II SA/Ka 673/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant ref. staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] Nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nakazał M. M. matce P. Ł. dokonać rozbiórki budynku oznaczonego nr [...] na protokole wizji przeprowadzonej w dniu [...] zlokalizowanego na działce [...] w M. W uzasadnieniu podjętej decyzji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] wizji na wskazanej powyżej działce stwierdzono zlokalizowanie na niej dwóch budynków o konstrukcji drewnianej bez wykonania fundamentów, postawionych na trylinkach. Przedmiotowy budynek posiada wymiary 3,28 x 3,05 m oraz dach dwuspadowy. Budynek ten został postawiony w [...] bez wymaganego pozwolenia. Stosownie do postanowień przepisów Prawa budowlanego z 1974 r,. przeprowadzona analiza unormowań prawnych w zakresie zgodności istnienia tych budynków z regulacjami planu zagospodarowania przestrzennego wykazała, że dla tych terenów plany zagospodarowania przestrzennego z [...] i [...] przewidywały tereny upraw rolnych i zakaz lokalizacji obiektów kubaturowych. Z tego powodu budynki te nie mogły podlegać legalizacji przewidzianej postanowieniami art. 40 i 41 Prawa budowlanego z 1974 r. Z uwagi na rozebranie przez skarżącą budynku oznaczonego nr [...] należącego do H. M.– B., przedmiotowa decyzja rozstrzygała tylko sprawę budynku oznaczonego nr [...]. Odwołanie od tej decyzji wniosła M. M., w którym podniosła zarzuty dwojakiego charakteru. Wyraziła niezadowolenie z działań prowadzonych przez Urząd Gminy w M. w zakresie zmiany postanowień planu zagospodarowania przestrzennego w części obejmującej jej działkę oraz wskazała, że przedmiotowy domek na jej działce stoi już 28 lat, a ona płaci za niego prawem wymagane podatki. Nadto podniosła, że domek ten stanowi dla niej i jej rodziny jedyne miejsce wypoczynku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji tej przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a odnosząc się do treści zamieszczonych w odwołaniu wskazał, że podjęcie przez skarżącą działań zmierzających do zmiany planu zagospodarowania przestrzennego w części dotyczącej jej działki nie ma i nie może mieć wpływu na zmianę stanowiska organów administracji. Opłacanie przez skarżącą podatku od nieruchomości nie może stanowić podstawy usankcjonowania występującej samowoli budowlanej. Z decyzją tą nie zgodziła się M. M. i pismem procesowym z dnia [...] wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej skarżąca podniosła, że budynek stoi już 28 lat, a w 1975 r. ówczesne władze gminy oświadczyły, że budynek nie posiadający trwałego podłoża może być prawnie postawiony bez zgody pisemnej, a pobieranie przez organy administracji podatku od nieruchomości stanowiło jej zdaniem akceptację tego faktu. Odwołała się ona również do zasady równości i zauważyła, że na terenie, którego nie wolno zabudowywać, znajdują się większe budynki od tego, który znajduje się na jej działce. Ponownie skarżąca podniosła argumenty związane z przywiązaniem rodziny do działki i wskazała, że jest to jedyna forma rekreacji służąca poprawie zdrowia syna, który często choruje, a ona sama jest osobą bezrobotną. Innym pismem z tego samego dnia skarżąca zwróciła się do Sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczne uzasadnienie jakie zamieścił w swojej decyzji. W odpowiedzi tej organ nie odniósł się do dodatkowych zarzutów sformułowanych w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 lipca 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 673/03 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy sądowej H. M. – B. okazała odpis z księgi wieczystej, dotyczący przedmiotowej działki, z którego wynika, że jej właścicielem jest P. Ł., a budynek będący przeznaczony do rozbiórki postawiony został przez J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest do sprawdzenia czy organy administracji w sposób właściwy wskazały osobę zobowiązaną do przeprowadzenia rozbiórki obiektu budowlanego zlokalizowanego na przedmiotowej działce. Zgodnie z treścią art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego prawidłowo wydana decyzja administracyjna winna zawierać oznaczenie strony lub stron postępowania administracyjnego, a po myśli art. 28 tegoż Kodeksu stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Natomiast osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych prawnych przedstawicieli. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że osoby nie posiadające pełnej zdolności do czynności prawnych mogą samodzielnie uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym ( zob. wyrok NSA z 14 lutego 1984 r. sygn. akt II SA 1811/83 ). Stosownie do postanowień art. 38 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane; rozbiórkę obiektu budowlanego obowiązany jest dokonać inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Jak wynika z akt sprawy właścicielem działki [...] w M. jest małoletni P. Ł., a osobą która postawiła przedmiotowy obiekt jest J. M. Z treści decyzji organów administracji obowiązek przeprowadzenia rozbiórki budynku zlokalizowanego na wskazanej działce nałożony został na M. M. matkę P. M. Z przekazanych przez organy administracji akt administracyjnych nie wynika w jakim wieku jest P. Ł., jak również z akt tych nie wynika, czy może on samodzielnie dokonywać czynności w postępowaniu administracyjnym, czy też jedynie za pośrednictwem swojego prawnego przedstawiciela. Z akt tych wynika również, że w postępowaniu tym nie uczestniczyła J. M., czyli osoba, która postawiła na wskazanej działce budynek. Oznacza to, że organy administracji nakładając na M. M. obowiązek rozbiórki samowolnie postawionego budynku, w sposób wadliwy wskazały osobę zobowiązaną do jej przeprowadzenia, ponieważ osobą taką może być jedynie P. Ł. lub J. M., tym samym tylko te osoby mogą być stroną prowadzonego postępowania administracyjnego. Jednocześnie należy zauważyć, iż pozycja M. M. w rozpatrywanej sprawie jest złożona i nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona, z tego też powodu nie można uznać, że wyczerpana została przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji przewidziana w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiąca, iż decyzja administracyjna została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania. Uchybienie to wyczerpuje natomiast przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą art. 145 § 1 pkt 1 pkt "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik postępowania. Obok powyższego uchybienia zdaniem Sądu należy zauważyć, iż organy administracji dopuściły się innego naruszenia przepisów prawa, którego skarżąca na tym etapie postępowania nie podniosła. Otóż, w dniu [...] organ pierwszej instancji przeprowadził wizję na przedmiotowej nieruchomości, z której sporządzony został protokół. Zawiadomienie o przeprowadzeniu danej czynności procesowej odebrał R. M. dziadek P. Ł. i on też brał udział w jej przeprowadzeniu. Jednakże w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa dla R. M. do udziału w tej czynności procesowej, a ponadto organy administracji nie wyjaśniły czy R. M. jest dorosłym domownikiem w mieszkaniu przy ul. [...] w B. uprawnionym do odbioru korespondencji. Wyjaśnienie zauważonej okoliczności pozwoli uniknąć postawienia przez skarżącą ewentualnego zarzutu nie zapewnienia, przewidzianego w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, P. Ł. czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na uchylenie niniejszym wyrokiem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ ten kierując się motywami podjętego wyroku winien w pierwszej kolejności ustalić, kto jest osobą zobowiązaną do przeprowadzenia rozbiórki wskazanego budynku czy właściciel czy też inwestor, a następnie przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne i wydać stosowną decyzję administracyjną. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji organu odwoławczego na skarżącą nałożony został obowiązek rozebrania budynku posadowionego na działce [...] w M., to uwzględnienie skargi wpływa na wykonanie tej decyzji. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. su.