II OSK 1070/05
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-07-06
Skład orzekający: Włodzimierz Ryms, Jacek Chlebny, Grażyna Pawlos – Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (błąd co do osoby zobowiązanego) ma moc wiążącą dla organów administracji w dalszym postępowaniu, uniemożliwiając ponowne wszczęcie egzekucji wobec tej samej osoby bez wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego?Ratio decidendi
Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego, wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma charakter rozstrzygnięcia merytorycznego i wiąże organ administracji. Bez jego wyeliminowania w odpowiednim trybie, nie jest dopuszczalne ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec tej samej osoby. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że takie postanowienie nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej i nie stanowi przeszkody do dalszego postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji obowiązku rozbiórki samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego. Po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę i kolejnych postanowień o nałożeniu grzywny, organ egzekucyjny dwukrotnie umorzył postępowanie wobec J. Z. i A. Z. (jako przedstawicieli ustawowych małoletniej K. Z.) oraz wobec samej K. Z., uznając błąd co do osoby zobowiązanego. Następnie jednak organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny na A. Z. i J. Z. jako przedstawicieli ustawowych K. Z., uznając ją za osobę zobowiązaną do rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. Z., uznając, że umorzenie postępowania nie wyklucza jego ponownego wszczęcia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego i k.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Zasądził od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz K. Z. kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Włodzimierz Ryms (spr.) Sędziowie Jacek Chlebny Grażyna Pawlos – Janusz Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 929/01 w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach 2. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz K. Z. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. Z. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...], którym zostało utrzymane w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Ostateczną decyzją Wojewody Kieleckiego z dnia 15 maja 1998 r. została utrzymana w mocy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia 3 kwietnia 1998 r. nakazująca inwestorowi J. Z. dokonanie rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce oznaczonej nr ewidencyjnym 435/2 w miejscowości Z., gmina S. (skargi na decyzję Wojewody zostały oddalone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 12 marca 1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1329/98).
Do wykonania rozbiórki został wezwany J. Z., jednakże postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia 9 listopada 1999 r., ponieważ nie został wystawiony tytuł wykonawczy i nie nastąpiło wszczęcie postępowanie egzekucyjnego.
W dniu 8 lipca 1999 r. J. Z. i A. Z. darowali, w formie aktu notarialnego, nieruchomość, na której znajduje się budynek mieszkalny, którego dotyczy nakaz rozbiórki, małoletniej córce K. Z.
Postanowieniem z dnia 29 września 2000 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] nakładające na A. Z. i J. Z. jako przedstawicieli ustawowych K. Z. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki oraz umorzył postępowanie egzekucyjne. Zdaniem organu drugiej instancji zachodził błąd co do osoby zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), ponieważ brak jest podstaw do nałożenia obowiązku rozbiórki na małoletnią K. Z., gdyż z umowy darowizny (aktu notarialnego z dnia 8 lipca 1999 r.) wynika, iż "przedmiot darowizny nie jest obciążony obowiązkiem rozbiórki". Skoro zaś J. Z. jest nadal inwestorem i właścicielem samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego, to postępowanie egzekucyjne powinno być prowadzone w stosunku do J. Z. Z tych samych przyczyn organ drugiej instancji postanowieniem z dnia 18 września 2000 r. uchylił postanowienie Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 27 sierpnia 2000 r. uznając za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do małoletniej K. Z., wniesione przez jej rodziców J. Z. i A. Z. oraz umorzył postępowanie egzekucyjne.
Następnie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2000 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 20 października 2000 r. nakładające na J. Z. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki oraz umorzył postępowanie egzekucyjne, ponieważ zdaniem organu drugiej instancji, zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego do wykonania rozbiórki (art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), gdyż na podstawie umowy darowizny z dnia 8 lipca 1999 r. właścicielem nieruchomości jest małoletnia K. Z., a zatem postępowanie egzekucyjne powinno być prowadzone przeciwko K. Z. Z tego samego powodu organ drugiej instancji postanowieniem z dnia 8 grudnia 2000 r., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 8 listopada 2000 r. uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez J. Z. i umorzył postępowanie egzekucyjne.
Zaskarżonym do sądu administracyjnego postanowieniem z dnia [...] Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] nakładające grzywnę na A. Z. i J. Z. jako przedstawicieli ustawowych K. Z. w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki. Zdaniem organu drugiej instancji osobą zobowiązaną do wykonania rozbiórki jest małoletnia K. Z., która jest właścicielką nieruchomości. Z tego też względu organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 29 stycznia 2001 r. uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do małoletniej K. Z., wniesione przez jej rodziców J. Z. i A. Z. i odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę K. Z. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny, jakie znaczenie i skutki prawne rodzą postanowienia Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 września 2000 r. i z dnia 29 września 2000 r., którymi umorzono postępowanie egzekucyjne w stosunku do małoletniej K. Z., na skutek uwzględnienia przez organ zarzutu, iż K. Z. nie jest osobą zobowiązaną do wykonania nakazu rozbiórki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji do postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie ma zastosowania art. 16 k.p.a. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego jest uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Oznacza to, że nie ma zakazu wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego w celu wykonania obowiązku istniejącego przed wydaniem postanowienia o umorzeniu. Przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogą być również przeszkody czasowe, czy też stanowisko wierzyciela. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji przyjął, iż postanowienie organu odwoławczego z dnia 29 września 2000 r. orzekające o braku podstaw prawnych do nałożenia grzywny w celu przymuszenia na przedstawicieli ustawowych K. Z. nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Nie można mówić więc o nieważności zaskarżonego postanowienia także z tego powodu, iż zostało ono wydane po wszczęciu nowego postępowania egzekucyjnego, dotyczącego jedynie tego samego obowiązku. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie jest również trafny zarzut skarżących, iż brak jest podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do nabywcy nieruchomości. Jeżeli zobowiązany do rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej zbył nieruchomość, której dotyczy rozbiórka i nie posiada już władztwa nad rzeczą, to nie może być zobowiązany do wykonania publicznoprawnego obowiązku rozbiórki. Dlatego też na podstawie art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji konieczne jest ustalenie aktualnego właściciela nieruchomości i wystawienie przeciwko niemu tytułu wykonawczego. Chodzi bowiem o wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji, a nie o wykonanie decyzji w stosunku do osoby wymienionej w decyzji. Podjęcie czynności egzekucyjnych przeciwko małoletniej K. Z. było więc prawidłowe. Nie zmienia tej oceny przepis art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który obowiązuje od 30 listopada 2001 r., ponieważ przepis ten dotyczy kontynuacji toczącego się już postępowania egzekucyjnego i pozostawienia w mocy dokonanych już czynności egzekucyjnych, w razie przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego. Z tych względów Sąd pierwszej instancji ocenił, iż skarga nie jest uzasadniona.
W skardze kasacyjnej A. Z. i J. Z. działając w imieniu małoletniej córki, K. Z. przytoczyli jako podstawy kasacyjne zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 oraz art. 28a i 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6 k.p.a.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, skoro organ egzekucyjny na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do wszystkich skarżących (z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanego), to nie było dopuszczalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego na nowo w stosunku do skarżących. Nie można bowiem podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż postanowienia Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 września 2000 r., 29 września 2000 r. i 6 grudnia 2000 r. nie mają żadnego znaczenia prawnego dla ostatecznego załatwienia sprawy. Zdaniem wnoszących skargę kasacyjną należało przyjąć, że skoro organ administracji wraził pogląd, że zachodzi okoliczność wymieniona w art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i umorzył postępowanie, to pogląd ten dla organów administracji jest wiążący w toku dalszego postępowania w sprawie. Przeciwko odmiennemu poglądowi przyjętemu przez Sąd pierwszej instancji przemawiają jednoznacznie przepisy art. 60 i 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które określają skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz warunki, w których po umorzeniu postępowania egzekucyjnego może to postępowanie toczyć się nadal. Skoro kwestie te zostały uregulowane nie ma podstaw do stosowania przepisów k.p.a. na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Drugi zarzut skarżących sprowadza się do tego, że przed dodaniem do ustawy o postępowaniu egzekucyjne w administracji przepisu art. 28a, który wypełnił lukę prawną, nie było podstaw do prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby, przeciwko której nie jest skierowana decyzja nakazująca rozbiórkę. Jeżeli więc J. Z. nie jest już właścicielem obiektu budowlanego, którego dotyczy decyzja, to nie jest możliwe wykonanie wydanej decyzji. Zdaniem wnoszących skargę kasacyjną wadliwy jest pogląd Sądu pierwszej instancji, iż przed 30 listopada 2001 r., tj. przed "dodaniem" art. 28a, istniały podstawy do egzekwowania obowiązku w stosunku do małoletniej K. Z., która nabyła własność budynku objętego nakazem rozbiórki po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę skierowanej przeciwko J. Z. Przyjęcie takiego stanowiska przez Sąd narusza przepis art. 6 k.p.a., który nakazuje organowi działanie wyłącznie na podstawie przepisów prawa, zaś w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przepis art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie obowiązywał.
Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Najdalej idący zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984 ze zm.; zwanej dalej ustawą egzekucyjną) oraz art. 6 k.p.a., który sprowadza się do tego, że zdaniem skarżących, w okolicznościach tej sprawy, prowadzenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie decyzji o nakazie rozbiórki wydanej przeciwko skarżącemu J. Z., w stosunku do skarżących w ogóle jest niedopuszczalne. Zarzut ten nie jest trafny.
Nie ma żadnego uzasadnienia pogląd prezentowany w skardze kasacyjnej, iż decyzja o nakazie rozbiórki nie może być wykonana, ponieważ skarżący, który był inwestorem i właścicielem nieruchomości, po wydaniu decyzji o nakazie rozbiórki zbył nieruchomość w drodze darowizny na rzecz małoletniej córki, K. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo wskazał na przepis art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), który stanowi, że czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego, obowiązany jest dokonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części nakazany decyzją obciąża nie tylko inwestora (osobę, która dopuściła się samowoli budowlanej), ale także właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Okoliczność, że inwestor i właściciel obiektu budowlanego, który był stroną w postępowaniu, w którym została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę, po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę zbył nieruchomość, nie oznacza, że obowiązek wykonania decyzji nie obciąża już ani inwestora, ani aktualnego właściciela nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, iż w takich przypadkach obowiązek wykonania decyzji obciąża także aktualnego właściciela nieruchomości i także w stosunku do niego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wbrew stanowisku skarżących w tym zakresie nie było luki prawnej, która, jak twierdzi skarżący, została wypełniona dopiero przez przepis art. 28a ustawy egzekucyjnej, dodany ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368). Powołany przepis art. 28a nie reguluje kwestii podstaw przejścia egzekwowanego obowiązku na inną osobę, lecz wprowadził, możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby, niż ta przeciwko, której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tą inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Nie można więc twierdzić, że przed wejściem w życie przepisu art. 28a ustawy egzekucyjnej, nie było podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego przeciwko właścicielowi lub zarządcy obiektu, jeżeli inwestor zbył nieruchomość po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę. Nie można również przyjąć, że postępowania egzekucyjnego nie można prowadzić w stosunku do inwestora tylko dlatego, że po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu przeniósł własność nieruchomości na inną osobę, jeżeli nadal jest posiadaczem i zarządcą obiektu budowlanego objętego decyzją nakazującą rozbiórkę tego obiektu. Podstawę taką stanowił i stanowi nadal przepis art. 52 Prawa budowlanego.
Stanowisko to nie może jednak mieć przesądzającego znaczenia przy ocenie podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów art. 59 § 1 pkt 4 oraz art. 60 i 61 ustawy egzekucyjnej, jakkolwiek nie wszystkie argumenty przytoczone jako uzasadnienie tego zarzutu są trafne.
Podstawowy problem prawny sprowadza się do tego, jakie znaczenie prawne ma postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na tej podstawie, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 w związku z art. 60 i 61 ustawy egzekucyjnej, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia z dnia [...]). W tej sprawie chodzi bowiem o to, że postanowieniem z dnia 29 września 2000 r. organ umorzył postępowanie egzekucyjne stwierdzając, iż skarżąca małoletnia K. Z. nie jest osobą zobowiązaną do rozbiórki obiektu budowlanego oraz uchylił postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny i umorzył postępowanie w tym zakresie, następnie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2000 r. organ umorzył postępowanie egzekucyjne stwierdzając, że skarżący J. Z. nie jest zobowiązany do rozbiórki tego obiektu oraz uchylił postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny i umorzył postępowanie w tym zakresie, a z kolei w zaskarżonym do sądu administracyjnego postanowieniu z dnia [...] organ utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] nakładające grzywnę w celu przymuszenia, stwierdzając, iż skarżąca małoletnia K. Z. jest osobą zobowiązaną do wykonania rozbiórki tego obiektu oraz utrzymał w mocy postanowienie oddalające zarzuty i odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do tego zarzutu należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że jakkolwiek postępowanie egzekucyjne zostało uregulowane odrębnie, to jednak jest ono związane z przepisami ogólnego postępowania administracyjnego, zawartymi w k.p.a. (art. 18 ustawy egzekucyjnej). Oznacza to, że poszczególne instytucje procesowe, o których mowa w ustawie egzekucyjnej, powinny być rozumiane i stosowane z uwzględnieniem zasad dotyczących tych instytucji procesowych określonych w k.p.a. To, że ustawa przewiduje, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, nie przesądza samo przez się, znaczenia prawnego takiego rozstrzygnięcia oraz konsekwencji prawnych, które powoduje.
Podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnejmają różny charakter, bądź to merytoryczny dotyczący istnienia obowiązku, bądź to formalnoprawny dotyczący istotnego naruszenia proceduralnego (R. Hauser, Z. Leoński, A Skoczylas Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2005 r.). W przypadku podstaw merytorycznych chodzi o rozstrzygnięcie dotyczące stosunku prawnego, a więc mimo, że rozstrzygnięcie to zapada w formie postanowienia, to jednak w swej treści pełni taką samą funkcję jak decyzja w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Do tego rodzaju postanowień, z całą pewnością ma zastosowanie poprzez odesłanie zawarte w art. 18 ustawy egzekucyjnej, przepis art. 126 k.p.a., który nakazuje stosować przepisy art. 145 -152 oraz art. 156 - 159 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie. Stosowanie zaś przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji do takich postanowień oznacza, że stosuje się odpowiednio także przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Odpowiednie stosownie tego przepisu oznacza zaś, że dotknięte jest nieważnością postanowienie, które rozstrzyga sprawę w zakresie już poprzednio rozstrzygniętym innym postanowieniem. To, że przepis art. 126 k.p.a., nie wymienia art. 16 k.p.a. nie uzasadnia zatem przyjętego przez sąd pierwszej instancji poglądu, że do postanowień w ogóle nie odnosi się zasada trwałości decyzji administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie chodzi o ostateczne postanowienie z dnia 29 września 2000 r. i z dnia 18 września 2000 r. umarzające postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej na tej podstawie, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 ustawy), ponieważ zdaniem organu małoletnia K. Z. nie jest osobą zobowiązaną do wykonania rozbiórki budynku nakazanej decyzją administracyjną. Takie postanowienie rozstrzyga w postępowaniu egzekucyjnym określoną sprawę w stosunku do określonej osoby i powoduje ten skutek, iż dopóki nie zostanie we właściwym trybie wyeliminowane z obrotu prawnego, nie można w tej kwestii wydawać nowego rozstrzygnięcia. Prowadzi to do wniosku, iż w razie uwzględnienia przez organ zarzutu, o którym mowa w art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej i wydania postanowienia ostatecznego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 tej ustawy oraz uchylenia i umorzenia postępowania w przedmiocie nałożenia grzywny, z tej przyczyny, iż określona osoba nie jest osobą zobowiązaną, nie można, bez wyeliminowania takiego postanowienia, prowadzić postępowania egzekucyjnego w stosunku do tej osoby. Z tych względów nie można podzielić stanowiska przyjętego przez Sąd pierwszej instancji, iż ostateczne postanowienie co do podstaw nałożenia grzywny oraz o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącej małoletniej K. Zi. nie stanowi przeszkody do prowadzenia w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego, pomimo że postanowienie to nie zostało wyeliminowane we właściwym trybie. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji powinien rozważyć zastosowanie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do tego przepisu sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W tej sprawie organy podejmowały niezrozumiałe i sprzeczne ze sobą rozstrzygnięcia, co doprowadziło do tego, iż pomimo upływu wielu lat postępowanie egzekucyjne było nieskuteczne i zostało wyjątkowo zagmatwane. Należy więc ocenić, czy spełnione są warunki do objęcia orzekaniem w postępowaniu sądowym nie tylko zaskarżonego postanowienia z dnia [...] i utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...]., ale także uprzednio wydanych postanowień w sprawie o wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, stwierdzających, iż skarżący nie są osobami zobowiązanymi do wykonania nałożonego obowiązku.
To, że wcześniej wydane postanowienia stały się ostateczne i nie zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, nie stanowi przeszkody do przyjęcia, iż zostały wydane w postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przeszkody nie stanowi również przepis art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli sąd stwierdzi, że postanowienia te zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzenie ich nieważności. Należy przy tym zwrócić uwagę na związek między tą sprawą, a sprawą ze skargi na postanowienie dotyczące uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione, w której również uchylony został wyrok Sądu pierwszej instancji (sygn. akt II OSK 1071/05). Związek ten jest tego rodzaju, że sprawy te powinny być połączone celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ponieważ po utworzeniu tego Sądu i uchyleniu zaskarżonego wyroku, ten Sąd jest właściwy do rozpoznania sprawy ze względu na siedzibę organu, którego działalność została zaskarżona (art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od organu na rzecz skarżących Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty te obejmuje wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego według stawki określonej w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło