I SA/Sz 488/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: 1 Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska [spr.] 2 Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Przegalińska 3 Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005 r. sprawy ze skargi S O na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I u c h y l a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W z dnia [...] nr [...] II z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych W dniu [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym należności pieniężnych w administracji skierował do egzekucji tytuł wykonawczy Nr [...] dotyczący należności w podatku [...] r. w kwocie [...] zł wynikającej z deklaracji VAT złożonej przez syndyka masy upadłości zobowiązanego S O i dokonał zajęcia jego wierzytelności wobec [...]. Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc , że egzekwowana należność nie istnieje, gdyż postępowanie upadłościowe Sąd Rejonowy w Pi ukończył w dniu [...] na podstawie art. 217 prawa upadłościowego, co oznacza, że nie jest możliwe obecnie egzekwowanie należności z okresu upadłości. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny przekazał te zarzuty sobie jako wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w trybie art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm./ , a następnie, jako wierzyciel, zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów w postanowieniu z dnia [...]. uznając je za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Skarbowej w S, po rozpoznaniu zażalenia S O postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zawierającego wypowiedź wierzyciela. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł do S O domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym go postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący podtrzymuje dotychczasowe swoje stanowisko, że egzekwowana należność nie istnieje z powodu zakończenia postępowania upadłościowego. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych niż w niej wyrażonych przyczyn, które należało wziąć pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Przewidziana w art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji forma postanowienia dla stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z możliwością jego zaskarżenia /§ 2/, a także skutków nie wyrażenia tego stanowiska w określonym terminie /§ 3/ nie odnosi się do sytuacji gdy wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym. Wskazany w art. 34 § 1 dodatkowy tryb postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela ma zastosowanie w sytuacji gdy wierzyciel nie jest równocześnie organem egzekucyjnym. Wówczas konieczne jest uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, bowiem zarzuty mogą wkraczać niejako w meritum sprawy i dlatego też wierzyciel powinien określić i wyjaśnić organowi egzekucyjnemu oraz zobowiązanemu podstawę prawną egzekwowanej należności. Takie stanowisko wierzyciela, wyrażone w formie postanowienia, wiąże organ egzekucyjny, gdy dotyczy zarzutów wskazanych w przepisie art. 33 pkt 1-5 tej ustawy. W sytuacji natomiast, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, nie ma uzasadnionych podstaw do stosowania przez organ egzekucyjny trybu uprzedniego uzyskiwania stanowiska wierzyciela, czyli swojego stanowiska, w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, bowiem samo wystawienie przez wierzyciela, będącego zarazem organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie podstawy prawnej egzekwowanej należności, a zatem celowe jest, aby zarzuty zobowiązanego rozpoznać od razu na podstawie przepisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wydać stosowne postanowienie w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w oparciu o przepis art. 34 § 4 tej ustawy, na które to postanowienie będzie przysługiwało zobowiązanemu (a także wierzycielowi niebędącemu organem egzekucyjnym) zażalenie. Dodać do tego należy, że w tej sprawie takie postanowienie zostało już wydane przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w W w dniu [...] r. nr [...], w którym to postanowieniu organ ten odmówił uznania zarzutów za uzasadnione. Zobowiązany S O zaskarżył zażaleniem do Dyrektora Izby Skarbowej w S to postanowienie, a następnie na wydane przez organ odwoławczy postanowienie wniósł do tutejszego Sądu skargę. Aczkolwiek z gramatycznej wykładni przepisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika wprost, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, powinien odstąpić od wymogu uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów i przejść od razu do ich rozpatrzenia, celem wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, na podstawie przepisu art. 34 § 4 tej ustawy, to jednak celowościowa wykładnia tego przepisu na to wskazuje. Założyć bowiem należy, że ratio legis tego unormowania jest poddanie kontroli instancyjnej oraz, na dalszym etapie, kontroli sądowo-administracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, skoro organ egzekucyjny związany jest takim stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa jest w przepisie art. 33 pkt 1-5 tej ustawy oraz umożliwienie zobowiązanemu podjęcie polemiki z takim stanowiskiem wierzyciela. Założyć także należy, że celem wprowadzenia, znowelizowanym ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368), przepisem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tego dodatkowego etapu w postępowaniu egzekucyjnym, tj. uzyskiwania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie do organu odwoławczego, a na postanowienie organu odwoławczego, skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270), nie było przedłużanie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zarzuty zobowiązanego mogą zostać rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny w postanowieniu w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, na które przysługują mu takie same środki zaskarżania, jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W konsekwencji więc – skoro wyeliminowanie z postępowania egzekucyjnego etapu uzyskiwania stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów od wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w żaden sposób nie narusza, ani nie ogranicza uprawnień strony, tj. zobowiązanego, a – przeciwnie – nie opóźnia toku tego postępowania, to uznać należy za bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania w sprawie zajęcia takiego stanowiska przez wierzyciela, będącego zarazem organem egzekucyjnym. Z tych wszystkich względów należało na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy o p.p.s.a orzec jak w sentencji postanawiając o kosztach na podstawie art. 200 tej ustawy.