III SA/Wa 2485/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), sędzia WSA Jerzy Płusa, asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi "V." T. J. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Pismami z dnia [...], [...] i [...] sierpnia 2003 r. "V." T. J. w S. wniósł zarzuty egzekucyjne w postępowaniach prowadzonych w oparciu o tytuły odpowiednio od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...]; nr [...] oraz od nr [...] do nr [...]. Treść każdego z pism jest taka sama. Skarżący w oparciu o art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia jego zarzutów, wstrzymanie czynności egzekucyjnych oraz uchylenie czynności egzekucyjnych, co jest podyktowane jego ważnym interesem. Wskazał na zawiadomienia o zajęciu jego rachunku bankowego. Wyjaśnił, że [...] listopada 2002 r. złożył wniosek o restrukturyzację należności celnych. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. umorzył postępowanie restrukturyzacyjne decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Od decyzji tej Skarżący złożył odwołanie. Zdaniem Skarżącego, niezależnie od treści art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej do czasu rozpatrzenia odwołania i ewentualnej skargi do sądu administracyjnego postępowanie restrukturyzacyjne znajduje się w toku, wyłączając możliwość podejmowania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa restrukturyzacyjna"). Ponadto Skarżący podniósł, że Naczelnik Urzędu Celnego nie zrealizował zaleceń zawartych w decyzji z dnia [...] lutego 2002 r., uchylającej pierwszą jego decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania. W decyzji tej Dyrektor Izby Celnej stwierdził bowiem, że postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia prawidłowej stawki celnej i wymiaru cła, w kontekście innych dokumentów (wyników kontroli postimportowej) stanowią postawę do wyliczenia należności celnych. Uwzględniając powyższe Skarżący stwierdził, że należności celne wykazane w poszczególnych decyzjach Naczelnika Urzędu Celnego nie powinny być przedmiotem egzekucji, z uwagi na niezakończenie postępowania restrukturyzacyjnego. Postanowieniami odpowiednio z dnia [...] września 2003 r., [...] września 2003 r. i [...] września 2003 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że "w obecnym stanie faktycznym" brak jest podstaw do uznania zarzutów za uzasadnione. Postanowienia te, wydane na podstawie m.in. art. 34 § 2 u.p.e.a. zawierały jego stanowisko jako wierzyciela, w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Uzasadnienia postanowień są takie same. Dyrektor Izby Celnej uznał, iż podstawą zarzutów jest brak wymagalności obowiązku podatkowego "z innych powodów". Wyjaśnił, odwołując się do art. 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej, że jeżeli organ restrukturyzacyjny wydał decyzję umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne, to oznacza to zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego. Niedopuszczalnym byłoby zatem wydanie decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, tym bardziej, że decyzję taką organ restrukturyzacyjny może wydać dopiero po roku od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji. Podniósł też, że ustawodawca nie uzależnił możliwości podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego od tego, aby decyzja o zakończeniu restrukturyzacja stała się ostateczna. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w przedmiotowych sprawach postępowanie restrukturyzacyjne zostało zakończone z chwilą wydania decyzji umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne, a zatem spełniony został warunek podjęcia czynności egzekucyjnych. Na postanowienia powyższe Skarżący złożył jednobrzmiące zażalenia skierowane do Ministerstwa Finansów, wnosząc o ich uchylenie. Ponowił argumentację zawartą w pismach zgłaszających zarzuty. Ponadto zarzucił, że Dyrektor Izby Celnej nie odniósł się do okoliczności związanych z ponownym wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Skarżący za błędne uznał stanowisko organu I instancji o braku wymogu ostateczności decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, ponieważ kwestie dotyczące ostateczności oraz prawomocności wydanych decyzji wynikają z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej, mającej zastosowanie w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Skarżący podkreślił, że zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego wskazanymi w sentencjach postanowień zażalenie wnosi się do organu odwoławczego, którym jest w tym przypadku Szef Służby Celnej w Ministerstwie Finansów. Skarżący złożył pismo z dnia [...] września 2004 r., w którym wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień. Zarzucił naruszenie art. 121§ 1, art. 123, art. 124, art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej; art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej oraz art. 64e u.p.e.a. Podniósł niezasadność obciążenia go kosztami egzekucyjnymi, ponieważ po wydaniu przez Dyrektora Izby Celnej w W. ostatecznej decyzji w przedmiocie restrukturyzacji, w całości uiścił obciążające go należności celne. Ponieważ odmówiono mu umorzenia kosztów egzekucyjnych, Skarżący uznał, iż zaskarżone postanowienia rażąco naruszają przepisy postępowania administracyjnego, co stanowi przesłankę stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponowił też argumentację zawartą w zażaleniach. Pismem z dnia [...] października 2004 r. Skarżący wskazał orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którymi uchylił on decyzje organów I i II instancji w części dotyczącej wymiaru odsetek wyrównawczych. Ponowił zarzut bezzasadności obciążenia go kosztami egzekucyjnymi. Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżone postanowienia utrzymał w mocy. Pismo Skarżącego z dnia [...] września 2004 r. potraktował jako uzupełnienie zażaleń. Wyjaśnił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, a zatem nie mogło być ono prowadzone z naruszeniem jej przepisów. Zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej był przedmiotem szczegółowych wyjaśnień w zaskarżonych postanowieniach, podobnie jak kwestia prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Celnej stwierdził też, że przepis art. 64e § 2 u.p.e.a. enumeratywnie wymienia przypadki, w których mogą być umorzone koszty egzekucyjne. Jego zdaniem żadna z wymienionych tam przesłanek nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Rozstrzyga o tym postanowienie z dnia [...] października 2003 r. Ponieważ Skarżący nie złożył zażalenia stało się ono ostateczne. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty merytoryczne do decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego są niedopuszczalne. Odnosząc się do pisma z dnia [...] października 2004 r. podniósł, że w chwili wszczęcia egzekucji decyzje organu celnego określające należności celne podlegały wykonaniu. W skardze złożonej na to postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. przez przyjęcie błędnego stanowiska wierzyciela co do uprzednio zgłoszonych zarzutów; art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy restrukturyzacyjnej poprzez bezzasadne wszczęcie postępowania egzekucyjnego pomimo niezakończenia postępowania restrukturyzacyjnego decyzją ostateczną; art. 64c u.p.e.a. poprzez pobranie zawyżonych kosztów egzekucyjnych. Uzasadnienie zarzutów skargi jest analogiczne jak w zawarte w uzasadnieniach zażaleń i pismach Skarżącego. Podtrzymał on stanowisko, że dopiero po wydaniu w postępowaniu restrukturyzacyjnym decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej z dnia z dnia [...] września 2003 r. odpadła przesłanka z art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej, uniemożliwiająca prowadzenie egzekucji. Sprzeczne z przepisami prawa było więc dokonanie zajęcia rachunku bankowego Skarżącego już w dniu [...] sierpnia 2003 r. i obciążenie go kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy dzień po wydaniu tej decyzji wpłacił on wszystkie należności celne. Niezależnie od powyższego Skarżący wskazał, że decyzje organów celnych stanowiące podstawę wszczęcia przedmiotowych egzekucji zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylone w części dotyczącej odsetek wyrównawczych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 § 8 u.p.e.a. zapłata egzekwowanej kwoty należności po dokonaniu czynności egzekucyjnej nie zwalnia z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. utrzymującego w mocy wydane przez niego w I instancji postanowienia w zawierające jego stanowisko jako wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Przede wszystkim stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Celnej przy wydaniu tego postanowienia nie naruszył przepisów o właściwości. Zgodnie bowiem z art. 17 § 1a u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia w II instancji) o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia zawierające stanowisko w sprawie zarzutów, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Organem wyższego stopnia w stosunku do dyrektora Izby Celnej jest Minister Finansów (art. 17 pkt 3 k.p.a.). Zauważyć przy tym należy, że art. 17 § 1a u.p.e.a. w brzmieniu poprzednio obowiązującym również wskazywał dyrektora izby celnej jako organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia. Jako podstawę prawną zgłoszonego zarzutu Skarżący wskazał art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Skarżący powoływał się na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, twierdząc, iż egzekucja wszczęta została pomimo, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., którą umorzył on postępowanie restrukturyzacyjne nie stała się ostateczna. Wierzyciel uznał zarzut braku wymagalności obowiązku za niezasadny. Uzasadniając swoje stanowisko skoncentrował się na wykazaniu powodów, dla których uzasadnione było podjęcie czynności egzekucyjnych po umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Zdaniem Sądu wyrażone przez niego stanowisko jest prawidłowe. Zgodnie z powołanym przez Skarżącego art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1 tejże ustawy ulega wstrzymaniu wykonanie należności objętych wnioskiem o restrukturyzację, podlegających restrukturyzacji. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej przewiduje natomiast wydanie decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, w której organ restrukturyzacyjny stwierdza umorzenie należności podlegających restrukturyzacji, jeżeli spełnione zostały warunki określone w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3, albo też umarza postępowanie restrukturyzacyjne, jeżeli warunki te nie zostały spełnione. Decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, na której nieostateczność powołał się Skarżący nie była żadną z decyzji wymienionych w art. 21 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej. Decyzją tą, wydaną na podstawie art. 208 w związku z art. 9 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy restrukturyzacyjnej, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. umorzył postępowanie restrukturyzacyjne jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak należności celnych, które mogłyby podlegać restrukturyzacji. Oznacza to, że w sprawie tych należności żadna z decyzji, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej nie mogła być wydana. Rację ma Dyrektor Izby Celnej podnosząc tę okoliczność. Skoro zatem postępowanie restrukturyzacyjne umorzone zostało z uwagi na jego bezprzedmiotowość, nie było podstaw do zastosowania art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej. Przepis ten jednoznacznie odnosi się bowiem do należności "podlegających restrukturyzacji". Takich zaś, jak się okazało, nie było. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie nie była zasadność i prawidłowość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ani też zasadność zgłoszonych w tymże postępowaniu egzekucyjnym zarzutów. Sąd oceniał jedynie zgodność z prawem stanowiska wyrażonego przez wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Z tych względów przy jego ocenie nie mogła być brana pod uwagę podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 8, 12, 14 i 21 października 2004 r. (sygn.akt V SA 2645/03, V SA 2644/03, V SA 2643/03, V SA 2633/03, V SA 2629/03, V SA 2626/03, V SA 2625/03, V SA 2632/03, V SA 2628/03 i V SA 2631/03) uchylił stanowiące podstawę wszczęcia egzekucji decyzje wymiarowe organów celnych I i II instancji w części dotyczącej odsetek wyrównawczych . Okoliczności tej nie mógł też uwzględnić Dyrektor Izby Celnej, działający w niniejszej sprawie jako wierzyciel. Jego obowiązkiem było bowiem wyrażenie stanowiska w przedmiocie konkretnych, zgłoszonych organowi egzekucyjnemu i przekazanych mu przez ten organ zarzutów. Zdaniem Sądu w postępowaniu prowadzonym na skutek zażalenia na postanowienie wierzyciela zawierające jego stanowisko co do zarzutów niedopuszczalne jest zgłaszanie nowych zarzutów. Oznaczałoby to bowiem obejście przepisów określających termin, w jakim zarzuty te mogą być zgłoszone (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Oceny tej nie może zmienić fakt, że w terminie, w jakim zarzuty mogły być zgłoszone nie istniała jeszcze podstawa "nowego" zarzutu. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że ten sam organ jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. Skarżący zgłosił zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku (art. 33 pkt 2 u.p.e.a.), natomiast uchylenie w części decyzji wymiarowych, określających wysokość egzekwowanych należności celnych uzasadniałoby zarzut określony w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku w tej części). Sąd w niniejszej sprawie nie może wypowiadać się co do sposobu postępowania, jaki przyjąć powinien wierzyciel i organ egzekucyjny w związku z uchyleniem decyzji wymiarowych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Możliwości uwzględnienia tej okoliczności, niezależne od zarzutów, stwarza ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Celnej prawidłowo przyjął, że w postępowaniu egzekucyjnym niedopuszczalne jest podnoszenie zarzutów merytorycznych do decyzji. Natomiast ustalenie wysokości i zasadności naliczenia kosztów egzekucyjnych rozpatrywana jest w odrębnym od dotyczącego zarzutów postępowaniu i zapada co do niej odrębne postanowienie organu egzekucyjnego. Za chybione Sąd uznał w niniejszej sprawie wszelkie zarzuty skargi odnoszące się do prawidłowości decyzji Naczelnika Urzędu Celnego o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, a także zasadności obciążenia Skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego. Kwestie te wykraczają bowiem poza granice sprawy, którymi Sąd związany jest przy orzekaniu (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.