I FZ 8/05

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Izby Finansowej zażalenia ARG Spółki z o.o. w D.-G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pozostawiające wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego bez rozpoznania z dnia 15 listopada 2004 r., I SA/Ka 1155/03 w sprawie ze skargi ARG Spółki z o.o. w D.-G. z dnia 24 kwietnia 2003 r. (...) w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w tym podatku postanawia - oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 15 listopada 2004 r. wydał postanowienie I SA/Ka 1155/03 pozostawiające bez rozpoznania wniosek o zwolnienie Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "ARG" w D.-G. od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wniosek skarżącej Spółki z 3 września 2004 r. o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie został złożony na urzędowym formularzu. Zgodnie z treścią art. 252 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według wzoru ustalonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy /Dz.U. nr 227 poz. 2245/, zwanym dalej rozporządzeniem. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zobowiązana była złożyć urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakreślonym przez Sąd ustawowym siedmiodniowym terminie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu w myśl art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności, a contario wskazówek takich nie powinien udzielać, gdy w sprawie występuje jeden z wymienionych wcześniej profesjonalnych pełnomocników. Z uwagi na powyższe nie ma przy tym znaczenia, że strona została następnie wezwana do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Strona, reprezentowana przez adwokata, winna była bowiem złożyć sporządzony na urzędowym formularzu wniosek, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu od złożonej skargi kasacyjnej. Z uwagi na to, że skarżąca Spółka tego nie uczyniła sąd postanowił pozostawić jej wniosek bez rozpoznania. W dniu 1 grudnia 2004 r. skarżąca Spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że istotnie doszło do złożenia wniosku z pominięciem formy obowiązkowego urzędowego formularza. Niemniej jednak strona, po wezwaniu do uzupełnienia braków, złożyła wniosek na urzędowym formularzu. Jednocześnie podniesiono, iż art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie którego sąd pozostawił wniosek bez rozpoznania, jest adresowany do strony jako takiej i nie precyzuje czy chodzi o osoby fizyczne czy osoby prawne. W związku z tym, zdaniem strony skarżącej, całkowicie nieuzasadnione jest wprowadzenie praktyki prowadzącej do różnego traktowania strony w zależności czy jest ona osobą fizyczną czy też osobą prawną. Jej zdaniem, strona składająca wniosek w sposób nieprawidłowy, powinna być przez sąd każdorazowo wzywana do usunięcia braków tak złożonego wniosku, niezależnie od tego czy jest osobą fizyczną czy też nie. Wskazano również, że par. 2 ust. 3 wymienionego rozporządzenia nie odnosi się do sytuacji przewidzianej w art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie wezwania do uzupełnienia braku. Stanowi on tylko i wyłącznie o obowiązku dostarczenia osobie fizycznej stosownego formularza, a nie wzywania jej do uzupełnienia braków, gdyż to jest uregulowane ustawowo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu /zgodnie z wymogiem zawartym w art. 252 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ustawodawca, wyróżnił dwie przesłanki skutkujące pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Pierwszą z nich jest złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie na urzędowym formularzu. Drugą przesłankę stanowi nieuzpełnienie braków w określonym terminie. Takie właśnie brzmienie wymienionego przepisu oznacza, że wymóg złożenia wniosku na urzędowym formularzu, nie jest wymogiem formalnym. Przyjęcie jednak takiego stanowiska oznaczałoby, że sąd nie może wzywać strony, która złożyła wniosek w formie innej niż przewidziana w art. 252 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uzupełnienia braków, poprzez złożenia wniosku we właściwej formie. Jednak, stosując art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy mieć na uwadze, wyrażoną w art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ogólną zasadę udzielania pomocy prawnej stronom, stwierdzającą, że stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności. Taka regulacja tego przepisu wynika z roli sądu, który powinien zapewnić stronom jednakowe środki ochrony i takie same możliwości ich wykorzystywania /W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi przed sądami administracyjnymi, LexisNexis, Warszawa 2004, str. 384-385/. Tym samym, wnioskując a contario wynika, że sąd nie powinien udzielać takich wskazówek, gdy w sprawie występuje profesjonalny pełnomocnik /adwokat lub radca prawny/. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bez znaczenia pozostaje kwestia czy skarżącym jest osoba fizyczna, czy prawna; istotne bowiem jest, czy jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Skoro w przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka reprezentowana była przez adwokata, sąd nie musiał zawiadamiać jej o obowiązku składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w stosownej formie. Osobnym zagadnieniem jest błędne wezwanie pełnomocnika skarżącej spółki do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Jednakże tego rodzaju błąd nie mógł mięć żadnego wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, powinna złożyć na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakreślonym 7-dniowym terminie liczonym od daty otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Uchybienie tego terminu wyklucza możliwość merytorycznego rozpatrzenia wniosku i nakazuje pozostawienie go bez rozpoznania. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił orzec jak w sentencji.