III SA/Lu 119/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na orzeczenie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie przewinienia dyscyplinarnego oddala skargę. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 oraz art. 135 n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 z późniejszymi zmianami) po rozpatrzeniu odwołania obwinionego sierż. M. M. od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] grudnia 2004 roku, wydanego wobec M. M. - referenta Referatu II Sekcji Kryminalnej Komisariatu Policji VII, uznanego winnym tego, że wprowadził w błąd Komendanta Komisariatu VII Policji co do wykonanych przez firmę [...] usług dla potrzeb postępowania (holowanie samochodu oraz jego parkowanie od 16 stycznia 2004 r. do 5 czerwca 2004 r.) potwierdzając całość wykonanych usług dla potrzeb postępowania oraz wskazując jednocześnie iż płatnikiem jest Policja, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w § 13 pkt 1 Zarządzenia Nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 roku w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji oraz w art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji, Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 17 listopada 2004 roku Komendant Miejski Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko sierż. M. M. obwiniając go o to, że w okresie od 20 stycznia 2004 roku do dnia 20 maja 2004 roku w L. nie realizował w sposób terminowy, dokładny i staranny czynności określonych przez kierownika referatu w karcie nadzoru postępowania [...], przez co przyczynił się do opóźnienia merytorycznego zakończenia postępowania. Ponadto wprowadził w błąd Komendanta Komisariatu VII Policji co do wykonanych usług przez firmę [...] dla potrzeb postępowania (holowanie samochodu oraz jego parkowanie od 16 stycznia 2004 r. do 5 czerwca 2004 r.), który potwierdził całość wykonanych usług dla potrzeb postępowania oraz wskazał jednocześnie, iż płatnikiem jest Policja. Po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego Komendant Miejski Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 roku: - uniewinnił od zarzutu popełnienia przewinienia w części dotyczącej nie realizowania w sposób terminowy, dokładny i staranny czynności określonych przez kierownika referatu w karcie nadzoru postępowania [...], - stwierdził winę w zakresie popełnienia przewinienia polegającego na wprowadzeniu w błąd Komendanta Komisariatu VII i odstąpił od ukarania. Od powyższego orzeczenia M. M. złożył odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji, w którym twierdzi, iż nie czuje się winnym popełnienia jakiegokolwiek przewinienia dyscyplinarnego. Czynności wykonywał według swojej najlepszej wiedzy i woli. Potwierdzenie wykonania usługi na fakturze VAT było zgodne ze wszystkimi wytycznymi przełożonych odnośnie potwierdzania faktur, w tym KWP. Nikt z jego przełożonych nie miał zastrzeżeń do wykonanych czynności, a Komendant Komisariatu Policji VII nie czuł się wprowadzony w błąd, co zostało udokumentowane w materiałach postępowania dyscyplinarnego. Jednocześnie prokurator nadzorujący postępowanie przygotowawcze nie miał żadnych zastrzeżeń do jego czynności. Organ odwoławczy ustalił, iż w dniu [...] stycznia 2004 roku policjanci z Wydziału Ruchu Drogowego KMP oraz policjanci z Komisariatu Policji VII zatrzymali do kontroli drogowej samochód marki Fiat Uno nr rej. [...] (w dokumentacji widnieje błędnie wpisana data [...] stycznia 2004 roku). W trakcie kontroli stwierdzono, że kierujący nie posiadał przy sobie żadnych dokumentów, a pojazd nie posiada ubezpieczenia OC. Ponadto ustalono, iż numer nadwozia pojazdu nie zgadza się z numerem zapisanym w ewidencji pojazdów. W związku z powyższym - na polecenie oficera dyżurnego KMP - samochód został zaholowany na parking prowadzony przez firmę [...] przy ul. W. w L. W tym samym dniu Komisariat Policji VII wszczął postępowanie przygotowawcze [...] w sprawie przerobienia numerów identyfikacyjnych samochodu marki Fiat Uno. Powyższe postępowania sierż. M. M. otrzymał do prowadzenia w dniu [...] stycznia 2004 roku. Od początku trwania dochodzenia obwiniony wykonywał czynności zgodnie z wytycznymi kierownika. Opóźnienia w wykonywaniu niektórych czynności, skutkujące opóźnieniem merytorycznego zakończenia postępowania, wynikały m. in. z faktu, iż właściciel pojazdu nie stawiał się na wezwania. Jednocześnie prokurator nadzorujący postępowanie przygotowawcze nie miał zastrzeżeń co do sposobu wykonywania czynności przez obwinionego w postępowaniu przygotowawczym. Prokurator postanowieniem z dnia [...] marca 2004 roku uznał samochód marki Fiat Uno za dowód rzeczowy i zlecił przechowywanie go na parkingu przy ul. W. w L. (prowadzonym przez firmę [...]). W dniu [...] maja 2004 roku prokurator umorzył przedmiotowe postępowanie przygotowawcze wobec niestwierdzenia zaistnienia przestępstwa, natomiast w dniu [...] sierpnia 2004 roku wydał postanowienie o złożeniu do depozytu sądowego przedmiotowego samochodu, z uwagi na fakt, iż pomimo wielu prób nie można było zwrócić go właścicielowi. Firma [...] S.C. przy ul. W. w L. w dniu [...] września 2004 roku wystawiła fakturę VAT nr [...] dla Komendy Wojewódzkiej Policji za usługę: parkowanie samochodu marki Fiat Uno od dnia 16 stycznia 2004 roku do dnia 5 czerwca 2004 roku oraz holowanie samochodu w dniu 16 stycznia 2004 roku. Faktura została przesłana do Komisariatu Policji VII. W dniu [...] września 2004 roku M. M. naniósł na ww. fakturę adnotację "Komisariat VII Policji potwierdza wykonanie czynności przez firmę "[...]" przeprowadzonych dla potrzeb dochodzenia [...]. Koszty ponosi Policja." (Obwiniony podał błędny nr RSD - gdyż jak wynika z materiałów postępowania dyscyplinarnego - czynności dotyczyły dochodzenia [...].) Następnie dokument ten przedłożył do podpisu podinsp. A. M. Komendantowi Komisariatu Policji VII, jako zgodny ze stanem faktycznym. Podinsp. A. M. podpisał naniesioną adnotację, przez co potwierdził wykonanie całości opisanych na fakturze usług dla potrzeb postępowania, wskazując jednocześnie Policję jako płatnika. W rzeczywistości pojazd nie był holowany w dniu 16 stycznia 2004 roku dla potrzeb dochodzenia, lecz z uwagi na brak ubezpieczenia obowiązkowego OC. Samochód był zabezpieczony na parkingu firmy [...] dla potrzeb postępowania przygotowawczego RS dopiero od dnia 18 marca 2004 roku, tj. od dnia wydania przez prokuratora postanowienia w tym przedmiocie. Na fakturze VAT wystawionej przez firmę [...] winna zostać naniesiona odpowiednia adnotacja zgodna ze stanem faktycznym, tj. potwierdzenie wykonania usługi parkowania, jednak od dnia [...] marca 2004 roku i bez holowania pojazdu. M. M. prowadząc dochodzenie nr [...] posiadał wiedzę odnośnie faktycznego zabezpieczenia przedmiotowego pojazdu na potrzeby postępowania przygotowawczego. Obwiniony przedkładając wskazaną fakturę VAT z naniesioną przez siebie adnotacją do podpisu Komendantowi Komisariatu Policji VII - jako zgodną ze stanem faktycznym - wprowadził przełożonego w błąd. Powyższe spowodowało szkodę służbie w postaci wypłacenia firmie należności za holowanie i część okresu parkowania, za który w rzeczywistości Policja nie powinna ponosić kosztów. Rozpatrując odwołanie M. M. organ II instancji stwierdził, iż zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy w pełni potwierdził naruszenie przez policjanta dyscypliny służbowej w zakresie zarzutu polegającego na wprowadzeniu w błąd Komendanta Komisariatu VII. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zapisem art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Przewinienie dyscyplinarne - jak stanowi art. 132 a ustawy o Policji - jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi, lub też nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo, że możliwość taką przewidywał albo mógł przewidzieć. Z całości materiałów wynika, iż obwiniony nie miał zamiaru wprowadzenia w błąd Komendanta Komisariatu Policji VII, jednakże uczynił to poprzez niezachowanie ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, gdyż winien sprawdzić - przed naniesieniem adnotacji potwierdzającej - zgodność usługi opisanej na fakturze przez firmę [...] ze stanem faktycznym, tj. dokonać sprawdzenia w materiałach postępowania przygotowawczego, a jeżeli nimi nie dysponował to z aktami kontrolnymi tego postępowania. Obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym wyjaśnił, iż wszystkie faktury wystawiane za usługi wykonywane na rzecz Policji opisywane były w taki sam sposób. Nigdy nie przechodził żadnego szkolenia w tym zakresie i nikt nie wymagał od niego szczegółowego opisywania faktur. Organ odwoławczy uznał jednak, że czynność potwierdzenia wykonania usługi dla celów procesowych nie wymaga specjalistycznego przygotowania. Jest to prosta czynność wymagająca jedynie dokładności, staranności i rzetelności, polegająca na porównaniu opisu usługi przedstawionej na fakturze ze stanem faktycznym. Od powyższego orzeczenia obwiniony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając: - naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 132 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji poprzez błędne ustalenie iż nie zachował wymaganej ostrożności wprowadził w błąd przełożonego, podczas gdy przełożony nie czuł się wprowadzony w błąd, - obrazę przepisów art. 7, 77 i 80 kpa polegającą na Bralu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia akt sprawozdania z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dotyczącego szkody finansowej w majątku KMP z dnia 6 listopada 2004 r. oraz załącznika do sprawozdania z dnia 24 grudnia 2004 r., z których wynika, że nie mógł wprowadzić w błąd Komendanta Komisariatu VII. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zarówno Komendant Miejski Policji, jak i Komendant Wojewódzki Policji nie wzięli pod uwagę sprawozdania z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dotyczącego szkody finansowej w majątku KMP, powstałej w wyniku zlecenia usługi holowania i parkowania samochodu firmie [...] w L., z którą KMP nie ma podpisanej umowy na holowanie i parkowanie zabezpieczonych pojazdów do celów procesowych oraz załącznika do sprawozdania. Ze sprawozdania szkodowego wynika, iż szkoda nie powstała z winy skarżącego jako prowadzącego postępowanie przygotowawcze [...]. Skarżący podkreśla, że to oficer dyżurny KMP skierował na miejsce zdarzenia holownik z firmy [...] przy ul. W. w L., a na miejscu zdarzenia sierż. J. Ś. wypełnił dyspozycję usunięcia pojazdu. Organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu nie wyjaśnił dlaczego pomimo braku umowy na holowanie i parkowanie zabezpieczonych pojazdów do celów procesowych oficer dyżurny podjął decyzję o wezwaniu holownika z firmy [...]. Skarżący do dnia 20 stycznia 2004 roku przebywał na urlopie i w związku z tym nie miał żadnego wpływu na czynności związane z zatrzymaniem pojazdu i umieszczeniem go na parkingu [...]. Skarżący wskazuje, że potwierdzenia faktury dokonał zgodnie z poleceniami w tym zakresie, aby nie rozpisywać się na fakturach i używać krótkich sformułowań. Komendant Komisariatu VII Policji zapis ten odczytał jako prawidłowy, a przesłuchiwany w sprawie jako świadek podkreślił, że nie czuł się wprowadzony w błąd. Skarżący podnosi też, że do zakresu jego obowiązków nie wchodziła wiedza dotycząca dokumentacji finansowej i sposobu jej wypełniania. Nie zostało wykazane, że nie zachował wymaganych reguł ostrożności. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Organ wskazał dodatkowo, że art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji reguluje zakres odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów. Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Ustęp 3 pkt 4 cytowanego artykułu stanowi iż naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności "wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie policjantowi lub innej osobie". Podinsp. A. M. zeznał, iż w momencie podpisywania adnotacji naniesionej przez M. M. na fakturę VAT nie odebrał tego jako wprowadzenie w błąd, gdyż nie znał wówczas sprawy, a jej szczegóły poznał dopiero w toku postępowania. Powyższe potwierdza fakt wprowadzenia przełożonego w błąd. Mając na uwadze podnoszony przez sierż. M. M. zarzut w pkt 2 skargi organ stwierdził, że w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko policjantowi rzecznik dyscyplinarny zgodnie z zapisem art. 135e ust. 1 powołanej ustawy zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie bezsporne jest, że skarżący potwierdził wykonanie usługi ujętej na fakturze mimo że dane w niej zawarte wymagały korekty. Niesprawdzoną fakturę przedstawił do podpisu przełożonemu, co pociągnęło za sobą wypłatę nienależnej kwoty przez Policję, mimo że obowiązek jej zapłaty spoczywał częściowo na właścicielu samochodu. Skarżący zdaje się nie rozumieć zarzutu będącego przedmiotem postępowania. Argumenty skarżącego, iż to nie on decydował, na jaki parking zostanie skierowany pojazd, gdyż nie należało to do niego, a w ogóle był wtedy na urlopie, są nierzeczowe. Przedmiotem zarzutu jest brak staranności funkcjonariusza prowadzącego sprawę w weryfikacji okresów i podmiotów zobowiązanych do zapłaty za holowanie i przymusowy postój pojazdu na parkingu, co z kolei doprowadziło do "rekomendacji" przełożonemu aprobaty faktury wystawionej za tę usługę, a w konsekwencji poniesienia zawyżonych kosztów przez Skarb Państwa. Dokonanie stosownych ustaleń jest ważne, gdyż: - zgodnie z art. 130 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym koszty holowania i postoju pojazdu w przypadkach tam wskazanych ponosi właściciel. - stosownie do art. 618 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania karnego wypłata dokonana m. in. z tytułu przechowywania zajętych przedmiotów stanowi wydatek Skarbu Państwa, przy czym zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (Dz. U. nr 108 poz. 1026 z późn. zm.) - wydatki związane z przechowywaniem zajętych przedmiotów poza składnicami organów prowadzących postępowanie, pobiera się w wysokości przedstawionej w rachunku wystawionym przez uprawniony podmiot przechowujący. Z notatki służbowej z dnia 16 stycznia 2004 r. dotyczącej zatrzymania pojazdu i zabezpieczenia pojazdu oraz z dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] z dnia 17 stycznia 2004 r. wynika, że przyczyną zabezpieczenia było to, że kierujący pojazdem nie posiadał w czasie kontroli dowodu rejestracyjnego i dowodu obowiązkowego ubezpieczenia, a więc podstawą prawną był art. 130 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W każdym wypadku tam przewidzianym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela i umieszczany na jego koszt na wyznaczonym parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Skarżący nie powinien był w tej sytuacji nanosić aprobującej adnotacji na fakturze, z której wynikało, że koszty holowania i postoju pojazdu za okres sprzed zabezpieczenia pojazdu w ramach postępowania karnego spoczywają na Policji. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest to wiedza specjalistyczna z zakresu dokumentacji finansowej i sposobu jej wypełniania, czynność ta wymagała zwykłej staranności w weryfikacji danych objętych usługą, co trafnie podnosi organ odwoławczy. Nacisk na dokonywanie krótkich adnotacji na fakturach nie zwalnia funkcjonariusza od uprzedniego sprawdzenia stanu, który ma być przedmiotem adnotacji. Niezrozumiały jest zarzut skarżącego, iż przełożony w momencie akceptowania faktury nie czuł się wprowadzony w błąd. Na tym polega działanie pod wpływem błędu, że w momencie dokonywania czynności brak jest świadomości co do istnienia błędu, a wiedza ta może pojawić się wyłącznie później. W ocenie Sądu trafna jest więc kwalifikacja tego rodzaju zachowania, dokonana przez organy obu instancji, jako "wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie policjantowi lub innej osobie", a wywody w tym zakresie uznać należy za kompletne. Nie stwierdzając zaś uchybień postępowania mających wpływ na wynik postępowania, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), Sąd skargę oddalił.