V SA/Wa 2357/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Piotr Piszczek (spr.), Sędzia NSA -Marzenna Zielińska, Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant -Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2005 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na przywóz towaru w ramach kontyngentu taryfowego 1) Uchyla zaskarżoną decyzję. 2) Zasądza od Ministra Gospodarki i Pracy na rzecz A. Sp. z o.o. w W. kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. – której precyzyjne oznaczenie zawiera sentencja wyroku – Minister Gospodarki i Pracy, stosowanie do treści art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2004 r. Tym ostatnim aktem administracyjnym odmówiono ,, A.’’ Sp. z o.o. w W. udzielenia pozwolenia na przywóz obuwia pochodzenia chińskiego. W motywach wskazano, że do w/w Organu w dniu 30 stycznia 2004 r. wpłynął wniosek dotyczący pozwolenia na przywóz na obszar celny Unii Europejskiej obuwia chińskiego. Import miał nastąpić w ramach rozporządzenia Komisji Europejskiej ( WE ) nr 2044/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. ustanawiającego procedury zarządzenia dla drugiej transzy kontyngentów ilościowych w 2004 r. na niektóre produkty pochodzące z C. ( Dz. Urz. UE L 303 z 21 listopada 2003 r., p. 3 ) Zgodnie z tym rozporządzeniem ( art. 3 ) ostateczny termin był określony na 31 grudnia 2003 r., a zatem złożenie wniosku 30 stycznia 2004 r. skutkowało odmową udzielenia zezwolenia. W skardze postulowano stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Organu II –giej instancji bądź jej uchylenie z jednoczesnym zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W motywach zwrócono uwagę, że żaden przepis polskiego prawa nie nakładał na stronę skarżącą obowiązku złożenia wniosku do końca 2003 r. Skoro Organ I instancji powołał się – w dniu wydania decyzji – na przepisy unijne, które weszły w życie 1 maja 2004 r., to odnosząc je do dnia złożenia wniosku, naruszył zasadę nie działania prawa wstecz. Nie można bowiem było na ich podstawie nakładać - w momencie zgłoszenia wniosku – na stronę pewnych wymagań formalnych ( ram czasowych ) skoro nie były częścią wówczas ( w dniu 30 stycznia 2004 r. ) obowiązującego porządku prawnego. W odpowiedzi na skargę – żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym i sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie ( akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a. ). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów ( zwłaszcza decyzji i postanowień ), a także czynności organów admnistracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, iż : I . W sprawie naruszono dyrektywę art. 36 § 1 k.p.a. nie zawiadamiając strony o przyczynach braku załatwienia sprawy w terminie ustawowym ( wniosek wpłynął w styczniu a decyzję wydano w maju 2004 r. ). II. W aktach brak jest też dowodu potwierdzenia przez stronę decyzji pierwszoinstancyjnej, co uniemożliwia ocenę czy wniesiony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął w terminie ustawowym. III. Zwrócić także uwagę należy na fakt, że w drugoinstancyjnej decyzji nie powołano w rozstrzygnięciu – oprócz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. – żadnych przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą ( Dz. U. nr 97, poz. 963 ze zm. ), które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Uczyniono to wprawdzie w decyzji pierwszoinstancyjnej ale aktualny model postepowania jest dwuinstancyjny i polega – co należy podkreślić z całym naciskiem – na dwukrotnym rozpoznaniu sprawy. Oznacza to, że oceniając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy nie tylko poczynić ustalenia ale zastosować wszystkie normy, które wskazał Organ pierwszoinstancyjny, zwłaszcza wtedy, kiedy podziela się jego ustalenia i podejmuje decyzję w trybie art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Za niedopuszczalną należy uznać praktykę powoływania tych norm w uzasadnieniu, co uczyniono w niniejszej sprawie. Uzasadnienie – w części dotyczącej wyjaśnienia zastosowania norm prawnych – spełnia jedynie funkcję informacyjną. Istota zaś administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego, nie zaś jedynie na kontroli zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ( vide wyrok NSA z dnia 09 października 1992 r., V SA 137/92, ONSA 1983, nr 1, poz. 22 ). Obowiązek rozpatrywania odwołania ( w niniejszej sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ) i wydania decyzji zgodnie z treścią art. 138 k.p.a., to konieczność dokonania merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji ( vide wyrok NSA z 12 marca 1981 r. , S.A. 472/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 21 ). Stąd – w rozstrzygnięciu drugoinstancyjnym – obok norm prawa procesowego zawartego w k.p.a. ( art. 138 § 1 pkt 1 i 127 § 3 ) należy powołać i te, które legły u podstaw rozstrzygnięcia przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy. Uwzględniając powyższe uchybienia zwrócić należy uwagę na potrzebę ustalenia, kiedy strona otrzymała decyzję Organu I –szej instancji, co ma istotne znaczenie w kontekście zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia w trybie art. 127 § 3 k.p.a., jeżeli został on wniesiony po upływie 14 dniowego terminu zawitego należy wydać postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. W sytuacji, kiedy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie ustawowym należy go ocenić w drugoinstancyjnej decyzji z uwzględnieniem wskazań poczynionych przez Sąd. Dostrzec również należy potrzebę szerszego odniesienia się w decyzji drugoinstancyjnej do kwestii podniesionych w odwołaniu i skardze, dotyczących obowiązywania prawa unijnego, które powołano w decyzji pierwszoinstancyjnej. Istotna będzie ocena obowiązywania powołanych aktów normatywnych w kontekście ich ogłoszenia, które zostało opisane w protokole rozprawy. Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt. 1 c) w zw. art. 200 Pr. o p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.