II OSK 697/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 marca 2005r., sygn. akt III SA/Lu 111/05 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 24 października 2003 r. sygn. akt II S.A./Lu 1208/02 w sprawie ze skargi Burmistrza Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 25 sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie powołania zastępcy Burmistrza Miasta [...] postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę Burmistrza Miasta [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 24 października 2003 r. w sprawie ze skargi Burmistrza Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 25 sierpnia 2003 r. w przedmiocie powołania zastępcy Burmistrza Miasta [...]. Sąd I instancji stwierdził, iż w dniu 4. 03.2005 r. skarżący skierował do Sądu skargę o wznowienie postępowania wskazując jako podstawę przepis art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- dalej zwaną p.p.s.a.) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r. opublikowany w dniu 9 lutego 2005 r. ( Dz. U. Nr 23, poz. 192). Z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny postanowił na mocy art. 190 ust. 3 Konstytucji RP odroczyć utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów do dnia 31 lipca 2005 r., to tym samym w ocenie Sądu Wojewódzkiego skargę o wznowienie postępowania sądowego w oparciu o powołaną podstawę można wnieść skutecznie nie wcześniej niż w dniu 1. 08. 2005 r. W konsekwencji Sąd stwierdził, iż przedmiotową skargę o wznowienie postępowania jako wniesioną przedwcześnie, z naruszeniem art. 272 § 2 p.p.s.a., należało na mocy art. 280 § 1 p.p.s.a. odrzucić. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł Burmistrz Miasta [...] zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 272 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż datą wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji, gdy na postawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny odracza utratę mocy niekonstytucyjnego przepisu jest nie data ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ( 9 luty 2005 ), ale data utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu ( 31 lipca 2005 r.). Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić przy tym należy, iż w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej. Podstawę skargi o wznowienie postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie stanowił wyrok z dnia 25 stycznia 2005 r. (Dz. U. Nr 23 poz. 192, opublikowany w dniu 9 lutego 2005 r. sygn. akt K 25/04), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: - art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806) w zakresie, w jakim upoważnia Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych, - § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 61, poz. 708, z 2001 r. Nr 34, poz. 393, z 2002 r. Nr 210, poz. 1785 oraz z 2004 r. Nr 47, poz. 447) w zakresie, w jakim ustala on tabelę wymagań kwalifikacyjnych kierowników i zastępców kierowników, o których mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o pracownikach samorządowych, stanowiącą załącznik nr 1 do tego rozporządzenia, - - § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia wymienionego w pkt 2 w zakresie, w jakim ustala on tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, stanowiące załącznik nr 4 do tego rozporządzenia, - - § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. Nr 33, poz. 264 oraz z 2004 r. Nr 47, poz. 448) w zakresie, w jakim ustala on tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, które są określone w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż powyższe przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 31 lipca 2005 r. Nie ulega wątpliwości, iż bezpośrednim skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego (określonych przepisów lub norm) z Konstytucją, jest utrata mocy obowiązującej przepisów niezgodnych z Konstytucją z dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału lub w innym terminie określonym przez Trybunał (art. 190 ust. 3 zd. 1 konstytucji). Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego lub jego części powoduje bezwzględne, bezwarunkowe i bezpośrednie zniesienie przepisów w nim wskazanych i następuje to niezależnie od działań innych organów państwowych. Należy zauważyć, że w przypadku odroczenia momentu wejścia w życie orzeczenia Trybunału, przepis uznany za niekonstytucyjny pozostaje w obrocie prawnym (kwestia skutków intertemporalnych jest innym, specyficznym zagadnieniem - por. A. Mączyński, O sporach między Trybunałem Konstytucyjnym i Sądem Najwyższym [w:] Teoria i praktyka wykładni prawa, red. P. Winczorek, Warszawa 2005, s. 225). Derogacja takiej normy prawnej genetycznie związana z wyrokiem Trybunału następuje dopiero z upływem terminu odroczenia, i to jeśli w tym czasie ustawodawca nie zmieni tego przepisu. Jeśli więc bezskutecznie (z punktu widzenia aktywności ustawodawcy) upłynie termin odroczenia - otwiera się możliwość skorzystania z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Jednak akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie powinien być stosowany przez sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału. W myśl bowiem przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rodzaju rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Skoro więc może być wzruszone orzeczenie prawomocne wydane przed datą wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nie można wymagać, aby w sprawach zawisłych i nierozstrzygniętych do tej daty, sądy stosowały sprzeczne z Konstytucją przepisy. Uchyleniu też skutków prawomocnych orzeczeń sądów opartych ma przepisach uznanych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niekonstytucyjne ma służyć właśnie skarga o wznowienie postępowania sądowego. Stosownie do przepisu art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, przy czym w myśl § 2 tegoż przepisu w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W sposób wyraźny w powyższym przepisie określono termin, w jakim może być wniesiona skarga o wznowienie postępowania. Trafnie więc wywodzi strona skarżąca, iż wskazanym w art. 272 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi o wznowienie postępowania jest data nie utraty mocy obowiązujących przepisów, które wyrokiem Trybunału uznano za niekonstytucyjne, ale data wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Mając powyższe okoliczności na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekł, ponieważ stosownie do przepisu art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów, sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę ( art. 200) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą, Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygnąć o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, bowiem przepisy art. 203 p.p.s.a. oraz art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, a taka sytuacja nie zachodzi w przypadku rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. W efekcie stwierdzić należy, iż wniosek o przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego winien rozpoznać Sąd I instancji w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.