II SA/Wa 1759/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński (spr.), Protokolant apl. prok. Tomasz Nowicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. H. działającej w imieniu małoletnich dzieci D. K. i Ł. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę J. H. starała się o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po swoim byłym konkubencie H. K., na rzecz wspólnych dzieci: D. K. urodzonej w dniu [...] grudnia 1994 r. i Ł. K. urodzonego w dniu [...] grudnia 2001 r. H. K. zmarł w dniu [...] października 2003 r. w wieku [...] lat w wypadku drogowym, potracony przez samochód, gdy przechodził przez jezdnię. Legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 16 lat, 11 miesięcy i 1 dnia. Jego ostatnie zatrudnienie ustało w dniu 11 lutego 1998 r. Na oceniane do uprawnień ostatnie dziesięciolecie przed datą śmierci przypada okres składkowy w rozmiarze 3 lat, 9 miesięcy i 7 dni. Brak okresu zatrudnienia oraz innego okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w ostatnich pięciu latach. J. H. nie pracuje od 1990 r., korzysta wraz z dziećmi z opieki społecznej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2004 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Powołując się na wskazany wyżej stan faktyczny, swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez H. K. wymogów przewidzianych do uzyskania uprawnień dla jego dzieci do renty rodzinnej. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W wyniku wniosku J. H. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz w późniejszych pismach z 21 października 2004 r. i 3 marca 2005 r. J. H. wskazywała, że ojciec dzieci starał się o pracę, ale tej pracy dla niego nie było bo nie miał żadnych kwalifikacji ani wykształcenia. Nadto wskazywała na trudną sytuację finansową, albowiem od 13 marca 2003 r. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, od 2000 r. choruje, a od 1999 r. stwierdzono u niej lekki stopień niepełnosprawności. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Natomiast zgodnie z treścią art. 65 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń. Tak więc prawo do renty rodzinnej jest prawem pochodnym wynikającym od uprawnień osoby ubezpieczonej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Natomiast art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. H. K., co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 wskazanej wyżej ustawy), w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia szczególnych okoliczności, które spowodowały brak uzyskania przez ojca małoletnich dzieci tych uprawnień. Nic nie usprawiedliwia przerwy w zatrudnieniu w latach 1980-1982, czy niesystematycznego zatrudnienia H. K. od 1989 r. Podkreślenia wymaga fakt, że okresy te, dotyczą czasów gdy nie było trudności ze znalezieniem pracy, zaś ubezpieczony był zdolny do pracy. Zważyć także należy na stosunkowo krótką aktywność zawodową ubezpieczonego - nie całe 17 lat na [...] lata życia. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2004 r. i z dnia [...] lipca 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony materiał w niniejszej sprawie. Argumenty zawarte w skardze jak i w dalszych pismach wniesionych do Sądu przez J. H. - matkę małoletnich D. i Ł., a dotyczące bardzo złej sytuacji finansowej rodziny, trudności w znalezieniu pracy, nie stanowią szczególnych okoliczności w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.