II SA/Ol 66/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Tadeusz Lipiński (spr.) Bogusław Jażdżyk Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r., sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr Rep. "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 7 września 2004 r. M. G. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w E. wniosek o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego, w uzasadnieniu którego wskazał, iż jest bezrobotny, nie posiada źródeł utrzymania i nie ma możliwości uzyskania zatrudnienia. Decyzją z dnia 20 września 2004 r. "[...]" Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta E., przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w okresie od l września 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. w wysokości 66,43 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzone zostało, iż jedynym źródłem dochodu M. G. jest dodatek mieszkaniowy w wysokości 128,83 zł, co kwalifikuje go do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej; prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe; jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej nie otrzymywał żadnych ofert pracy ani przekwalifikowania się. Organ pomocy społecznej wskazał, iż zgodnie z art. 147 ust l pkt l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.) w 2004 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej 20 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Ponadto na wysokość zasiłku ma wpływ duża ilość osób kwalifikująca się do świadczenia oraz ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca stwierdził, że kwota przyznanego mu zasiłku nie odpowiada prawu; w jego przypadku minimalna wysokość zasiłku to 92,20 zł lecz wnosi on o przyznanie zasiłku w wysokości 418 zł miesięcznie. Zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 8 listopada 2004 r. "[...]". Organ II instancji, zgadzając się z tym, że przyznana pomoc nie jest adekwatna do potrzeb strony i nieznacznie tylko łagodzi jego trudną sytuację, wskazał, iż wysokość zasiłku może być ustalona do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby lub rodziny a jej dochodem - nie mniej niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 w/w ustawy). Artykuł 147 ust. l pkt l w/w ustawy stanowi, iż w 2004 roku minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 20 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Zgodnie z powyższym minimalny zasiłek okresowy w przypadku M. G. wynosi 66,43 zł i tak też został przyznany (461 zł - 128, 83 zł = 332,17 zł x 20 % = 66,43 zł). Artykuł 147 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, ze w 2004 r. gminy otrzymują dotację celową z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe, w części określonej w ust. l cytowanego artykułu. W sytuacji nieposiadania dodatkowych własnych środków budżetowych na tę formę pomocy, organy przyznają zasiłki okresowe w minimalnej (w roku 2004 r.) wysokości, jaką zabezpiecza budżet państwa. Organ odwoławczy podał, iż w omawianej sprawie nie stwierdził nieprawidłowości w postępowaniu organu pomocy społecznej. Nie bez znaczenia jest również fakt, że M. G. decyzją z dnia 20 września 2004 r. otrzymał pomoc finansową w formie zasiłków celowych po 150 zł miesięcznie na ten okres oraz że jest objęty pomocą społeczną w różnej formie od kilku lat. W skardze na decyzję organu odwoławczego M. G. zarzucił, iż zasiłek okresowy został naliczony nieprawidłowo, gdyż świadczenie to winno zostać mu przyznane w wysokości 418 zł miesięcznie. Wnosząc o oddalenie skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. nadmieniło, iż Rada Miejska w E. nie podjęła uchwały o podwyższeniu minimalnych kwot zasiłku okresowego. Budżet Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dacie wydania decyzji nie miał już dodatkowych środków na zabezpieczenie zasiłków okresowych wyższych niż minimalne, które zabezpiecza budżet państwa. W tej sytuacji organ I instancji wszystkim ubiegającym się o zasiłki okresowe przyznawał te świadczenia w minimalnej wysokości. Im dochód strony był niższy, tym wyższy był zasiłek okresowy bowiem większą kwotę stanowiło 20 % lub 15 % różnicy między kryterium dochodowym a dochodem. Z konieczności, wyrażającej się w niemożności przyznawania zasiłków okresowych w wysokości innej niż minimum, organ wspomagał osoby o najniższych dochodach inną formą pomocy - zasiłkami celowymi. M. G. z uwagi na trudną sytuację materialną został przyznany odrębną decyzją z tego samego dnia zasiłek celowy w wysokości 150 zł w miesiącach wrzesień - grudzień 2004 r. a więc w okresie pokrywającym się z okresem przyznania zasiłku okresowego. Tak więc w okresie od września do grudnia 2004 r. skarżący otrzymywał w każdym miesiącu łączną pomoc w wysokości 216, 43 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § l i art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy wysokości należnego świadczenia. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.), w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że zasiłek okresowy przysługuje wnioskodawcy w wysokości minimalnej, wynoszącej 66, 43 zł, wyliczonej na podstawie art. 147 ust. l pkt l wskazanej ustawy. Przepis ten stanowi, iż w 2004 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 20 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego należy podkreślić, iż zasiłek okresowy ustala się do wysokości a nie w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym a dochodem osoby samotnie gospodarującej (art. 38 ust 2 pkt 1). Organ nie był zatem obowiązany przyznać przedmiotowe świadczenie w maksymalnej wysokości. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku zasiłek okresowy przysługuje wyłączne w wysokości minimalnej (art. 147 ust l pkt 1). Obowiązkiem organu orzekającego w przedmiocie zasiłku okresowego jest ustalenie wysokości tego świadczenia w ustawowych granicach z uwzględnieniem wskazań wynikających z art. 3 ust 4 cytowanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem pod uwagę muszą być brane nie tylko oczekiwania i potrzeby osoby zainteresowanej ale także ilość posiadanych środków finansowych na tę formę pomocy oraz ilość osób i rodzin zamieszkujących w rejonie działania organu nie posiadających żadnych źródeł dochodu i dopiero na tym tle organ może dokonać prawidłowej oceny, w jakiej wysokości możliwe jest przyznanie zasiłku okresowego. Skoro wysokość omawianego świadczenia nie została sztywno określona przez ustawodawcę, organ rozstrzygając w tej kwestii, winien jasno i wyczerpująco uzasadnić swoją decyzję, zgodnie z resztą z wymogami określonymi w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.). Organy orzekające w niniejszej sprawie zdają się akceptować pogląd, że nie w każdym przypadku zasiłek okresowy ma być przyznany w wysokości minimalnej, jednak rozstrzygając o przyznaniu skarżącemu zasiłku w tej właśnie wysokości nie wykazały w sposób bezsporny, że w tej konkretnej sprawie nie było możliwości przyznania świadczenia w wysokości wyższej niż minimalna Organ I instancji argumentował wprawdzie, że na wysokość zasiłku miała wpływ duża ilość osób kwalifikujących się do świadczenia oraz ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej, nie poinformował jednak o ilości tych środków ani o liczbie osób ubiegających się o tego rodzaju pomoc oraz nie podał, czy wysokość przyznawanych zasiłków okresowych jest różnicowana, a jeśli tak, to jakimi kryteriami kieruje się w tym względzie. Organ II instancji podał, iż nie stwierdził nieprawidłowości w postępowaniu organu pomocy społecznej, tym samym nie dostrzegł wyszczególnionych wyżej nieprawidłowości i co więcej sam je powielił uznając decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego za jasną i zrozumiałą. W skardze znajduje się wiele stwierdzeń, które nie miały wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, łatwo jest jednak zauważyć to, że skarżący nie może zrozumieć jakimi kryteriami kierowano przy przyznaniu mu zasiłku okresowego w minimalnej wysokości. Brak zrozumienia tej kwestii nie może z resztą specjalnie dziwić, gdyż ogólne sformułowania o braku możliwości finansowych jak i o dużej liczbie osób oczekujących na pomoc mogą być odnoszone do różnych sytuacji i co słusznie zauważa skarżący, nie wyjaśniają tego dlaczego zasiłek jest przyznawany w minimalnej wysokości choć liczba bezrobotnych bez prawa do zasiłku zmalała. Z racji tego, iż naruszenie przez organy reguł postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wydane przez nie decyzje należało uchylić stosownie do art. 145 § l pkt l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie przesądza obecnie treści przyszłego rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości zasiłku okresowego gdyż nie pozwala na to zgromadzony materiał dowodowy, dopiero po wyjaśnieniu podnoszonych wyżej kwestii będzie możliwa odpowiedź na pytanie czy skarżącemu może być przyznany zasiłek okresowy w wysokości wyższej niż minimalna, a jeżeli tak to w jakiej. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.