I GSK 2558/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie Małgorzata Korycińska NSA Barbara Wasilewska (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 175/05 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 31 stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Lu 175/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. i J. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 31 stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła - oddalił skargę. Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny ustalony przez organy celne wskazując, że podaniem z dnia 27 września 2004 r. J. T. wniósł o zwrot nienależnego cła wraz z odsetkami, które to cło wymierzone zostało decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Białej Podlaskiej nr [...] z 26 maja 1998 r. W wyniku odwołania od powyższej decyzji, złożonego przez J. S., Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją nr [...] z 29 lutego 2000 r. utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny. Rozstrzygnięcie Prezesa Głównego Urzędu Ceł zostało zakwestionowane w odrębnych skargach przez J. T. i J. S., złożonych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 30 marca 2001 r. sygn. akt I SA/Lu 235/00 oddalił skargi stron. W załączeniu swego wniosku o zwrot nienależnego cła wraz z odsetkami J. T. przedstawił kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie o sygn. akt V Ka 990/02 z 23 grudnia 2002 r., którym J. S. i J. T. zostali uniewinnieni od popełnienia przestępstwa, określonego w art. 80 § 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. - Ustawa karna skarbowa (tj. Dz.U. z 1984 r. Nr 22 poz. 103 z późn. zm.) i polegającego na narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie cła. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją nr [...] z 6 grudnia 2004 r. odmówił zwrotu kwoty 6. 535,70 zł cła, wskazując w uzasadnieniu na brak przesłanek określonych w przepisach prawa celnego warunkujących zwrot cła. W odwołaniu z 22 grudnia 2004 r. od powyższej decyzji strony - J. T. i J. S. - zarzuciły naruszenie przepisu art. 246 § 2 i 5 Kodeksu celnego, wnosząc o uchylenie decyzji i zwrot kwoty 6. 535,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją nr [...] z dnia 31 stycznia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalając skargę na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej, stwierdził, że podniesiony przez skarżących zarzut celnej jest niezasadny. Jak wynika z uzasadnienia powołanego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, w dacie orzekania zarówno przez ten Sąd, jak i Sąd pierwszej instancji, obowiązywało nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. nr 146 poz. 1639), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. i zgodnie z którym obowiązywała zerowa stawka celna na pojazdy przywożone z terytorium Unii Europejskiej. W ocenie Sądu karnego, tym samym w dacie orzekania czyn nie stanowił już czynu zabronionego ze względu na zmianę przepisów. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, z powyższego stanowiska Sądu karnego nie należy wnioskować, iż należności celne nie istniały również w dacie wydania stosownej decyzji, gdyż w tym zakresie wiążące jest ostateczne rozstrzygnięcie organów celnych, określające obciążenie z tego tytułu na podstawie przepisów obowiązujących w dacie sprowadzenia pojazdu. Regulacja późniejsza - względniejsza dla importera - ustanawiająca stawkę "0" na dany towar nie ma wpływu na prawną oceną przeszłego zdarzenia, bowiem w postępowaniu celnym reguła jest odwrotna, ponieważ zgodnie z art. 209 §2 Kodeksu celnego (obowiązującego w dacie wznowienia postępowania celnego i wydania decyzji ponownie wymierzającej cło przywozowe) oraz art. 23 ust. 1 Prawa celnego (obowiązującego w chwili dokonania zgłoszenia celnego) dla powstania należności celnych istotna jest data przyjęcia (dokonania) zgłoszenia celnego. Sąd uznał, iż późniejsza zmiana stawek celnych nie wpływa na treść decyzji, która prawidłowo określa należność celną na datę dokonania zgłoszenia celnego; w szczególności zaś następcza zmiana regulacji (stawki celnej) nie jest podstawą do stosowania przepisów dotyczących zwrotu należności celnych na podstawie działu V tytułu VII Kodeksu celnego, w tym art. 246 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna. W konkluzji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i podzielił zdanie organu celnego co do kwestii rozróżnienia między tezą wyroku sądu karnego, który wykluczył uznanie czynu za przestępstwo w zakresie narażenia na uszczuplenie należności celnej z powodu zmiany przepisów w tym zakresie, a ustaleniem braku tytułu prawnego do pobrania cła w dacie wydania decyzji. J. S.i wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Strona zarzuciła orzeczeniu naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 246 § 1, 2 i 5 ustawy Kodeks celny. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Odnosząc się do złożonej przez stronę skargi kasacyjnej należy podkreślić, że zgodnie z przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienione w § 2 powołanego przepisu w niniejszej sprawie nie zachodzą. Zgodnie z treścią przepisu art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak również na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżący, wskazując na uchybienie przepisom prawa materialnego, zarzuca, iż skoro uniewinnienie dotyczyło konkretnej sytuacji i czynów oskarżonych w konkretnie podanym czasie a sąd karny jednoznacznie uznał, że uszczuplenie należności celnej nie nastąpiło, to dodatkowe dopłacenie kwoty 6535.70 zł wraz z odsetkami było nienależne i powinno zostać zwrócone. Według skarżącego większą wartość merytoryczną i procesową ma treść sentencji wyroku niż jego uzasadnienie. Zgodnie z przytoczonymi w podstawie skargi kasacyjnej przepisami art. 246 § 1, 2 i 5 Kodeksu celnego [t. jedn. Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 z późn. zm.], należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3. Należności są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3; natomiast organ celny dokona zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy stwierdzi przed upływem 3 lat od powiadomienia dłużnika, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł, że w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w sprawie karnej nie ma wpływu na istnienie należności celnych. Sąd dokonał trafnego rozróżnienia pomiędzy sprawą karną a sądowoadministracyjną, słusznie ograniczając się w toku postępowania do sprawy sądowoadministracyjnej, definiowanej przepisem art. 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że co do istnienia należności celnych w dacie wydania stosownej decyzji wiążące jest ostateczne rozstrzygnięcie organów celnych, określające obciążenie z tego tytułu na podstawie przepisów obowiązujących w dacie sprowadzenia pojazdu. Tok postępowania w sprawie decyzji wymiarowej z 26 maja 1998 r. został bowiem wyczerpany, gdyż wymieniona decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Białej Podlaskiej w wyniku złożonego odwołania została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 29 lutego 2000 r., a skargi na rozstrzygnięcie Prezesa Urzędu zostały oddalone wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 30 marca 2001 r. sygn. akt I SA/Lu 235/00. Zatem, wobec faktu, iż decyzja wymierzająca cło funkcjonuje w obrocie prawnym i jest wymagalna, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organy celne nie mogły uwzględnić wniosku strony o zwrot nienależnego, zdaniem skarżącego, cła. Odnosząc się do zarzutu pierwszeństwa sentencji wyroku przed jego uzasadnieniem należy podkreślić, że zgodnie z przepisem art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny jest związany ustaleniami co do popełnienia przestępstwa prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym jedynie w przypadku, gdy jest on skazujący. Wyrokiem o sygn. akt V Ka 990/02 Sąd Okręgowy w Lublinie uniewinnił oskarżonych J. S. i J. T. od dokonania zarzucanego im czynu, a zatem w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej nie występuje prejudycjalność wyroku karnego i sąd administracyjny pierwszej instancji nie był zobligowany do respektowania ustaleń sądu karnego co do kwestii popełnienia przestępstwa. W nawiązaniu do powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego jest niezasadny, wobec czego skarga ta, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.