. przesyłka zawierająca postanowienie nie dotarła do Prokuratora Okręgowego w G., czy raczej jednostki organizacyjnej, na której adres należało mu ją doręczyć. Bez znaczenia są przy tym okoliczności, które to spowodowały. Dysponując wynikającą ze zwrotnego potwierdzenia odbioru informacją, że w dniu 31 maja 2004 r. przesyłkę otrzymała Prokuratura Apelacyjna w G., Minister Finansów nie mógł, pozostając w zgodzie z art. 17 u,p,e,a, przyjąć, iż od daty tej biegnie termin na złożenie zażalenia przez Prokuratora Okręgowego w G. Ewidentnym jest bowiem, że w dniu tym nie jemu tę przesyłkę doręczono. Sąd podziela, co do zasady, stanowisko Ministra Finansów, że jednostki organizacyjne obowiązane są tak organizować swą pracę, aby doręczanie pism w godzinach urzędowania i w lokalu ich siedziby było zawsze skuteczne. Pogląd ten jednakże nie przystaje do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Powoływanie się nań w niniejszej sprawie jest chybione. Jednostka, której pismo doręczono nie była bowiem tą, którą za jej adresata uznawał Dyrektor Izby Skarbowej i Minister Finansów. Z tego też względu nie mógł mieć wpływu na ocenę skuteczności doręczenia pisma sposób, w jaki w Prokuraturze Okręgowej w G. zorganizowano odbiór korespondencji. Rację ma również Minister Finansów twierdząc, że błędy popełnione przez pracownika jednostki organizacyjnej w zakresie odbioru pisma powinny obciążać pracodawcę odpowiedzialnego za należyte przyjmowanie korespondencji. Jeżeli jednak doręczenie zostało dokonane jednostce innej niż adresat, to błąd ten obciąża organ administracji, a nie adresata pisma, który nie może wręcz ponosić jego skutków. Zgodzić się należy również i z twierdzeniem Ministra, że doręczyciel nie ma obowiązku badania, czy osoba znajdująca się w lokalu siedziby jednostki organizacyjnej, wyrażająca gotowość przyjęcia pisma, jest osobą uprawnioną do odbioru tego pisma. Osobą uprawnioną do odbioru pism dostarczonych do Prokuratury Apelacyjnej w G. był zatem jej pracownik, który pokwitował odbiór postanowienia. Wyrażając swoje stanowisko Minister Finansów pominął najistotniejszy stanu faktycznego jaki zaistniał w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt, że pisma nie doręczono do Prokuratury Okręgowej. Aczkolwiek, jak to już wyżej wskazano, bez znaczenia w niniejszej sprawie są okoliczności, które sprawiły, że postanowienie doręczone zostało Prokuraturze Apelacyjnej w G., a nie Prokuraturze Okręgowej w tym mieście, to zauważyć należy, iż przesyłka zawierająca postanowienie nie została w sposób właściwy zaadresowana. Na kopercie jako adresata wskazano M. J., prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w G. Podano adres, który był zarówno adresem Prokuratury Okręgowej, jak i Apelacyjnej. Z żadnego natomiast zapisu na kopercie nie wynika, iż adresatem przesyłki miałaby być Prokuratura Okręgowa, czy też Prokurator Okręgowy. Nie jest rzeczą doręczyciela badanie kto jest faktycznym adresatem przesyłki. Doręcza on ją w oparciu o zapis na kopercie. Ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej w G. umieścił na kopercie dane personalne i stanowisko prokuratora, nie podając przy tym nazwy prokuratury, doręczyciel miał podstawy, aby pozostawić przesyłkę w biurze podawczym Prokuratury Apelacyjnej, jako jednostki organizacyjnej właściwej dla prokuratora apelacyjnego. Obowiązkiem Dyrektora Izby Skarbowej było takie oznaczenie pisma, aby nie budziło ono żadnych wątpliwości co do jego adresata. Skoro zaś tego nie uczynił, to w rezultacie doszło do naruszenia art. 45 k.p.a., zgodnie z którym jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym pisma doręcza się w lokalu ich siedziby. Z punktu widzenia tego przepisu postanowienie w ogóle nie zostało doręczone Prokuratorowi Okręgowemu w G. Skoro jednak Prokurator ten nie kwestionuje samego faktu otrzymania pisma, podając przy tym jego datę tj. 1 czerwca 2004 r., potwierdzoną pieczęcią właściwej mu prokuratury, to uzasadnione jest przyjęcie, iż zażalenie złożył on w terminie określonym w art. 17 u.p.e.a. Za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd uznał argumentację stron dotyczącą określenia, czy strona postępowania była Prokuratura Okręgowa, czy też Prokurator Okręgowy. Żaden z tych podmiotów nie został bowiem wskazany jako adresat przesyłki na jej kopercie i w rezultacie żadnemu z nich przesyłka nie została doręczona przez pocztę. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Ocenie Sądu podlegała zatem terminowość złożenia zażalenia, a nie jego dopuszczalność. Na marginesie Sąd zauważa jedynie, że prawidłowo Minister Finansów przyjął, iż skoro postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skierowane zostało do Prokuratora Okręgowego, to był on podmiotem uprawnionym do złożenia zażalenia. Jest to kwestia odrębna od kwestii dopuszczalności złożenia przez niego samego wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przepis ten z mocy art. 144 k.p.a. ma też zastosowanie do zażaleń. Zdaniem Sądu Prokurator Okręgowy nie uchybił terminowi do wniesienia zażalenia. Brak było zatem podstaw do wydania przez Ministra Finansów zaskarżonego postanowienia. Postanowienie Ministra Finansów wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 17 § 1 u.p.e.a. oraz art. 134 k.p.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) podlegało ono uchyleniu. Zakres, w jakim zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu określono stosownie do art. 152 p.p.s.a.