II SA/Ka 940/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2005 r. sprawy ze skargi G. L. i T. L. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 2. zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia [...] r. (data wpływu) T. L. domagał się przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji przez L. T. robót budowlanych wykonywanych w budynku na działce nr [...] w U. Podał, że roboty te są prowadzone z odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego. W konsekwencji doszło do "zabudowania" istniejącego doświetlenia jego mieszkania. Stwierdził, że nie wyraża zgody na odstępstwa od zatwierdzonego projektu, które pozbawiałyby doświetlenia jego mieszkania. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 3 ust. 17, art. 83, art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 106, poz. 1126 ze zm., obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał L. T. wstrzymać dalsze prowadzenie robót budowlanych w budynku mieszkalno-handlowym w U. przy ul. D., na parceli nr ., wykonywanych niezgodnie z projektem budowlanym. W następstwie złożonego na to postanowienie przez L. T. zażalenia, zostało ono uchylone a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają wykonywania przez L. T. robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, które to okoliczności powinny stanowić przedmiot ustaleń przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W szczególności zwrócono uwagę na potrzebę przeprowadzenia oględzin realizowanego budynku. Rozpoznając ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 kpa umorzył wszczęte postępowanie administracyjne. Uzasadnienie tej decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że zakres wykonanych przez L. T. robót nie pozwala na przyjęcie, że zostały one zrealizowane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń decyzji o pozwoleniu na budowę i od zatwierdzonego tą decyzją projektu budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji G. i T. L. zarzucili, że roboty budowlane wykonywane przez L. T. istotnie odbiegają od zatwierdzonego projektu budowlanego, zgodnie z którym mieli zapewnione doświetlenie ich domu, a takiego doświetlenia zostali pozbawieni. Podnieśli, że decyzja została wydana bez przeprowadzenia oględzin budynków. Zarzucili nadto, że budynek sąsiedni jest wybudowany częściowo na ich działce, przy jego realizacji doszło do naruszenia "kamienia granicznego", a nadto, iż L. T. nie posiada dojazdu do swojej działki. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 kpa. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy po omówieniu zgromadzonych w sprawie dowodów stwierdził, że dokonane w trakcie budowy przez L. T. zmiany w stosunku do zatwierdzonego projektu stanowią "nieistotne odstępstwo". Doszło bowiem, w wyniku wykonania tych robót (zamurowania otworu o wym. 200 x 80 cm), do rozdzielenia obu sąsiadujących ze sobą budynków. Zlikwidowany został w ten sposób dostęp z budynku małżonków L. do budynku małżonków T. Istniejący wcześniej w granicy nieruchomości otwór okienny, zlikwidowany obecnie, "stanowił" przy tym "rażące odstępstwo" od wymagań obowiązujących warunków technicznych. Jego likwidacja nie może być zatem uznana zdaniem organu I instancji za istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu technicznego. W skardze do Sądu pełnomocnik G. i T. L. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania zarzucając, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego – art. 50 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego przez błędne przyjęcie, że dokonane przez .L.T. przy realizacji robót budowlanych odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego nie były odstępstwami istotnymi, w sytuacji gdy spowodowały, że jedno z pomieszczeń w budynku skarżących pozbawione zostało dostępu do światła dziennego. Nadto decyzje te zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 8 kpa. Uzasadniając te zarzuty pełnomocnik skarżących stwierdził, że pozwolenie na budowę dla L. T. "łączy się nierozerwalnie" z wydaną decyzją o pozwoleniu na budowę uzyskaną przez poprzednika prawnego skarżących (J. H.). Projekt budowlany J. H. korespondował bowiem z projektem L. T. w zakresie rozwiązania technicznego, od którego odstąpił L. T. W wyniku dokonania tego odstępstwa tj. zamurowania istniejącego okna o wymiarach 80 cm x 200 cm jedno z pomieszczeń skarżących zostało pozbawione oświetlenia naturalnego. W konsekwencji doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu technicznego. Powstała sytuacja jest także sprzeczna z treścią § 57 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zdaniem pełnomocnika skarżących decyzje organów obu instancji nie uwzględniają też słusznego interesu obywateli oraz naruszają zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 7 i art. 8 kpa). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn zbieżnych z przedstawionymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 30 marca 2005 r. pełnomocnik uczestników postępowania A. i L. małżonków T. wniósł o oddalenie skargi przychylając się do ustaleń i wniosków organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej ustawą P.p.s.a.). Wobec niedostatecznego wyjaśnienia sprawy nie można też odeprzeć sformułowanego w skardze zarzutu wydania tych decyzji z naruszeniem prawa materialnego – art. 50 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. Bezsporne w sprawie jest, że w czasie prowadzonej przez małżonków T., w oparciu o zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. nr [...] projekt budowlany, doszło do zamurowania okna o wymiarach 80 cm x 200 cm oraz do wybicia w murze otworu drzwiowego o wymiarach 80 cm x 300 cm. Spór dotyczy natomiast kwestii czy zamurowanie w/w otworu okiennego stanowiło "istotne" odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. Ustalając, że do takiego istotnego odstępstwa nie doszło organ odwoławczy wziął pod uwagę, iż przedmiotowe okno zostało wykonane samowolnie w ścianie granicznej i dlatego też nie podlegało ono ochronie prawnej. Przyjął też, że dokonana zmiana przywraca stan zgodności z prawem, które nie dopuszcza sytuowania otworów okiennych i drzwiowych w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działek. Ustalenia te na akceptację jednak nie zasługują albowiem zostały dokonane zdaniem Sądu w oderwaniu od treści art. 50 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. pkt 1 i 2 prawa budowlanego. Po pierwsze ze zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego nie wynika w dostateczny sposób czy sporny otwór okienny był objęty w/w pozwoleniem na budowę z dnia [...] r. Jednoznacznych w tym względzie ustaleń brak jest także w decyzjach organów obu instancji. Nie wynika z nich w szczególności czy spór dotyczy zamurowania otworu okiennego w murze budynku stanowiącego własność skarżących czy też niewykonania takiego otworu w murze budynku małżonków T. Okoliczność ta nie wynika też zdaniem Sądu w dostateczny sposób ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Tym bardziej organy obu instancji nie wyjaśniły (a w szczególności nie wynika to ani z ich decyzji ani z akt sprawy) czy istotnie sporny otwór okienny miał stanowić źródło dopływu światła słonecznego (jedyne źródło) do jednego z pomieszczeń w budynku skarżących. Okoliczność ta ma zaś zdaniem Sądu zasadnicze znaczenie dla oceny czy roboty wykonywane przez małżonków T. w istotny sposób odbiegały od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego (w brzmieniu tego przepisu obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji). W tym przedmiocie nie wyjaśniono też równie istotnej kwestii, podnoszonej konsekwentnie przez skarżących, że przewidziane w zatwierdzonym dla budynku małżonków T. projekcie budowlanym, istnienie tego otworu korespondowało z projektem architektoniczno-budowlanym budynku skarżących, na które to powiązanie właściciele sąsiedniego budynku mieli wyrazić zgodę, a tak powiązane ze sobą projekty miały być zatwierdzone w udzielonych pozwoleniach na budowę. Gdyby tak było istotnie to nie mógłby odnieść skutku sformułowany w zaskarżonej decyzji zarzut, że sporne okno zostało wybudowane (względnie miało być wybudowane – czego jak już wspomniano dotychczas w dostateczny sposób nie ustalono) z naruszeniem przepisów warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Gdyby przyjąć, że sporny otwór okienny był przewidziany w zatwierdzonym projekcie budowlanym, to w świetle treści art. 57 § 2 prawa budowlanego ewentualnie jego zmiana powinna być też zatwierdzona przez projektanta, która to okoliczność z przedstawionych sądowi akt w dostateczny sposób nie wynika. Należy też zwrócić uwagę, że oględziny, które miały miejsce w dniu [...] r. zostały przeprowadzone z naruszeniem treści art. 79 kpa, a to w sytuacji, gdy z akt nie wynika aby o oględzinach tych byli powiadomieni skarżący, którzy też nie brali w nich udziału. Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 135 ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego i w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalą organy orzekające w pierwszej kolejności, w oparciu o projekty budowlane obu budynków oraz decyzję o pozwoleniu na ich budowę, czy zgodnie z tymi pozwoleniami miał istnieć sporny otwór okienny (względnie otwory okienne) i jakie miał spełniać oraz jakie spełniał funkcje. Następnie dopiero ocenią organy orzekające, czy jego likwidacja (zamurowanie czy też nie wykonanie) jest następstwem robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Będą też miały organy orzekające na uwadze, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie może stanowić jednocześnie niejako pośrednio rozstrzygnięcia ewentualnej sprawy w przedmiocie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem otworów okiennych i drzwiowych wykonanych przez skarżących (względnie ich poprzednika prawnego) w ścianie granicznej, jeżeli były one wykonane bez wymaganego pozwolenia względnie z istotnymi od niego odstępstwami. Rozstrzygnięcie takiej sprawy wymagałoby bowiem wydania w tym względzie wyraźnego orzeczenia, podlegającego środkom zaskarżenia. Poczynione ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w protokole z oględzin, z dokładnym oznaczeniem zatwierdzonych i wykonanych robót budowlanych – na kserokopii (kserokopiach) projektu architekoniczno-budowlanego. Oględziny te należy przy tym przeprowadzić przy zachowaniu wymogów wynikających z art. 79 kpa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy P.p.s.a. a w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 tego aktu prawnego.