I SA/Wa 188/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska Asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta G. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. decyzją z dnia [...] lipca 1960 r., wydaną na podstawie art. 1, art. 18 i art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) oraz art. 14 i art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 707) wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa – [...] Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] oznaczoną jako parcele nr [...] i nr [...], stanowiącą własność M.G.. Jednocześnie orzeczeniem z dnia [...] lipca 1960 r. ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku M.G., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1960 r. Pismem z dnia 22 listopada 2001 r. Z. K., spadkobierczyni M.G. (postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 11 kwietnia 2001 r. sygn. akt [...]), wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1991 r. We wniosku o stwierdzenie nieważności Z.K. podniosła, że kwestionowana decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym na dokonaniu oceny legalności orzeczenia z dnia [...] lipca 1960 r. bez uprzedniego przeprowadzenia prawidłowego dla danej sprawy postępowania administracyjnego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2002 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Z.K., stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1991 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1960 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2002 r. stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sposób wszechstronny ocenił okoliczności sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz aby zrealizował obowiązek zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu nadzorczym zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r. całkowicie pominięto konieczność wyjaśnienia, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki dopuszczające wszczęcie i prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nie zbadał, czy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1960 r. nie narusza przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby organ nadzoru zbadał prawidłowość ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w świetle obowiązującego wówczas prawa, ograniczając się do stwierdzenia, że wysokość odszkodowania ustalona została w oparciu o opinię biegłych i po ich wysłuchaniu. W konsekwencji powyższych ustaleń organ centralny ustalił, że w postępowaniu nadzorczym prowadzonym przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r., rażąco naruszono w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przepis art. 107 § 3 k.p.a., z którego treści wynika obowiązek organu administracji publicznej sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, art. 7 k.p.a., z którego wynika obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej) oraz art. 77 ust. 1 i art. 80, z których wynika obowiązek organu administracji wyczerpującego zebrania i prawidłowej oceny dowodów, co w rezultacie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Prezydenta Miasta Gdyni decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r., podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. złożył Prezydent Miasta G. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a., przez niedopuszczalną w rozpatrywanej sprawie dowolność orzeczniczą i niewłaściwą wykładnię powołanego przepisu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2002 r. Wykładnia przepisu art. 156 § 1 k. p. a. powinna, zdaniem skarżącego, uwzględniać nadzwyczajny - w stosunku do kontroli instancyjnej oraz sądowoadministracyjnej - tryb wzruszania decyzji administracyjnych. Taki kierunek orzecznictwa ukształtował się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie wskazywał na istnienie przesłanki art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. wyłącznie w kwalifikowanych przypadkach oczywistej sprzeczności treści decyzji z obowiązującymi w praworządnym państwie zasadami jej wydawania i prawem materialnym. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 24 marca 2003 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie może zostać uwzględniona. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zaskarżoną decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2003 r. nie naruszył przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy, pomimo iż nie dokonał wyczerpującej oceny naruszenia prawa, jako rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w świetle całokształtu okoliczności sprawy. Fakt ten nie miał jednak wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się jednolicie, że w odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r. nie podjął jakichkolwiek czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia czy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1960 r. nie jest dotknięta wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Fakt ten uzasadnia przyjęcie, że decyzja z dnia [...] czerwca 1991 r. rażąco narusza art. 7 k.p.a., uniemożliwiając zbadanie prawidłowości decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1960 r., wbrew wszystkim przesłankom zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej zawartej w tym przepisie, znajdujących rozwinięcie w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto należy podnieść, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prowadząc postępowanie w trybie nadzorczym nie zwrócił uwagi na rażące naruszenie przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji z dnia [...] czerwca 1991 r. innej zasady ogólnej postępowania administracyjnego zawartej w art. 15 k.p.a., tj. zasady dwuinstancyjności. W decyzji tej nie pouczono bowiem o przysługującym stronie prawie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uniemożliwiając tym samym jej zaskarżenie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ma na celu zagwarantowanie stosowania zasady dwuinstancyjności w postępowaniu prowadzonym przez ministra, organ centralny lub samorządowe kolegium odwoławcze. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Pogwałcenie zasady uprawniającej do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, jako jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego stanowi rażące naruszenie prawa. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.