I OSK 638/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec, , Leszek Włoskiewicz (spr.), Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wr 1473/03 w sprawie ze skargi B. R., J. Z., W. K., F. K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] [...] odmówił nieodpłatnego nabycia na własność gruntu stanowiącego zabudowaną na cele mieszkaniowe działkę nr 43 położoną przy ul. [...] w [...]: F. i W. małżonkom K. w ustawowej wspólności w odniesieniu do części obejmującej 53% gruntu oraz B. R. i jej córce J. Z. po połowie w odniesieniu do części obejmującej 47% gruntu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaś decyzją z dnia [...] [...] utrzymało w mocy tę decyzję, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu – uwzględniając skargę wnioskodawców – wyrokiem z dnia 10 marca 2005 r. II SA/Wr 1473/03 uchylił decyzje organów obydwu instancji. Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w chwili rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym, będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 14 października 2001 r. użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi określonych w ustawie nieruchomości osobom fizycznym przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości w drodze decyzji wydanej na wniosek osoby uprawnionej lub osoby fizycznej będącej jej następcą prawnym, i obydwa organy uznały, że nie zostały spełnione ustawowe warunki ponieważ J. Z. stała się współużytkownikiem wieczystym nieruchomości dopiero po śmierci swego ojca S. R., który zmarł w 1998 r., nie była więc współużytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r., z uwagi zaś na charakter prawny użytkowania wieczystego nabycie prawa własności tylko przez pozostałych, a więc nie przez wszystkich współużytkowników wieczystych, nie jest dopuszczalne. Sąd nie podzielił stanowiska dotyczącego J. Z. i powołał pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2004 r. OSK 745/04, w którym stwierdzono, że w świetle powołanej ustawy spadkobierca osoby fizycznej – będącej użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., a zmarłej przed dniem wejścia ustawy w życie – jako kontynuator jej prawa w zakresie użytkowania wieczystego ma roszczenie o nabycie prawa własności, jeżeli w dniu wejścia ustawy w życie (tj. 24 października 2001 r.) był użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Wnosząc skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jako jej podstawę przytoczyło naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości "polegającą na przyjęciu, że spadkobierca osoby fizycznej, która w pierwszej z tzw. dat granicznych, tj. dnia 26 maja 1990 r., była użytkownikiem wieczystym nieruchomości, o której mowa w ustawie i zmarła przed datą jej wejścia w życie, tj. przed dniem 24 października 2001 r., przejmując ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego, jest kontynuatorem jego prawa w zakresie użytkowania wieczystego, w związku z czym spełnia warunki do nabycia własności nieruchomości, o ile był użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości w dniu 24 października 2001 r.". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że – jak wprost stanowi ustawa – roszczenie o nabycie prawa własności przysługuje tylko tym osobom, które pozostawały użytkownikami wieczystymi, przez cały okres od 1990 r. do 2001 r., i wniosek o nabycie prawa własności mogą złożyć następcy prawni, lecz tylko osób, które spełniły ten warunek, gdyż do czasu wejścia ustawy w życie nie istniało roszczenie o nabycie prawa własności, jakie mogłoby stanowić przedmiot następstwa prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy. Wprawdzie literalne brzmienie art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wydaje się potwierdzać prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko, jednak już okoliczność, że o nabycie mogą się ubiegać również następcy prawni (art. 1 ust.2), prowadzi do odmiennego wniosku. Nie można bowiem przyjąć, że – jak właśnie wyjaśniono w wyroku z dnia 17 listopada 2004 r. OSK 745/04 – sytuacja prawna spadkobierców pierwotnego użytkownika wieczystego jest różna, w zależności od chwili nabycia spadku, gdyż dla każdej osoby fizycznej, która była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r., rozpoczął się okres prowadzący do nabycia własności, i wstępujący w miejsce tej osoby spadkobierca staje się nie tylko użytkownikiem wieczystym, lecz zarazem kontynuatorem wszelkich uprawnień związanych z wykonywaniem użytkowania wieczystego przez swego poprzednika. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.