II SA/Bk 67/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Jarosław Sacharczuk, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, oddala skargę. W dniu [...].10.2004 r. J. M. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosek o udzielenie mu pomocy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].10.2004 r. sprecyzował wniosek, żądając pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości i higieny, pokrycie opłat za energię elektryczną, wodę i ścieki oraz zakup 2 ton węgla (uzupełnienie wniosku z [...].10.2004 r.). Decyzją z dnia [...].11.2004 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przyznał J. M. zasiłek celowy na zakup żywności, środków czystości, odzieży i obuwia oraz pokrycia kosztów opłat za energię elektryczną w wysokości 110 zł. Odmówił natomiast przyznania pomocy na uregulowanie należności za wodę i ścieki oraz na zakup – 2 ton węgla. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż przyznana pomoc powinna zaspokoić zgłoszone przez stronę potrzeby. Odmowę przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat za wodę i ścieki uzasadniono tym, iż strona nie powinna dopuścić do powstania zaległości w tych opłatach i uiszczać je na bieżąco wraz z bratem K. M., który jest obowiązany do partycypowania w kosztach jako współwłaściciel domu. Zwrócono uwagę na możliwość pobierania, nieodpłatnego, wody z punktu wodociągu miejskiego. Odmowa sfinansowania zakupu węgla została uzasadniona tym, że strona posiada bardzo dużą ilość drzewa, którą może wykorzystać jako opał. Organ zawarł też informację o ilości i sposobie wydatkowania kwot przeznaczonych na zasiłki celowe. Podał, że średnia wysokość zasiłku za październik wyniosła 108,52 zł. Od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy decyzją z dnia [...].12.2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, iż w miarę posiadanych możliwości i uprawnień J. M. obejmowany jest pomocą przez Miejski Ośrodek Społecznej w Z. Stosownie do przepisu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593) rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, zaś osoba objęta pomocą winna współdziałać w likwidacji swojej trudnej sytuacji. Przyznając zasiłek celowy w wysokości 110 zł organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skarżący nie jest jedynym podopiecznym ośrodka i winien przyczyniać się do zaspokajania własnych potrzeb np. czerpać środki z wynajmu wolnych pomieszczeń w swoim domu jednorodzinnym. J. M. mieszka w jednym domu z bratem, zatem uzasadnione jest twierdzenie, że skoro prowadzą oni odrębne gospodarstwa domowe, to bieżące regulowanie opłat za wodę i ścieki powinni uiszczać po połowie. Nadto, istnieje możliwość nieodpłatnego pobierania wody z punktu wodociągowego ogólnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło też stanowisko organu I instancji dotyczące odmowy przyznania skarżącemu pomocy na zakup opału uważając, iż w tym celu winien zużyć drewno zgromadzone na posesji. Powyższą decyzję J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Według skarżącego, wydana decyzja dyskryminuje jego osobę i rażąco narusza art. 15, 16, 3, 106 ust. 3, 38 ust. 3 i 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Według skarżącego przyznany zasiłek celowy nie zaspokaja jego podstawowych potrzeb bytowych. Odmowa udzielenia pomocy na uregulowanie należność za wodę i ścieki oraz opał jest rażącym naruszeniem art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ustawy o pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Woda jest niezbędną potrzebą bytową człowieka od tysięcy lat. Zdaniem skarżącego, organy nie zapewniły mu czynnego udziału w sprawie. Skarżący podniósł również, że w decyzji brak jest kryteriów, którymi kieruje się MOPS w Z. w przyznawaniu zasiłków oraz sposobów rozdysponowania posiadanych środków. Wszystko to, zdaniem skarżącego, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu II instancji, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. udzielił J. M. pomocy w miarę posiadanych możliwości finansowych. Nietrafny jest zarzut, że wydając decyzję organ I instancji nie wskazał skarżącemu kryteriów, jakimi kierował się przy przyznawaniu zasiłków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto informację, dlaczego odmówiono J. M. pomocy na opłacenie rachunku za wodę i ścieki oraz przyznania funduszu na zakup węgla. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podało, iż skarżący błędnie interpretuje zastosowanie przepisów art. 15, 16, 106 ust. 3 oraz art. 39 ust. 1, zaś art. 38 ust. 3 nie ma zastosowania do zasiłków celowych. Zarzut niezapewnienia czynnego udziału w sprawie jest niezgodny z rzeczywistością, gdyż J. M. był informowany o wszystkich czynnościach i w nich uczestniczył, na co znajdują się dowody w aktach administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stawianym przez skarżącego zarzutom, wydane w tej sprawie decyzje nie naruszają prawa. W ustawie z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593) ustawodawca wskazał, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. W dążeniu do realizacji tego celu organy administracyjne powinny w taki sposób ustalać rodzaj, formę i rozmiar świadczenia, aby odpowiadało ono okolicznościom uzasadniającym udzielenie pomocy. Ustawodawca wyraźnie ponadto zastrzegł, że potrzeby osób powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają one nie tylko celom, ale też możliwościom pomocy społecznej - art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Na tle przepisów tej ustawy wyrażony został również pogląd, iż państwo nie ma obowiązku wyręczania obywateli w ich osobistych staraniach o zapewnienie swego bytu (zob. T. Zieliński, Rzeczpospolita 1997/9/11). Pomoc państwa ma w tym przypadku charakter subsydiarny, służyć ma przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodów. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, ta forma pomocy - w odróżnieniu od zasiłku stałego, czy też zasiłku okresowego gwarantowanego - ma charakter fakultatywny. Właściwy organ może przyznać zasiłek celowy między innymi na pokrycie części lub całości kosztów zakupu opału, odzieży i innych niezbędnych potrzeb bytowych. Zasiłek celowy może, ale nie musi być przyznany. Decyzja dotycząca zasiłku celowego jest więc formą uznania administracyjnego, którego granice wyznacza wzajemna relacja pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc (por. wyrok NSA z dnia 05.05.1998 r., sygn. akt I SA 2177/97, opubl. LEX Nr 45799). Ustalając wysokość zasiłku celowego w konkretnej sprawie organ powinien więc uwzględniać potrzeby samego wnioskodawcy, potrzeby innych osób oraz własne możliwości finansowe, a podejmując rozstrzygnięcie powinien wskazać motywy, którymi się kieruje. Niesłusznie skarżący podnosi, iż w wydanych w wobec niego decyzjach brak jest takiego uzasadnienia. Decyzja organu I instancji zawiera te informacje na stronie drugiej, na co zwrócono także uwagę w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Słusznie organy administracyjne odmówiły skarżącemu pomocy na opłacenie należności za wodę i ścieki oraz przyznania zasiłku na zakup węgla. Stwierdzono, bowiem, iż skarżący posiada drewno na opał, zaś w pozostałych zaległościach za wodę i ścieki winien partycypować drugi właściciel posesji przy czym strona nie jest pozbawiona możliwości pobierania wody z bezpłatnych ujęć miejskich. Powyższe czyni całkowicie bezzasadnymi zarzuty J. M., dotyczące naruszenia przez organy administracyjne przywołanych w skardze przepisów. Decyzje organów obu instancji wydane zostały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawem zakreślonych. Organ I instancji wskazał dokładnie kwoty, jakimi dysponował, w miesiącu październiku 2004 r., na zasiłki celowe. Wyliczył też średnią kwotę przyznanych zasiłków tj. 108, 52 zł, która jest niższa od przeznaczonej skarżącemu kwoty 110 zł. Skarżący nie był też pozbawiony możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu. Dowodzą tego akta administracyjne, z których wynika, że: uczestniczył w wywiadzie środowiskowym w dniu [...] i [...].10.2004 r., zaś SKO powiadomiło skarżącego przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się z aktami poprzez wysłanie zawiadomienia z dnia [...].11.2004 r. (skarżący odebrał je [...].11.2004 r.). Z powyższych względów, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić.