I OZ 6/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 595/04 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i okresowego postanawia oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 18 listopada 2004 r. (sygn. akt II SA/Bk 595/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i okresowego. W dniu 18 listopada 2004 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata celem wniesienia skargi kasacyjnej. We wniosku skarżący podniósł, że jego obecna sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów zastępstwa procesowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wskazał, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Jest współwłaścicielem w 1/3 części domu o pow. 83,3 m2 oraz w 1/2 części nieruchomości rolnej o pow. 3,59 ha, jest także użytkownikiem wieczystym w 1/3 działki o pow. 701 m2 . Wnioskodawca uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości ok. 30 zł miesięcznie, zasiłek okresowy w wysokości 73,96 oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 44,29 zł. Pismem z dnia 23 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wezwał J. M. do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia, w którym należało wskazać m.in. wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, czy poza wskazanym we wniosku dochodem wnioskodawca posiada inne źródła utrzymania, czy wnioskodawca korzysta z pomocy materialnej innych osób, czy w posiadanym gospodarstwie rolnym wnioskodawca prowadzi działalność rolniczą, jeżeli tak, to jakiego rodzaju i jaki faktyczny dochód z tego tytułu uzyskuje oraz w jaki sposób określił dochód pochodzący z tego gospodarstwa. Ustosunkowując się do tego wezwania, w piśmie z dnia 29 listopada 2004 r. J. M. stwierdził, iż wysokość ponoszonych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem znajduje się w aktach Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zambrowie dołączonych do niniejszej sprawy, cały dochód, w tym dochód pochodzący z gospodarstwa rolnego został wykazany we wniosku, zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami prawa. W jego ocenie, przepisy o prawie pomocy nie nakładają obowiązku wyjaśnienia, jaka działalność rolnicza jest prowadzona w gospodarstwie rolnym, ani jaki jest koszt miesięcznego utrzymania wnioskodawcy. W wyniku rozpoznania wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, w składzie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 3 grudnia 2004 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw wskutek czego utraciło ono swoją moc. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 23 grudnia 2004 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu wnioskodawca nie udowodnił okoliczności, istnienie których uprawniałoby do udzielenia mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Oświadczenie skarżącego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności z rzeczywistością, kłoci się też z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu wskazany we wniosku dochód w łącznej wysokości 148,25 zł w żadnej mierze nie wystarcza na zaspokojenie nawet podstawowych, najbardziej elementarnych potrzeb życiowych każdego przeciętnego człowieka. Celem uzupełnienia tych braków J. M. musi czerpać dodatkowe dochody. Mając jednak na względzie dbałość o własny interes procesowy, wnioskodawca nie wyjaśnia w jaki sposób uzyskuje brakujące środki, odmawia również podania żądanych przez Sąd informacji, w zakresie istotnych kosztów własnego utrzymania. W dniu 29 grudnia 2004 r. J. M. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2004 r., w którym wniósł o jego uchylenie. Zdaniem skarżącego przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulujące instytucję prawa pomocy nie nakładają obowiązku na stronę podawania jaką działalność prowadzi się w gospodarstwie rolnym czy też wysokości ponoszonych wydatków. Działania Sądu nie unormowane (określone) w przepisach prawa nie mogą pozbawiać strony prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, iż oświadczenia skarżącego budzą uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem rzeczywistym. Zwłaszcza wysokość deklarowanych przez wnioskodawcę dochodów w łącznej wysokości 148,25 zł, która nie jest wystarczająca na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb życiowych może sugerować, iż skarżący musi posiadać inne źródła dochodów nie ujawnione w jego oświadczeniach. Wskazuje na to dodatkowo fakt uchylenia się skarżącego od podania wydatków ponoszonych na jego utrzymanie oraz podania jaką działalność rolniczą prowadzi w gospodarstwie rolnym i jak obliczył dochód z tego gospodarstwa, który określił na poziomie jedynie 30 zł miesięcznie. Wobec powyższych okoliczności należy uznać, iż J. M. nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która powoduje, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Odnosząc się do zarzutów zażalenia należy wskazać, iż podstawą zażądania przez Sąd podania przez skarżącego w/w danych był art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia. Przepis powyższy nie określa jakich informacji może od wnioskodawcy zażądać sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy - należy więc uznać, iż mogą to być wszelkie informacje zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego wnioskodawcy, oczywiście w granicach obowiązującego prawa. Wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2004 r. było więc prawidłowe i jako zmierzające do ustalenia stanu rzeczywistego uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.