I SA/Sz 65/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Zaremba Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2005 r. sprawy ze skargi P K na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S 1) z dnia [...] nr,[...] 2) z dnia [...] nr [...] 3) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłat i wpłat na poczet zaległości podatkowych 1. u c h y l a zaskarżone postanowienia 2. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Pełnomocnik podatnika, P K pismem z [..] wystąpił do T U S w S w sprawie "oprocentowania nadpłaty związanej z realizacją jego zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące [...] roku wynikających z decyzji podatkowych z dnia [..]. oraz z korekty deklaracji VAT-7 za [...]" Pierwotne postanowienie U S z dnia [...]. odmawiające wszczęcia postępowania, I S uchyliła w trybie zażaleniowym postanowieniem z dnia [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem złożonego w międzyczasie pisma podatnika z [...] zawierającego żądania "rozpatrzenia nieprawidłowości w księgowaniu nadpłat i wpłat na poczet zaległości podatkowych". Po ponownym rozpoznaniu sprawy N U S w dniu [...]. wydał [...] postanowień, w których: - działając na podstawie art. 76a §1 i art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej orzekł o zaliczeniu nadpłat orzeczonych decyzjami podatkowym i z [...]. za [...]. proporcjonalnie na poczet zaległości podatkowych orzeczonych decyzjami podatkowymi z dnia [...] za [...] i na odsetki liczone od dnia upływu terminu płatności podatku do dnia rzeczywistej wpłaty kwoty uznanej następnie za nadpłatę /sześć postanowień Nr ...[...]/, - działając na podstawie art. 62 i art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej dokonał zaliczenia poszczególnych wpłat dokonanych przez podatnika w okresie od [...]. do [...] proporcjonalnie na poczet pozostałych zaległości wynikających z decyzji podatkowych z [...] i na odsetki naliczone za okres od dnia upływu terminu zapłaty podatku do dnia faktycznej wpłaty zaliczonych kwot /[.../] Nr ... [...]/. Pełnomocnik podatnika wniósł zażalenie na wszystkie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzucając, że: 1/ błędnie zastosowano przepisy art.76a § 1 i art. 62 Ordynacji podatkowej, gdyż przepisy te obowiązują od 1 stycznia 2003r., a operacje księgowe dokonane były w okresie od [...]. do [...]. 2/ w postanowieniach Nr ... [...] błędnie obliczono kwotę odsetek, 3/ w postanowieniu Nr ... [...] zaksięgowano kwotę [...] zł podczas gdy faktyczna wpłata wynosiła [...] zł, 4/ nie uwzględniono wpłat z [...] w kwocie [...] zł i z dnia [...]. w kwocie [...] zł. 5/ błędnie zaksięgowano nadpłatę z [...]. w kwocie [...] zł, podczas gdy wynosiła [....]- zł. W zażaleniu podniesiono nadto zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. W dniu [...] r. N U S wydał na podstawie art. 62 Ordynacji podatkowej dwa postanowienia /Nr... [...] i [...]/ o zaliczeniu wpłat z [...] r. w kwocie [...] zł i z [...]r. w kwocie [...]zł proporcjonalnie na poczet zaległości w podatku VAT wynikającej z decyzji podatkowej z [...]. za [...] od dnia upływu terminu płatności do dnia poszczególnych wpłat. Pełnomocnik podatnika wniósł zażalenie na oba te postanowienia zarzucając, że zaległość za [....]. została już rozliczona wpłatami objętymi wcześniejszymi postanowieniami, wobec czego obie pominięte wpłaty powinny być zwrócone podatnikowi wraz z odsetkami. D I S rozpatrzył powyższe zażalenia trzema postanowieniami: 1/ z dnia [...], w którym uchylił wszystkie postanowienia N U S z [...] /Nr ... [...]-[...]/ i umorzył postępowanie w sprawie, 2/ z dnia [...]., w którym uchylił postanowienie N U S z [...]r. /Nr ... [...]/ w sprawie przerachowania wpłaty w kwocie [...] zł i umorzył postępowanie , 3/ z dnia [...], w którym uchylił postanowienie N U S z [...]r. /Nr ... [...]/ w sprawie zarachowania wpłaty w kwocie [...] zł i umorzył postępowanie w sprawie. W jednobrzmiących uzasadnieniach w/w postanowień organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżone postanowienia wydane zostały bezpodstawnie. U S przedmiotowe nadpłaty i wpłaty faktycznie zarachował na poczet zaległości w podatku VAT, jednak na potwierdzenie dokonanych czynności księgowych nie wydał na bieżąco stosownych postanowień. Obecnie - zdaniem organu odwoławczego - ze względu na upływ 5 letniego przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, brak jest podstaw prawnych do zgłaszania jakichkolwiek roszczeń do tego zobowiązania czy kwestionowania jego prawidłowości jak i do wydania postanowień na okoliczność faktycznie dokonanych zaliczeń nadpłat i wpłat na poczet zaległych zobowiązań, bowiem są one przedawnione z upływem [...]r.. Wskazano ponadto na art. 80 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i wynikające z tego przepisu 5-letnie przedawnienie prawa do żądania zwrotu nadpłaty. Pełnomocnik podatnika wniósł skargi na powyższe postanowienia D I S, które - na podstawie art. 111 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego w kwestii dotyczącej zastosowania w sprawie nadpłat przepisu art. 70 § 1, który dotyczy zobowiązań podatkowych. Nie zgadza się również z interpretacją art. 80 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i wywodzi, że nie nastąpiło przedawnienie roszczenia o zwrot nadpłat orzeczonych decyzjami z [...]r. Odnośnie zagubionych wpłat /[...] zł i [...] zł/ skarżący uważa, że powinny być niezwłocznie zwrócone z odsetkami. W odpowiedzi na skargę D I S wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Nieporozumieniem jest powołanie się przez organ odwoławczy na art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej jako ograniczający możliwość wydania postanowień w sprawie zaliczenia nadpłat i wpłat na poczet zaległości podatkowych . przepis ten mógłby służyć tylko podatnikowi np. na uzasadnienie stanowiska, że wpłaty dokonane po [...]. były nienależne, bowiem z tym dniem wygasły obciążające go zobowiązania podatkowe /ostatnie za [...]./ i nie wiadomo czy były jeszcze inne zaległości bądź bieżące zobowiązania. W sprawie bezsporne jest, że ostatecznymi decyzjami z [...]r. określono zobowiązania i zaległości podatkowe skarżącego w podatku od towarów i usług za [...]. oraz nadpłaty w tym podatku za [...]. Na mocy art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r., a po tej dacie na podstawie ar.t76 § 1, orzeczone nadpłaty podlegały zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych, przy czym konieczne było - zgodnie z art. 273, a po 1 stycznia 2003r. zgodnie z art. 76a Ordynacji podatkowej - wydanie postanowień w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych zobowiązań, na które służyło podatnikowi zażalenie. Okoliczność, że organ podatkowy dokonał faktycznego zaliczenia /zaksięgowania/ orzeczonych nadpłat na poczet zaległości podatkowych jest niewystarczająca, gdyż musiało być wydane w tej sprawie postanowienie umożliwiające instancyjną jak i sądową kontrolę prawidłowości tej czynności. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują ograniczenia czasowego do wydania takiego postanowienia, nie ma zatem uzasadnienia prawnego odmienne stanowisko organu odwoławczego. Powołane w uzasadnianych zaskarżonych postanowień przepisy art. 80 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie miały w sprawie zastosowania, bowiem nadpłata nie była i nie mogła być przedmiotem roszczeń podatnika, gdyż została orzeczona wcześniejszymi decyzjami ostatecznymi z [...]. , zaś przedmiotem postępowania były tylko czynności materialno-techniczne dotyczące prawidłowego zaliczenia tych nadpłat na poczet zaległości podatkowych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przedmiotem roszczeń nie może być w tym postępowaniu oprocentowanie nadpłat, gdyż podlegały one zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych, a nie do zwrotu, a ponadto jak wynika z przedstawionego w aktach sprawy rozliczenia /k.[...]/, zostały one zarachowane według dat faktycznych wpłat kwot pieniężnych stanowiąc równocześnie daty końcowe dla odsetek za zwłokę. Odpowiednio wpłaty pieniężne dokonane przez podatnika na poczet zaległości podatkowych również wymagały wydania postanowień, co wynika z art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej, a przed 1 stycznia 2003r. wynikało z art. 273 § 1 pkt 2 lit.a) Ordynacji podatkowej. W świetle powyższego konieczne jest merytoryczne rozpoznanie przez organ odwoławczy zażaleń podatnika na postanowienia organu I instancji w sprawie zaliczenia nadpłat i wpłat na poczet zaległości podatkowych. Z tych względów zaskarżone postanowienia podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit.a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.