V SA/Wa 3655/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia NSA -Piotr Piszczek, Sędzia WSA -Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant -Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W.S. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia[...]lutego 2004 r. nr [...]o odmowie przyznania W. S. uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Armii Krajowej w okresie od marca 1944 r. do stycznia 1945 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że do W.S. nie ma zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 01 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [tj. Dz.U. nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.] wedle którego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach , w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 - 1945. Zainteresowany podnosił, że w okresie okupacji był łącznikiem Armii Krajowej na tę okoliczność przedstawił oświadczenia świadków A.M. oraz E.D.. Zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów oświadczeniom świadków należy odmówić wiarygodności, gdyż dla ZWZ - AK obowiązująca była Instrukcja gen. K.S. z dnia 4 grudnia 1939r., która w pkt 5a stanowiła, że " członkiem ZWZ - AK może być każdy Polak (..) nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17- tu, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę". W późniejszym okresie granice wieku dla osób wstępujących do organizacji obniżono do ukończenia 16 roku życia. Zatem zainteresowany jako 12- letnie dziecko nie mógł składać przysięgi i być członkiem podziemnej organizacji wojskowej. W ocenie organu W. S. nie pełnił służby w organizacji, lecz co najwyżej mógł z nią współpracować. Natomiast sama współpraca zarówno zgodnie z ustawą o kombatantach, jak i orzecznictwem NSA nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W.S., podkreślając, że rozstrzygnięcie organu administracji jest dla niego wyjątkowo krzywdzące. Podniósł, że cała jego rodzina( rodzice i rodzeństwo ) należała do AK, on jako 13- letni młodzieniec nie mógł nosić karabinu, ale brał udział w akcjach jako łącznik. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skargę należało uwzględnić, uznając, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, zatem rozstrzygnięcie zapadło przedwcześnie. Przepisy art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 cyt. ustawy o kombatantach akcentują, że warunkiem uznania za działalność kombatancką w okresie wojny 1939-1945 było pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Pełnienie służby w ruchu oporu oznaczało prowadzenie w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych lub związanych ze zbieraniem informacji, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności (por. wyrok NSA z dnia 12 08 1993 r., SA/Wr 243/93). Z dołączonych do wniosku oświadczeń świadków A.M. i E. D., które zgodne są ponadto z twierdzeniami samego W.S., wynika, że od marca 1944r. pełnił on służbę w Armii Krajowej, we wsi C., jako łącznik, w stopniu szeregowca, przysięgę wojskową odebrał od niego S. K. ps. "[...]". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako podstawową przyczynę odmówienia wiarygodności powyższym oświadczeniom wskazał ich sprzeczność z Instrukcją gen. K. S. z dnia 4 grudnia 1939r., która określała granice wieku dla osób wstępujących do ZWZ - AK na 17lat, a w późniejszym okresie granicę tą obniżono do ukończenia 16 lat. Zdezawuował również rekomendację ZG Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z dnia 19.12.2003r. m.in. z tego powodu, że nie wyjaśniono w niej źródeł złamamia wspomnianego wyżej dokumentu historycznego. Wprawdzie stosownie do art. 22 ust. 1 cytowanej ustawy obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ ma obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i oceny tego materiału w ramach swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 k.p.a. Te podstawowe zasady postępowania administracyjnego nie zostały w sprawie skarżącego zachowane. Organ nie przeprowadził żadnego własnego postępowania dowodowego, ograniczając się do dezawuowania dowodów przedstawionych przez Stronę. Jak wynika z art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Oznacza to, iż w wypadku wątpliwości co do wiarygodności pisemnych oświadczeń, Kierownik Urzędu d/s KiOR winien dopuścić dowód z zeznań świadków, którzy złożyli powyższe oświadczenia oraz zeznań Strony. Dowody te będą pomocne w wyjaśnieniu istniejących wątpliwości oraz luk w ustaleniach faktycznych, w tym szczegółów pełnienia przez W. S służby w AK, okoliczności złożenia przysięgi oraz ewentualnych przyczyn odstąpienia w jego przypadku od obowiązującej Instrukcji gen. K. S.. Z tych przyczyn wyrok podlegał uchyleniu albowiem doszło do naruszenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 cyt. ustawy procesowej.