II SA/Ka 828/03

Dnia 30 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2005 roku, przy udziale prok. Prokuratury Apelacyjnej w K. A. P. sprawy ze skargi S. S. i L. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] Starosta C. ustalił za wywłaszczoną nieruchomość położoną we wsi S., gmina P., oznaczoną na mapie ewidencyjnej numerem [...], składającą się z działek o numerach [...],[...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha odszkodowanie pieniężne w wysokości [...] złotych. Odszkodowanie to obejmowało należność za grunt oraz za składnik budowlany ustaloną według stanu na dzień wywłaszczenia i wartości w dniu wydania tej decyzji. W dalszej części organ pierwszej instancji orzekł o zaliczeniu na poczet tak ustalonego odszkodowania kwoty [...] złotych odpowiadającą wartości wypłaconego odszkodowania na mocy ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia [...] roku oraz o wypłaceniu na rzecz skarżących L. i S. S. kwoty [...] złotych w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja ta wydana został w związku ze stwierdzeniem przez Wojewodę Ś. nieważności decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia [...] roku w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Powodem rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność było w ocenie Wojewody rażące naruszenie przez organ orzekający przepisów art. 21 i 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst. jedn. Dz.U. z 1974 roku, Nr 10, poz. 64), obowiązujących w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została również po uprzednim rozstrzygnięciu kasacyjnym organu odwoławczego z dnia [...] roku, w którym to orzeczeniu wskazano na konieczność wyliczenia wysokości odszkodowania wyliczonego według stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia i wartości obowiązującej w dniu wydania decyzji. Ponadto wskazano na obowiązek prawidłowego zwaloryzowania kwoty powstałej z różnicy odszkodowania wyliczonego na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego a odszkodowania naliczonego w decyzji z [...] roku. Organ pierwszej instancji wykonując te zalecenia zlecił rzeczoznawcy majątkowemu uzupełnienie operatu szacunkowego o ustalenie wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia. Dodatkowo przeprowadził w dniu [...] roku rozprawę administracyjną z udziałem tego rzeczoznawcy oraz skarżących, podczas której dokonano korekty wartości poprzez przyjęcie ceny gruntu w [...] złotego za jeden metr kwadratowy powierzchni. Ustalono wówczas łączną wartość wywłaszczonej nieruchomości na kwotę [...] złotych i do tak ustalonej wysokości odszkodowania skarżący nie wnieśli zastrzeżeń. Skarżący S. S. wniósł zastrzeżenia dopiero pismem z dnia [...] roku, w którym stwierdził, że do obliczenia rynkowej wartości gruntu należałoby przyjąć stawkę [...] złotego za jeden metr kwadratowy, a nie [...] złotego, jak uczyniono to w toku postępowania. Ustosunkowując się do tych zastrzeżeń rzeczoznawca majątkowy stwierdził, co zostało przyjęte przez organ orzekający, że stawka [...] złotego może dotyczyć nieruchomości przeznaczonych na cele inwestycyjne, podczas gdy wywłaszczana nieruchomość stanowiła w dacie wywłaszczenia nieruchomość rolną, której wartość rynkowa odpowiada kwocie [...] złotego za jeden metr kwadratowy. W odwołaniu od tej decyzji skarżący S. S. podniósł, że decyzja jest dla niego rozstrzygnięciem krzywdzącym. Podtrzymał swoje stanowisko, wedle którego cena za jeden metr kwadratowy gruntu winna być ustalona na poziomie [...] złotego za 1m2. Przedstawił historie związaną z procesem wywłaszczenia jego nieruchomości, podkreślając, iż w wyniku wypłaconego na podstawie decyzji z [...] roku odszkodowania nie był w stanie odtworzyć prowadzonego do tego czasu gospodarstwa rolnego. Pomimo, że czynił wiele starań, łącznie z nabyciem innej nieruchomości, to z uwagi na nieprzychylne stanowiska organów administracji nie miał możliwości "odbudowania" swojego warsztatu pracy. Stwierdził także, że wypłacone w [...] roku odszkodowanie z uwagi na galopującą inflacje w tamtym okresie nie było w stanie zrekompensować wartości wywłaszczonej nieruchomości. Zwrócił się do organu odwoławczego o dokonanie takiej wyceny, która umożliwiałaby mu założyć nowy warsztat pracy i zrekompensować straty za okres, w którym był pozbawiony możliwości prowadzenia gospodarstwa w dotychczasowym zakresie. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności zgodna jest z art. 128 i 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz.U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) w związku z art. 233 tej ustawy. Wskazano w szczególności, że wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustalona została w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego według stanu na dzień wywłaszczenia. W sytuacji, gdy naliczenie odszkodowania następuje po upływie znacznego okresu czasu to wartość nieruchomości nie może być ustalona według jej wartości na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej, a jedynie według stanu nieruchomości w tym dniu, a cen obowiązujących w dacie orzekania o odszkodowaniu. W takim stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została prawidłowo, a tym samym, że należna do wypłaty kwota stanowiąca różnicę pomiędzy wypłaconym w roku [...] odszkodowaniem, a wyliczonym w toku niniejszego postępowania została prawidłowo wyliczona. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzyli twierdzenia i argumenty na ich poparcie, jakie wcześniej prezentowali w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo skarżący podnieśli, że Starosta Powiatowy nie powinien potrącać sumy wypłaconego odszkodowania w [...] roku. Tłumaczyli, że podpisanie protokołu z rozprawy administracyjnej spowodowane było wyrażeniem przez nich zgody na proponowaną wartość nieruchomości w wysokości [...] złotych, jednakże bez dokonywania potrącenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. W szczególności wskazać należy, iż art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz.U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. To oznacza, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie opierać się powinno na przepisach ustawy z 1997 roku, nie zaś na przepisach obowiązujących w dacie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Stwierdzić zatem przyjdzie, iż organy orzekające obu instancji prawidłowo przyjęły za podstawę materialno-prawną przepisy ustawy z 1997 roku. Z kolei zgodnie z art. 128 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie własności nieruchomości lub innego prawa następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości tego prawa. Zgodnie natomiast z art. 130 ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, a ustalenie jego wysokości następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości (art. 134 ust. 1 ustawy). Wskazując na powyższą podstawę prawną podzielić należy stanowisko organów orzekających, że wartość nieruchomości winna zostać ustalona według jej stanu z daty wywłaszczenia, ale według wartości rynkowej obowiązującej w dacie wydania decyzji określającej wysokość odszkodowania. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji doszło właśnie do takiego ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości. Organ zasięgnął opinii uprawnionego rzeczoznawcy majątkowego, który dokonał wyceny w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wskazać należy dodatkowo, że skarżący, poza swoimi twierdzeniami, nie przedstawili, ani też nie wnosili o sporządzenie dodatkowej lub innej opinii, ani też nie wskazali innego dowodu na poparcie swoich twierdzeń co do wartości składnika gruntowego. Słusznie zatem organ pierwszej instancji przyjął ustalenia wynikające z operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby postępowania. Co do zarzutu skarżących w przedmiocie potrącenia wcześniej wypłaconej kwoty odszkodowania (na podstawie decyzji z [...] roku), to stwierdzić należy, że decyzja organu ustalającego kwotę należnego odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Państwa nieruchomości musi w swej treści uwzględniać (zawierać rozliczenie) kwoty wcześniej już wypłaconego odszkodowania z tego samego tytułu na podstawie wcześniejszej decyzji właściwego organu. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie nie tylko w ustawie, ale także w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sadu Najwyższego (vide m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 roku, sygn. akt III ARN 30/95). Wydając decyzję o wysokości odszkodowanie organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął sposób wyliczenia różnicy pomiędzy wypłaconym wcześniej odszkodowaniem, a orzeczonym w tej decyzji. Organ ustalił bowiem tą różnicę procentowo, a następnie ustalony procent odniósł do wartości rynkowej nieruchomości na dzień ustalania odszkodowania. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).