IV SA/Wa 1/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Ewa Oleksiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2005r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2004 r., znak [...] Minister Środowiska umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem spółki S. sp. z o.o. w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., znak [...], którą to decyzją organ I instancji udzielił pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do termicznego unieszkodliwiania stałych odpadów komunalnych eksploatowanej na trenie Zakładu U. w W., ulica [...], w zakresie obejmującym: 1) wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, 2) wytwarzanie odpadów, 3) wprowadzanie z powierzchni zredukowanej zakładu wynoszącej 4 ha wód opadowych do kanalizacji Przedsiębiorstwa H. ulica [...], 4) emisję hałasu do środowiska. W ocenie organu odwoławczego postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintegrowanego Zakładowi U. w W. nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązku odwołującej się spółki. Odwołujący się nie jest zatem stroną w sprawie. Nie może wpływać na ocenę tej kwestii fakt, iż spółkę dopuszczono do udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. O tym czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego nie decyduje bowiem dopuszczenie go do uczestnictwa w postępowaniu a wyłącznie istnienie przepisu prawa materialnego, na podstawie interes tego podmiotu można byłoby zakwalifikować jako interes prawny. W tej sytuacji w świetle art.10 i 218 oraz przepisów działu V tytułu I ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 z późn.zm.) odwołująca się spółka mogła uczestniczyć w postępowaniu tylko w ramach uczestniczenia w nim społeczeństwa. Wiąże się z tym w szczególności prawo składania uwag i wniosków, nie prowadzące jednakże do nabycia statusu strony. Konkludując organ stwierdził, iż brak po stronie odwołującej się spółki przymiotu strony postępowania pociąga za sobą brak legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, co uzasadnia umorzenie postępowania odwoławczego. W skardze na powyższą decyzję spółka [...] sp. z o.o. w W. podtrzymała swoje stanowisko, iż posiada interes prawny do występowania w sprawie jako strona. W ocenie skarżącego udział osób trzecich w postępowaniu w przedmiocie wydania pozwolenia zintegrowanego może mieć miejsce w ramach udziału społeczeństwa w postępowaniu (art.218 Prawa ochrony środowiska), może jednakże polegać również na uczestniczeniu w nim na prawach strony. Podstawą do powyższego jest wykazanie zindywidualizowanego interesu prawnego. Skarżący podniósł, iż jest właścicielem nieruchomości sąsiadującej z terenem spalarni śmieci. Na nieruchomości tej znajduje się kompleks budynków biurowo-magazynowych, które skarżący wynajmuje renomowanym firmom. Emisje zapachowe ze spalarni w istotny sposób zakłócają korzystanie z wynajmowanych pomieszczeń. Często uniemożliwiają one wykonywanie pracy w tych pomieszczeniach, jak też wywołują dolegliwości zdrowotne u osób tam przebywających. Emisje te utrudniają także przestrzeganie norm sanitarnych, jakim podlegają magazynowane towary. Sytuacja ta zagraża interesom ekonomicznym skarżącego albowiem najemcy pomieszczeń magazynowo-biurowych zapowiadają wypowiedzenie umów najmu. Skarżący wskazał, iż swój interes prawny wywodzi z art.4 Prawa ochrony środowiska, zgodnie z którym prawo do korzystania ze środowiska przysługuje z mocy ustawy każdemu (zdaniem skarżącego - prawa tego został pozbawiony) oraz z art.142 ust.2 ustawy, stanowiącego, iż oddziaływanie instalacji nie powinno powodować pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Co do zasady organ nie wykluczył, iż stosowny interes prawny, upoważniający do udziału w danym postępowaniu mógłby posiadać sąsiad terenu, na którym znajduje się instalacja, której ma dotyczyć pozwolenie. Interes ten występowałby jednakże tylko wtedy gdyby instalacja była źródłem emisji przekraczających dopuszczalne normy, oddziałujących na grunty sąsiednie a jednym z elementów postępowania byłaby legalizacja tego stanu w formie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania (art.l35 ustawy). Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie albowiem eksploatacja spalarni nie prowadzi do przekroczenia standardów jakości środowiska. Nie ma zatem podstaw do ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania. Wprawdzie spalarnia może powodować uciążliwość zapachową, niemniej m.in. z tego względu zlokalizowano ją na terenie przemysłowym. O planach zlokalizowania w tym miejscu spalarni skarżący widział przed przystąpieniem do realizacji własnej inwestycji. Spółka nie posiada uprawnień strony postępowania niemniej swoje roszczenia związane z działalnością spalarni może realizować w postępowaniu przed sądem powszechnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska wydano z naruszeniem art.7, 77§1 i 107§3 k.p.a. Organ odwoławczy nie wyjaśnił bowiem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i nie wskazał, jakie konkretne przesłanki faktyczne lub prawne skłoniły go zakwestionowania interesu prawnego skarżącego. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżoną decyzję należało uchylić. Postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art.l38§l pkt 3 k.p.a., gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego wypełnia m.in. sytuacja, w której w toku tego postępowania organ odwoławczy ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (B. Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - 6 wydanie" Wydawnictwo C.H. Beck, str. 602). Jeśli zatem odwołanie zostało wniesione przez jednostkę, która twierdzi, że zaskarżone orzeczenie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku - to wówczas organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać to odwołanie. Stwierdzenie w wyniku rozpoznania : odwołania, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku obliguje organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 1994 r., sygn. akt IV SA 1611/98, publ. LEX nr 48165). Zastosowanie w niniejszej sprawie art.l38§l pkt 3 k.p.a. wymagało zatem wykazania przez organ odwoławczy, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., udzielająca pozwolenia zintegrowanego Zakładowi U. w W., nie dotyczy interesu prawnego skarżącego. Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Jest to interes o charakterze osobistym, przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Ponadto musi on aktualnie istnieć w sprawie, w której organ administracji władny jest wydać decyzję (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1999 r., sygn.akt IV SA 1693/97, publ. LEX 48702). Ocena, czy skarżący posiada interes prawny w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintegrowanego Zakładowi U. w W. wymagała ustalenia przez organ odwoławczy, w jaki sposób wydanie tego pozwolenia wpłynie na sytuację skarżącego. Przy badaniu tym należało w szczególności dokonać oceny okoliczności, z których interes prawny w sprawie wywodzi sam skarżący. Wskazane wyżej aspekty zostały całkowicie pominięte w lakonicznym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym Minister Środowiska ograniczył się do sformułowania bardzo kategorycznych wniosków, iż postępowanie nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązku skarżącego, co przesądza o braku możliwości przypisania mu prawnej legitymacji strony. Twierdzenia te należy uznać za gołosłowne albowiem organ de facto nie wskazał, na jakich przesłankach je oparł. Przede wszystkim jednak organ zaniechał zarówno zanalizowania następstw, jakie w odniesieniu do skarżącego wywoła udzielenie pozwolenia zintegrowanego Zakładowi U. w W., jak i oceny podstaw interesu prawnego w sprawie, wskazywanych przez skarżącego. W szczególności organ nie rozważył, czy o istnieniu wskazanego wyżej interesu nie przesądza wskazana przez skarżącego konieczność ochrony jego nieruchomości przed uciążliwością związaną w szczególności z emisją odorów przez spalarnię. Fakt istnienia takiej emisji nie tylko nie został zakwestionowany w toku postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia zintegrowanego ale wręcz stał się przedmiotem regulacji decyzji pierwszoinstancyjnej. W jej pkt IX {"Inne zobowiązania") zobowiązano bowiem wnioskodawcę do podjęcia działań zmierzających do ograniczenia emisji odorów w celu poprawy zapachowej jakości powietrza w terminie do 31 grudnia 2004 r. Uzasadnieniu zaskarżonej decyzji można ponadto poczynić zarzut nieklarowności wywodu. Jego treść można bowiem interpretować w ten sposób, iż organ a priori wyłączył możliwość udziału w charakterze stron - w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintergrowanego - podmiotów innych niż wnioskodawca, stojąc na stanowisku, iż udział osób trzecich w tym postępowaniu może przybrać jedynie postać udziału społeczeństwa na zasadach wskazanych w art.31 i nast. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 zpóźn.zm.). Dopiero z treści odpowiedzi na skargę wynika, iż stanowiska takiego organ nie zajmuje. Podkreślenia wymaga, iż dopiero w tym piśmie procesowym (tj. w odpowiedzi na skargę) organ podjął próbę głębszego zanalizowania kwestii legitymacji skarżącego w sprawie. Powyższe nie może jednakże sanować wadliwości zaskarżonej decyzji Ministra Środowiska. Co do zasady bowiem odpowiedź na skargę, służąca ustosunkowaniu się organu do twierdzeń skargi, nie może stanowić daleko idącego uzupełnienia lub wręcz zastępować uzasadnienia orzeczenia organu administracji, będącego przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 par.l pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).