I OSK 679/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Tomasz Zbrojewski, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojciecha S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Po 100/02 w sprawie ze skargi Wojciecha S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 30 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – /Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu/ na rzecz adw. Anny K.–G. kwotę 219,60 /dwieście dziewiętnaście złotych sześćdziesiąt groszy/ z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 marca 2005 r., 4/II SA/Po 100/02, oddalił skargę Wojciecha S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 30 listopada 2001 r. (...) w przedmiocie zasiłku celowego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. decyzją z dnia 24 października 2001 r. odmówił Wojciechowi S. przyznania zasiłku celowego w kwocie 4.700 zł na pokrycie kosztów studiów podyplomowych z zakresu organizacji i metod pomocy społecznej. Uzasadnił to przekroczeniem przez stronę kryterium dochodowego ustalonego w ustawie o pomocy społecznej, które wynosiło 447 zł, a dochód strony - 511,86 zł. Organ przedstawił ponadto wysokość środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej oraz ilość osób spełniających kryterium dochodowe do objęcia ich taką pomocą. Decyzję tą utrzymał w mocy organ odwoławczy. W skardze do sądu Wojciech S. zarzucił, że decyzje są skutkiem sfałszowania wywiadu środowiskowego z dnia 6 sierpnia 1999 r. i jego aktualizacji z dnia 10 września 1999 r., co jest przedmiotem postępowania w Prokuraturze. Decyzje te jego zdaniem są sprzeczne z Konstytucją, stanowiskiem pełnomocnika Rządu do Spraw Rodziny, a ponadto naruszają art. 7 Kpa, gdyż nieuwzględniają słusznego interesu obywatela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku uznał, że skoro dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to już tylko z tego powodu wniosek o przyznanie zasiłku nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd podzielił pogląd organów administracji, że opłacanie studiów nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej, która uzasadniałaby przyznanie zasiłku celowego. Podstawą ustaleń faktycznych w postępowaniu administracyjnym w rozpoznawanej sprawie nie były wywiady środowiskowe kwestionowane przez skarżącego. Pozostałe zaś zarzuty były ogólnikowe. W skardze kasacyjnej Wojciech S. zaskarżył wyrok Sądu i instancji w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, polegające na błędnej ocenie wywiadu środowiskowego stanowiącego podstawę wydania decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego. Wskazując na ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wywiad środowiskowy na podstawie, którego ustalono sytuację finansową skarżącego nie oddaje jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Uważa on, że wysokość dochodu kwalifikuje go do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jest on osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, utrzymująca się ze środków pomocy społecznej, posiadająca na utrzymaniu syna. Zarzucił też, że organ I instancji naruszył art. 7 Kpa nie badając w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie osiąganego przez skarżącego dochodu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o oddalenie skargi oraz o zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego wywołanego skargą kasacyjną według norm przepisanych. Podniesiono, że wywiad środowiskowy odpowiadał wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Pracy i polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego /rodzinnego/ oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej /Dz.U. nr 114 poz. 1220/. Źródłem dochodu skarżącego jest renta rodzinna wraz z zasiłkiem rodzinnym w łącznej wysokości 511,86 zł. Dodano, że jak ustalono syn skarżącego od grudnia 2000 r. nie zamieszkuje z nim i skarżący nie ponosi kosztów jego utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 p.p.s.a./. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada tym wymaganiom, jednak podniesione w niej zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw. W skardze kasacyjnej nie sprecyzowano bowiem w żadnym stopniu, w czym skarżący dopatruje się błędnej oceny wywiadu środowiskowego na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzje. Gołosłowne i ogólnikowe stwierdzenia, że wywiad ten nie oddaje rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uznania, że w sprawie miało miejsce niewłaściwe zastosowania art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej polegające na błędnej ocenie tego wywiadu. Okoliczność, iż skarżący jest osobą bezrobotną utrzymującą się ze świadczeń z pomocy społecznej nie przesądza bowiem o błędnej ocenie tego wywiadu. Sformułowany zaś wyłącznie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, gołosłowny zresztą, zarzut naruszenia art. 7 Kpa nie może odnosić się do zaskarżonego wyroku, bowiem przepisów Kpa nie stosuje sąd administracyjny, zaś zarzuty skargi kasacyjnej muszą odnosić się do zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z par. 19 i par. 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 par. 2 p.p.s.a.