I OSK 689/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Marka K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1761/04 o umorzeniu postępowania z wniosku Marka K. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywny w związku z nieprzekazaniem Sądowi w obowiązującym terminie skargi na bezczynność tego Kolegium wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2005 r, I SA/Wa 1761/04 umorzył postępowanie sądowe z wniosku Marka K. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. w związku z niezastosowaniem się tego organu do obowiązków określonych w art. 54 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 161 par. 1 pkt 3 powołanej ustawy. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że wnioskiem z dnia 8 listopada 2004 r. Marek K. wystąpił o wymierzenie, na podstawie art. 55 par. 1 powołanej ustawy, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywny, w związku z nieprzekazaniem skargi Marka K. z dnia 4 października 2004 r. na bezczynność Kolegium wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W dniu 30 grudnia 2004 r. wpłynęła do Sądu powyższa skarga z dnia 4 października 2004 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W ocenie Sądu wymierzenie grzywny jest środkiem dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego. Dopełnienie tego obowiązku, chociażby z uchybieniem terminu, ale zanim sąd orzeknie w tej sprawie, czyni postępowanie w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym i należy je umorzyć. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marek K., reprezentowany przez adwokata Marka Szczygła, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący orzeczeniu pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na naruszeniu: art. 55 par. 1 tej ustawy przez niewłaściwą wykładnię celowościową tego przepisu i nietrafne odstąpienie od zastosowania go na skutek bezpodstawnego uznania postępowania za bezprzedmiotowe; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji przez niewydanie orzeczenia rozstrzygającego o zasadności wniosku w sprawie wymierzenia organowi grzywny w sytuacji, gdy nie było podstaw do uznania postępowania za bezprzedmiotowe; art. 161 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; art. 230 par. 2 tej ustawy przez niewłaściwe jego zastosowanie i niezasadne pobranie kwoty wpisu sądowego oraz art. 210 par. 2 powołanej ustawy przez niewykonanie dyspozycji zawartej w tym przepisie i niezasadne obciążenie skarżącego kosztami postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął niewłaściwie, iż wymierzenie organowi grzywny przewidziane w art. 55 par. 1 powołanej ustawy jest jedynie środkiem dyscyplinującym. Zdaniem skarżącego wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 55 par. 1 powołanej ustawy to przede wszystkim środek represyjny, stosowany w związku z uchybieniem obowiązkowi procesowemu sformułowanemu w art. 54 par. 2 tej ustawy. Sąd uznając postępowanie za bezprzedmiotowe i umarzając je uchylił się od wydania orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty, naruszając konstytucyjne prawo skarżącego do rozstrzygnięcia jego sprawy przez sąd. Sąd nie wypowiedział się bowiem w przedmiocie zasadności wniosku o wymierzenie grzywny w dacie jego wniesienia. Skarżący podniósł również, iż nie było podstaw do tego by uznać postępowanie z wniosku o wymierzenie grzywny za bezprzedmiotowe. Nie była spełniona samodzielna przesłanka umorzenia postępowania powołana w art. 161 par. 1 pkt 3 powołanej ustawy. Ponadto Sąd błędnie przyjął, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 par. 1 powołanej ustawy, jest z formalnego widzenia samodzielną skargą. Nie jest to skarga, lecz wniosek wszczynający postępowanie wpadkowe w ramach pierwotnego postępowania skargowego ze skargi złożonej do sądu w sensie instytucjonalnym, chociaż fizycznie znajdującej się jeszcze w posiadaniu organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono. W związku z tym, iż nie jest to skarga w znaczeniu art. 230 par. 2 powołanej ustawy, Sąd niezasadnie pobrał od skarżącego wpis sądowy. Sąd nie orzekł również o kosztach postępowania, czym naruszył art. 210 par. 2 powołanej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, jako nie posiadająca uzasadnionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie stwierdził, iż wymierzenie organowi grzywny na podstawie w art. 55 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest środkiem dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążących na nim obowiązków procesowych określonych w art. 54 par. 2 powołanej ustawy. Unormowanie zawarte w przepisie art. 55 tej ustawy pozostaje w związku z powrotem do pośredniego trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego i ma zapobiec przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej. Regulacja ta zmierza do zdyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania powyższych obowiązków procesowych. Wymierzenie grzywny jest natomiast środkiem służącym realizacji tego celu. W tej sytuacji należy przyjąć, że przekazanie sądowi skargi po upływie terminu określonego w art. 54 par. 2 oraz po złożeniu wniosku przez skarżącego o wymierzenie temu organowi grzywny, jednak przed podjęciem przez ten sąd postanowienia powoduje, że postępowanie o wymierzenie grzywny staje się bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. W takim bowiem wypadku grzywna nie jest środkiem zmierzającym do realizacji jej ustawowego celu, gdyż cel ten został już osiągnięty. W związku z powyższym należy również stwierdzić, iż sąd pierwszej instancji właściwie zastosował art. 161 par. 1 pkt 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym sąd umarza postępowanie sądowe, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi /wniosku/ nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznania sprawy. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem po wniesieniu wniosku o wymierzenie grzywny, a przed jego rozpoznaniem, organ wykonał ciążące na nim obowiązki procesowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zastosował także art. 230 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać należy, że zgodnie z art. 55 par. 1 powołanej ustawy, postępowanie w sprawie wymierzenia organowi grzywny wszczynane jest na wniosek skarżącego. Jest to wniosek wszczynający postępowanie sądowe w rozumieniu art. 63 powołanej ustawy /J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2004, s. 108/. Wniosek ten składa się bezpośrednio do sądu, a jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy o skardze /art. 64 par. 1 i par. 3 powołanej ustawy/. Zatem do wniosku tego ma zastosowanie art. 230 par. 1 tej ustawy, zgodnie z którym od pism wszczynających postępowanie pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 230 par. 2 ustawy pismami wszczynającymi postępowanie jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie i skarga o wznowienie postępowania. Zgodnie z par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/ wpis stały od wniosku o wszczęcie postępowania, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 100 zł. Sąd pierwszej instancji nie naruszył również art. 210 par. 2 powołanej ustawy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi szczegółowo określa, na której ze stron ciąży obowiązek zwrotu kosztów postępowania w zależności od wyniku sprawy. Tak więc - zgodnie z art. 200 i art. 201 par. 1 powołanej ustawy -skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji oraz w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 par. 3 powołanej ustawy /autokontroli/. Sąd może zasądzić od organu na rzecz skarżącego tylko część kosztów, jeśli postępowanie zostało umorzone po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego /art. 201 par. 2 w związku z art. 206 powołanej ustawy/. Skoro zatem - w przypadku umorzenia postępowania wskutek jego bezprzedmiotowości - skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania, tym samym brak jest podstaw do zastosowania art. 210 par. 2 powołanej ustawy i orzekania z urzędu o kosztach. W konsekwencji niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/. Przedmiotowa sprawa została bowiem rozpoznana przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd oraz zgodnie z obowiązującym prawem. Naczelny Sąd Administracyjny badając zaskarżone postanowienie nie stwierdził, żeby wydane było ono z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.