II SA/Kr 1787/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2005 r sprawy ze skargi M. M. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 7 czerwca 2002 r Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją nr [...] z dnia 7 czerwca 2002r. [...] Komendant Wojewódzki Policji po rozpatrzeniu odwołania sierż. szt. M.M. od decyzji nr [...] z dnia [...] 2002r. Komendanta Miejskiego Policji w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu w miejscowości Ł. - postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie tej decyzji Komendant Wojewódzki Policji podał, że M.M. jest funkcjonariuszem w służbie stałej i zamieszkuje obecnie wraz z żoną będącą funkcjonariuszem Policji w grupie zaszeregowania 11, dwoma synami . oraz z teściem w mieszkaniu przy ul. W, do którego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przysługuje żonie. Przedmiotowy lokal składa się z 3 pokoi, kuchni i przynależności, o powierzchni użytkowej 61,70m2, w tym powierzchni mieszkalnej (tj. powierzchni pokoi) - 41,80m2. M M złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej związanej z budową domu w pobliskiej miejscowości Ł, w którym ma zamiar zamieszkać z rodziną i dołączył stosowne dokumenty (m.in. odpis aktu notarialnego z ustanowionym dożywotnim użytkowaniem 1/2 części lokalu przez teścia i orzeczeniem o zaliczeniu teścia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności). Komendant Miejski Policji decyzją nr [...] z dnia [...] .2002r. odmówił przyznania pomocy finansowej uznając, że M. M. posiada uprawnienia do 5 norm zaludnienia (7m2 x 5, tj. po jednej normie: zainteresowany, dwóch synów i dwie normy dla żony), a w związku z tym posiadany lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej 41,80m2 zapewnia należne jego rodzinie normy. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ ten podał art. 94 ust. 1i 2 oraz art. 95 ust. 1pkt 2 i 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r. nr 7, poz. 58 z późn. zm.) oraz § 3 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz.U. nr 131, poz. 1468). Od decyzji tej wniósł odwołanie M.M , który zarzucił, że organ I instancji niesłusznie nie wziął pod uwagę faktu zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu zameldowanego w nim teścia, który jest w podeszłym wieku po operacjach i pozostając we wspólnym gospodarstwie zajmuje faktycznie pokój najmniejszy o pow. ok. 9m2 (8,70m2) zagwarantowany mu notarialnie prawem dożywocia. Powierzchnia mieszkalna lokalu podzielona przez 6 norm zaludnienia daje mniejszą od 7m2 powierzchnię przypadającą na 1 osobę. Organ II instancji mając na względzie okoliczność, że teść odwołującego się jest emerytem, wobec którego orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności (zdolny do pracy tylko w warunkach specjalnych), nigdzie nie pracuje, jest w wieku [...] lat i pozostaje z odwołującym się we wspólnym gospodarstwie domowym - uznał go za członka rodziny w rozumieniu przepisów art 89 pkt -3 cyt ustawy o Policji. Uznając zarzut odwołania za uzasadniony organ II jednocześnie ustalił, że starszy syn M. M, który kontynuuje studia rozpoczęte w 2001 r., był zatrudniony w "S" w upadłości w okresie [...] .2001r. do organu II instancji - syn ten nie pozostawał na utrzymaniu składania wniosku, a organ I instancji nie zbadał dokładnie stanu uznał go za członka rodziny. Tym samym odwołujący się ma ciągu do 5 norm zaludnienia i posiadany przez żonę lokal mieszkalny r. Podano, że podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w [...] 1999r., sygn. akt [...] (zamiast nr 3 podano zapewne omyłkowo nr 7). Jako podstawę prawną stanowiska podano oprócz wymienionych w decyzji organu I instancji - przepisy kpa oraz § 14 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz.U. Nr 131, poz. 1469). Z decyzją tą nr [...] z dnia 07.06.2002r. Komendanta Policji nie zgodził się M. M., który wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Na uzasadnienie skargi podał, że starszy syn w dniu złożenia przez niego wniosku osiągał dochody z tytułu zatrudnienia w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie, z czego pokrywał opłatę za studia w systemie zaocznym w wysokości 5200zł rocznie oraz wydatki na zakup pomocy naukowych. Zdaniem skarżącego - przepisy cyt. ustawy o Policji nie wykluczają możliwości uznania dziecka za członka rodziny w sytuacji osiągania przez to dziecko dochodu z tytułu zatrudnienia, jednak w wysokości niewystarczającej na zabezpieczenie jego podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący zarzucił, że nawet gdyby przyjąć, że jego starszy syn, z racji pozostawania w zatrudnieniu, nie pozostawał na jego utrzymaniu w chwili złożenia wniosku o pomoc finansową - to wobec rozwiązania z nim umowy o pracę przed wydaniem decyzji przez organ I instancji i wobec pozostawania tego syna na jego utrzymaniu od dnia [...] 2002r. - powinien zostać uznany za członka rodziny w związku z treścią § 4 ust. 4 cyt. Rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej, albowiem po dniu złożenia wniosku, lecz przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy finansowej powstało prawo do większej powierzchni mieszkalnej, a liczbę przysługujących policjantowi norm zatrudnienia ustala się na dzień wydania decyzji. Skarżący uznał, że organ błędnie zinterpretował art. 89 pkt 2 ustawy o Policji zarzucił także naruszenie przez organy art.10, 35, 75, 77, 104 oraz art. 107 § 1 kpa, W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Jednocześnie podał, że "słuszny jest zarzut skarżącego, że jego syn M. M. nie był zatrudniony w chwili wydania decyzji i stąd przysługuje na niego jedna norma zaludnienia". Organ ten jednakże zmienił ponownie swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji w zakresie uznania teścia skarżącego za członka rodziny w rozumieniu art. 89 pkt 3 ustawy o Policji, na którego przysługuje skarżącemu jedna norma zaludnienia i podał, że "w świetle tego przepisu teść musiałby pozostawać na wyłącznym utrzymaniu policjanta i jego małżonka". Zaznaczono też, że "nie ma również zastosowania zapis o ewentualnej niezdolności do wykonywania przez niego zatrudnienia, albowiem wobec teścia został orzeczony jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności i została wyłączona możliwość podjęcia przez niego pracy w określonych warunkach". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę uwzględnił, choć z innych powodów niż wskazywała na to skarga, a to wobec uznania przez organ II instancji zarzutów skargi za uzasadnione i zmiany stanowiska tego organu w przedmiocie uznania teścia skarżącego za członka rodziny. Zdaniem Sądu - organy administracyjne zebrały materiał w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący, ale ocena tego materiału została dokonana wbrew obowiązującym przepisom. Sąd zwraca uwagę, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji w ogóle nie podano, z jakich względów nie uznano teścia M. M. za członka rodziny uprawnionego do szóstej normy (7m2 x 6 = 42). Z kolei w odpowiedzi na skargę organ II instancji uznał, że "teść musiałby pozostawać na wyłącznym utrzymaniu policjanta i jego małżonka", a takie twierdzenie jest niezgodne z treścią podanego przez ten organ art. 89 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002r., Nr 7, poz. 58). Należy podkreślić, że zgodnie z treścią przepisu art. 89 pkt 3 cyt. ustawy: "członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym (...) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia;" Z powyższego wynika, że dla uznania teścia skarżącego za członka rodziny skarżącego w rozumieniu tego przepisu wystarczy by teść pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym spełniał jeden z wymienionych w tym artykule warunków: 1) pozostawał na wyłącznym utrzymaniu policjanta albo 2) był niezdolnym do wykonywania zatrudnienia z uwagi na a) wiek lub b) inwalidztwo albo c) inne okoliczności. Oznacza to, że teść może być uznany za członka rodziny policjanta bez konieczności przebywania na jego wyłącznym utrzymaniu, ale także w przypadku, gdy jest niezdolny do zadudnieni* z uwagi na wiek (emerytalny, powyżej 65 lat), inwalidztwo (orzeczona niepełnosprawność, me wykluczając w pewnych warunkach niepełnosprawności umiarkowanej), czy moc okoliczności (np. aktualna, czy przebyta choroba, operacja, rekonwalescencja itp. Przepis z uwagi na zawarte w nim wyrazy "lub" czy "albo" wskazuje na alternatywne okoliczności, a nie kumulatywne, gdyż warunki, jakie winien spełniać teść policjanta: - nie muszą występować łącznie z uwagi na brak między nimi spójnika "i". Z akt wynika, że w chwili składania przez skarżącego wniosku - teść M. M. miał orzeczoną niepełnosprawność, był emerytem w podeszłym wieku schorowanym, pozostającym w leczeniu urologicznym i w konsultacji onkologicznej oraz wymagał pomocy rodziny. W tej sytuacji - zdaniem Sądu - brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że teść skarżącego nie spełnia warunków do uznania go za członka rodziny policjanta, o jakim mowa w powołany przepisie art. 89 pkt 3 cyt. ustawy o Policji. W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na niedopuszczalną praktykę organu II instancji sprowadzającą się do orzekania na niekorzyść odwołującego się. Organ I instancji uznał za członka rodziny starszego syna policjanta, a pominął jego teścia. Odwołanie od tej decyzji, co do braku uznania teścia za członka rodziny złożył M M. Organ II instancji uwzględnił skargę, ale jednocześnie "z urzędu" uznał, że starszy syn nie może być uznany za członka rodziny odwołującego się i w tym zakresie orzekł na niekorzyść odwołującego się. Z kolei skargę na decyzję organu II instancji M. M. ograniczył do podważenia argumentów o braku podstaw do uznania jego starszego syna za członka rodziny i organ w odpowiedzi na skargę uznał w pełni zarzuty skargi, ale znów "z urzędu" zmienił swoje stanowisko w przedmiocie uznania teścia skarżącego za członka rodziny policjanta. Sąd zwraca uwagę na treść art. 139 kpa: "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się". Jest niewątpliwym - zdaniem Sądu, że organ II instancji zmieniając swe stanowisko w przedmiocie uznania za członka rodziny osobę, której odwołanie (czy skarga) nie dotyczyło wydał decyzję na niekorzyść odwołującego się, a tym samym naruszył zasadę wynikającą z art. 139 kpa. Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako uzasadnioną i na mocy powołanych wyżej przepisów cyt. ustawy o Policji, przepisów wykonawczych i kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 145 par. 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.