III SA/Łd 514/04

Dnia 3 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Asesor WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1.oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu A. D. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego A w Ł. przy ul. A kwotę 255,- (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, którą nakazuje wypłacić od Skarbu Państwa kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi. Postanowieniem z dnia [..] Nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 18 ust. 7 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 147 poz. 1231 ze zm.) i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [..] z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie zawieszenia postępowania z wniosku Spółki z o.o. "A" w sprawie o wydanie zezwolenia na sprzedaż w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży oraz zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że strona jest jednym z współwłaścicieli nieruchomości zlokalizowanej przy ul. A w Ł. na terenie której znajdują się lokale użytkowe w których miałaby być prowadzona działalność na której prowadzenie strona ubiega się o wydanie przedmiotowe zezwolenia. Pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości toczy się spór co do sposobu korzystania z rzeczy wspólnej, a sąd powszechny nie rozstrzygnął jeszcze w tym przedmiocie. W tym stanie rzeczy w ocenie organu I instancji wydanie przedmiotowych zezwoleń na obecnym etapie postępowania naruszałoby uprawnienia pozostałych, którzy są przeciwni takiemu sposobowi korzystania. W tej sytuacji organ I instancji uznał za uzasadnione zawieszenie postępowania, które zostanie podjęte z urzędu lub na wniosek stron po uzyskaniu odpisu wyroku sądu powszechnego. W zażaleniu Spółka z o.o. A wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że I. P., która jest w 40% współwłaścicielem spornej nieruchomości, wniosła ją jako swój udział do Spółki. Sporna nieruchomość składa się z dwóch budynków mieszkalnego i handlowego. I. P. przekazała do korzystania spółce budynek handlowy. I. P. została ustanowiona zarządcą sądowym spornej nieruchomości, ale w sprawie tej toczy się postępowanie odwoławcze przed sadem okręgowym. W ocenie skarżącej powoływanie się przez organ na uprawnienia pozostałych współwłaścicieli nie ma uzasadnienia w sytuacji gdy sąd wyznaczył zarządcę. W opinii skarżącej złośliwość osób które zostały pozbawione zarządu nieruchomością przekłada się na kwestionowanie wszelkich działań dotyczących nieruchomości łącznie z jej podziałem Takie postępowanie pozostałych współwłaścicieli pozbawia stronę możliwości prowadzenia działalności co prowadzi do ponoszenia przez Spółkę strat finansowych z tytułu braku pozwolenia. Firma nie mając spodziewanego dochodu z określonej działalności gospodarczej może ogłosić upadłość, a przyczyną będzie opieszałe działanie organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy rozważając niniejszą sprawę zwrócił uwagę na obowiązujący od 9 listopada 2002 roku przepis art. 18 ust. 7 pkt 5 ustawy z dnia 27 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowiący, że warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu stanowiącego punkt sprzedaży. Przepis ten jest sformułowany kategorycznie i bez wyjaśnienia tej okoliczności nie można rozstrzygnąć o przyznaniu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych bez względu na konsekwencje finansowe długotrwałego wyjaśniania tej kwestii dla spółki. W przedmiotowej sprawie sporna jest okoliczności czy Spółka posiada tytuł prawny do lokalu i czy swobodnie może nim władać. Spór pomiędzy Spółką, a pozostałymi współwłaścicielami nieruchomości dotyczący korzystania z rzeczy wspólnej został przeniesiony na drogę sądową. Niewątpliwie wynik tego postępowania będzie miał wpływ na toczące się postępowania administracyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd organ administracji publicznej prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zawieszenia postępowania. Przy tak kategorycznym brzmieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w sprawie, w której istotna okoliczność musi być rozstrzygnięta przez sąd cywilny organ I instancji był zobowiązany do zawieszenia postępowania wszczętego wnioskiem Spółki. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy utrzymał je w mocy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podtrzymała argumenty zawarte w zażaleniu. Dodatkowo podniosła, że korzystanie przez spółkę z lokalu użytkowego w niczym nie narusza praw pozostałych współwłaścicieli do korzystania z nieruchomości. Lokal użytkowy był wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem, spółka ponosiła nakłady na jego utrzymanie, opłacała zwiększone podatki na rzecz gminy czego nie czynili w tym przypadku pozostali współwłaściciele. W ocenie skarżącej pozostali współwłaściciele wykorzystują swoje prawa niezgodnie ze społeczno-gospodarczym jego przeznaczeniem i utrudniają prawidłowe korzystanie z nieruchomości. Materiał zebrany w sprawie pozwala przyjąć, że spółka korzystała z nieruchomości użytkowej na zasadzie oddania do wyłącznego korzystania współwłaścicielowi mającemu więcej udziałów niż część użytkowana. Ta okoliczność ma charakter cywilnoprawny. Odwołujący pragnie podkreślić, że prowadząc działalność gospodarczą w części użytkowej nie narusza praw pozostałych współwłaścicieli i dlatego wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2004 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej spółki popierał wniesione zażalenie i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Ł. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że podmiot gospodarczy, który jest stroną postępowania posiada tytuł prawny do korzystania z lokalu usankcjonowany w akcie notarialnym z dnia [..] roku repertorium nr [..] w formie użytkowania – ograniczonego prawa rzeczowego – wniesionego jako aport do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Przedmiotowy lokal jako aport pozostaje w wyłącznej dyspozycji skarżącego z wyłącznym prawem jego użytkowania w zakresie uściślonym przez prawo rzeczowe na czas trwania spółki. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie występuje więc kwestia rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego , a więc doszło do rażącego naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Istotną przesłanką uchylenia zaskarżonych postanowień jest również i to, że działające w sprawie osoby fizyczne, współwłaściciele nieruchomości nie wykazały w żaden sposób naruszenia interesu prawnego, wskazując jedynie na interes faktyczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 3 marca 2005 roku wiceprezes Spółki J. P. wyjaśnił, że postępowania cywilne w zakresie ustanowienia zarządcy, fizycznego podziału nieruchomości oraz podziału do korzystania nie zostały jeszcze zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Mając na uwadze tak określoną kognicję, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zgodnie z art. 18 ust. 7 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 147 poz. 1231 ze zm.) warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu stanowiącego punkt sprzedaży. W świetle art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącego podstawę zawieszenia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależne jest od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie, lub do sądu. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest więc od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: a/ postępowanie administracyjne jest w toku, b/ rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, c/ zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Jeżeli chodzi o druga przesłankę, to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W ocenie Sadu mając na względzie brzmienie normy prawnej wynikającej z art. 18 ust. 7 pkt 5 cytowanej ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz art. 97 § 1 pkt 4 kpa organy administracji prawidłowo ustaliły, że w sytuacji, gdy między współwłaścicielami spornej nieruchomości toczy się spór w zakresie ustanowienia zarządcy, fizycznego podziału nieruchomości oraz podziału do korzystania z rzeczy wspólnej, a orzekanie w tej sprawie pozostaje w kompetencji sądu powszechnego wyczerpane zostały przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania. W wyroku z dnia 20 lipca 1999r. w sprawie sygn. akt II SA 671/99 (LEX 46197) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "przed wydaniem decyzji o udzielenie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych organ koncesyjny winien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny (określenie sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości – zniesienie współwłasności nieruchomości zgodnie z przepisem Kodeksu cywilnego – art. 199, art. 206, art. 210 Kodeksu cywilnego)". Z akt sprawy wynika, że na podstawie aktu notarialnego z dnia [..] repertorium A Nr [...] "Oświadczenie o objęciu udziałów" I. P. oświadczyła, że przystępuje do Spółki z ograniczona odpowiedzialnością "A" i obejmuje 5000 udziałów(...) i pokrywa je wkładem niepieniężnym w postaci użytkowania należącego do niej udziału wynoszącego 2/5 części we współwłasności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, dla której w Sądzie Rejonowym w Ł. prowadzona jest księga wieczysta KW nr [..]. Z poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej KW Nr [..] z dnia [..] przedłożonego przez współwłaścicieli w toku postępowania administracyjnego wynika, że nieruchomość przy ul. [..] , na którą składają się działki zabudowane o nr nr 625,626 i 619 znajduje się we współwłasności G. K. A., I. C.. E. A., E. C. G., M. A. K., I. P., A. A., J. A. Mając na uwadze treść powyższych zapisów, twierdzenie pełnomocnika, że przedmiotowy lokal, jako aport pozostaje w wyłącznej dyspozycji skarżącego, z wyłącznym prawem jego użytkowania w zakresie uściślonym przez prawo rzeczowe na czas trwania spółki, a podmiot gospodarczy wykonuje treść prawną użytkowania zgodnie z przeznaczeniem tego lokalu, a więc w rozumieniu prawa handlowego i powołanej ustawy posiada tytuł prawny do korzystania z lokalu nie jest uzasadnione. K. G. (spadkobierczyni E. G.), J. A., M. K. sprzeciwiają się prowadzeniu w lokalu przy ul. A działalności polegającej na sprzedaży alkoholu. Bezspornie (przyznaje to strona skarżąca) przed sądem powszechnym zawisły sprawy o ustanowienia zarządcy, fizyczny podział nieruchomości oraz podział do korzystania z rzeczy wspólnej dotyczące nieruchomości zlokalizowanej w Ł. przy ul. A. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie, powstałego na tle obowiązującego przepisu art. 18 ust. 7 pkt 5 ustawy jest brak zgody współwłaścicieli nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A na korzystanie z pozostającej we współwłasności nieruchomości polegające na zlokalizowaniu w tym miejscu prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży. Spory między współwłaścicielami odnośnie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej jako sprawy cywilne rozpoznawane są zgodnie z art. 2 § 1 kpc przez sądy powszechne. Bez rozstrzygnięcia tego sporu ewentualne udzielenie pozwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych spółce A, której udziałowcem jest I. P. współwłaścicielka spornej nieruchomości naruszałoby uprawnienia pozostałych współwłaścicieli. Każdy ze współwłaścicieli jest bowiem uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej tylko w takim zakresie, jakim daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 Kodeksu celnego). Sprzeciw współwłaścicieli co do sposobu korzystania z lokalu objętego współwłasnością ma więc znaczenie prawne w przedmiotowej sprawie (tak też orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1998r. Sygn. akt II Sa/Lu 1039/97 niepublikowany). Również kwestie ustanowienia zarządcy oraz fizycznego podziału spornej nieruchomości pozostają poza kognicją organów administracji i sądu administracyjnego. Należy dodać, że przepis art. 18 ust. 7 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 147 poz. 1231 ze zm.) został zmieniony mocą art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i obowiązuje od 9 listopada 2002 roku. Od tej daty organy administracji mają obowiązek bezwzględnego respektowania tego przepisu, który uzależnia prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży od posiadania tytułu prawnego do korzystania z lokalu stanowiącego punkt sprzedaży. Spór w przedmiotowej sprawie powstał w związku z wystąpieniem skarżącej spółki o wydanie pozwolenia po upływie ważności poprzedniego pozwolenia, które obowiązywało do 31 grudnia 2003 roku, a zostało wydane w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. W tej sytuacji okoliczność podnoszona przez skarżącą spółkę, że do 2003 roku w spornej nieruchomości prowadzona była sprzedaż alkoholu pozostaje bez wpływu na stanowisko organów z uwagi na powyższą zmianę stanu prawnego. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut skarżącej spółki naruszenia przepisów art. 7 Konstytucji RP, ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a zwłaszcza przepisów kpa. Zarówno art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa", jak również art. 6 kpa w świetle którego "organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa" zobowiązują organy administracji publicznej do stosowania aktualnie obowiązujących przepisów i uzależniają wydanie przedmiotowego zezwolenia od spełnienia przesłanek wynikających z art. 18 ust. 7 pkt 5 cytowanej ustawy. Podnoszona przez stronę zasada wynikająca z art. 5 Kodeksu cywilnego zgodnie z którą nie można wykorzystywać swojego prawa sprzecznie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem nie jest natomiast zasadą postępowania administracyjnego i ocena jej zastosowania pozostaje poza właściwością tego Sądu. Bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia pozostają również na pewno bardzo ważne z punktu widzenia strony argumenty ekonomiczne podnoszone przez skarżąca spółkę. Kognicja wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje jednak jedynie ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. W tej sytuacji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. W sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej Spółce z o.o. A z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).