II SA/Wa 1997/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Bronisław Szydło (spr.), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2005 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] lipca 2004 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2004 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzającą nieważność decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. nr [...]. W uzasadnieniu podał, że [...] R. J. pełnił zawodową służbę wojskową w jednostkach wojskowych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. zaliczył R. J. do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego, okres pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, w okresie od 1 września 1976 r. do dnia 30 czerwca 1979 r. Jako podstawę prawną wydania tej decyzji powołano przepisy zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. Rozk. MON, poz. 7 z późn. zm.) Minister Obrony Narodowej, w wyniku wszczętego postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r., stwierdził nieważność tej decyzji, bowiem powołane jako podstawa prawna wydania decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] przepisy cytowanego zarządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy, nie pozwalały do zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokości uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego, okresu pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. W związku z tym, okresu pracy p. R. J. na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego (od 1 września 1976 r. do 30 czerwca 1979 r.) nie można było zaliczyć do wysługi lat, od której uzależniona była jego wysokość uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego. Z tych więc względów decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], jako dotkniętą wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, należało wyeliminować z obrotu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie p. R. J. domagał się uchylenia powyższych decyzji zarzucając, że sporny okres pracy od 1 września 1976 r. do 30 czerwca 1979 r. miał zaliczony na takich samych zasadach, jak we wszystkich służbach mundurowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Domagał się więc zaliczenia tego okresu pracy do wysługi lat, od których uzależniona jest wysokość uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego, wyrównanie należności pieniężnych wraz z odsetkami oraz ustalenie nowej podstawy świadczenia emerytalnego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasowe ustalenia faktycznego i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując sprawę [...] R. J. pod tym kątem Sąd nie stwierdził, że Minister Obrony Narodowej podejmujący zaskarżone decyzje o stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ustanowił ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Od tej reguły ustawodawca dopuścił pewne wyjątki. Jednym z nich jest stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednak także wzruszenie ostatecznej decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności może nastąpić tylko w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności. Postępowanie takie może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony postanowieniem lub zawiadomieniem o wszczęciu takiego postępowania. W niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. wszczął, z urzędu, postępowanie mające na celu stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1977 r., którą zaliczono skarżącemu okres pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia zasadniczego według stopnia wojskowego. Spełnione więc zostały warunki określone w art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności powołanej wyżej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Minister Obrony Narodowej, po przeprowadzeniu merytorycznych ustaleń, stwierdził, że zachodzą przesłanki nieważnościowe i na podstawie art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził nieważność tej decyzji. O tym bowiem, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że stanowiące podstawę prawną wydania powołanej wyżej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], przepisy zarządzenia nr 10/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. Rozk. MON Nr 7 z późn. zm.) nie pozwalały na zaliczenie do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego według stanowiska służbowego, okres pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. W związku z tym, że decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] zaliczająca skarżącemu do wysługi lat, od której zależała wysokość jego uposażenia zasadniczego, okres pracy od 1 września 1976 r. do 30 czerwca 1979 r. wykonywanej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, w świetle opisanych wyżej ustaleń, dotknięta była wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego skutkującą jej nieważność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie będąc związany granicami skargi, rozstrzygnął także kwestię kompetencji Ministra Obrony Narodowej do wydania w niniejszej sprawie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...]. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji służy eliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, które na skutek naruszenia prawa nie mogą być konwalidowane. Stwierdzenie nieważności decyzji obala domniemanie jej legalności, z mocą wsteczną, tj. od daty jej wydania. Właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ (art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji była decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], tj. jednostki podległej Dowódcy [...] Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a więc w czasie, gdy organ ten był właściwy do orzekania w przedmiocie uposażenia żołnierzy zawodowych odbywających zawodową służbę wojskową w [...] Jednostkach Wojskowych. Zgodnie z treścią art. 157 § 1 kpa, organem właściwym do stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] był Dowódca [...] Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. W dacie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], na mocy art. 144 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. Nr 27, poz. 298 z późn. zm.) jednostki wojskowe podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych uległy likwidacji i w związku z tym Jednostka Wojskowa [...] została zlikwidowana. Na podstawie art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 1800) - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utracił upoważnienie wynikające z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 września 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.). Skoro więc władcze upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wynikały w stosunku do żołnierzy zawodowych pełniących służbę w podległych mu jednostkach wojskowych z przepisu, który aktualnie nie obowiązuje, to organem właściwym do rozpatrywania spraw byłych żołnierzy zawodowych, którzy pełnili służbę w jednostkach podporządkowanych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, jest obecnie Minister Obrony Narodowej. Sąd uzależnił właściwość organu do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności od właściwości bycia organem wyższego stopnia w dacie wszczęcia postępowania o stwierdzenie decyzji dotyczącej uposażenia (decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...]). Zdaniem Sądu o właściwości organu uprawnionego do działania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 157 § 1 kpa) przesądza tok instancji istniejący w dacie orzekania na podstawie art. 156 § 1 kpa. Zaznaczyć należy, że taka koncepcja akceptowana jest w doktrynie (patrz: J. Borkowski, B. Adamiak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wyd. 3 Warszawa 2000 s. 674 i nast.). Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy na uwagę zasługuje również fakt, że Prezes Rady Ministrów, rozstrzygając negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji a Ministrem Obrony Narodowej w sprawie wydania decyzji administracyjnej wynikającej z ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693), decyzją nr [...] wskazał Ministra Obrony Narodowej jako organ właściwy w sprawie. Dlatego też, z przytoczonych powodów, należało stwierdzić brak uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, uchylenia decyzji i w związku z tym, Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.