II SA/Lu 343/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Protokolant referent Małgorzata Poniatowska -Furmaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104 kpa oraz art. 12 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1985 ze zm.) odrzucił zgłoszenie [...] - R.Z.P. dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działce Nr [...] położonej przy ul. [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji stanął na stanowisku, że zgłoszenia dokonano z naruszeniem ustawowego terminu 30 czerwca 2004 r. o czym świadczył wpływ zgłoszenia do urzędu w dniu 2 lipca 2004 r. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...), władający powierzchnię ziemi w dniu wejścia w życie tej ustawy (1 października 2001r.), na której nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby spowodowane przez inny podmiot , zobowiązany był w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście. Według zgłaszającego, sprawcą zanieczyszczenia ziemi była [...] W świetle akt sprawy [...] w dniu 1 października 2001r. władał działką Nr [...] jako następca prawny [...], ale nie spełniał warunków ustawy i jego zgłoszenie podlegało odrzuceniu. Decyzją Nr [...] z dnia [...]lutego 2005 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy - zaskarżoną przez [...] (R.Z.P.) - decyzję Prezydenta Miasta odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że zgłoszenie wpłynęło w terminie – co w jego ocenie potwierdza adnotacja o wysłaniu zgłoszenia w dniu 30 czerwca 2004 r. W aktach sprawy brak dowodu w postaci koperty z datą stempla pocztowego , wskazującego na uchybienie terminu. Z uwagi jednak na fakt, iż [...] jako następca prawny [...], będącej sprawcą zanieczyszczeń ponosi – na zasadzie sukcesji uniwersalnej - odpowiedzialność za przejęte grunty, organ odwoławczy uznał odrzucenie zgłoszenia za prawidłowe. Podniósł, że następstwo to istnieje od 1999 r. kiedy to nastąpiło połączenie [...] z [...]. W wyniku połączenia następcą prawnym [...] stałą się [...], a następnie [...]. Obowiązujący – w dacie połączenia [...] i [...] – przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego przewidywał bowiem , że przejmujący wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik [...] zarzucił, iż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...), poprzez niesłuszne przyjęcie, że reprezentowana przez niego spółka ponosi pełną administracyjną odpowiedzialność za szkody spowodowane w środowisku przez [...]. Zarzucił także, że nie wyjaśniono okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, zwracając jednocześnie uwagę, że skarżący ma rację twierdząc, że art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...) jest przepisem lex specjalis, co nie wyłącza jednak odpowiedzialności następcy prawnego za stan majątku przejętego w ramach sukcesji generalnej. Zdaniem Kolegium nie jest w tej kwestii istotny czas powstania zanieczyszczenia, stąd też bezprzedmiotowym jest zarzut, że nie wyjaśniono okoliczności faktycznych sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) , w myśl którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie oraz orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne - Sąd uznał skontrolowane rozstrzygnięcie za sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), władający powierzchnią ziemi, w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, obowiązany był do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. Do zgłoszenia należało dołączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot ( art. 12 ust. 2 cyt. ustawy). Zaskarżoną decyzją odrzucono zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi w obrębie działki Nr [...]położonej w Z. przy ul. [...] Bezspornym w rozpoznawanej sprawie było to, że zgłaszający – [...] władał działką Nr [...] w dniu 1 października 2001r. , to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...). Mając na uwadze dyspozycję art. 12 ust. 1 cyt. ustawy, w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego należało ustalić , czy przed wejściem w życie ustawy, to jest przed dniem 1 października 2001r. nastąpiło zanieczyszczenie ziemi na przedmiotowej działce. W tym zakresie orzekające organy nie poczyniły żadnych ustaleń. Dlatego należy przypomnieć, że przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa obligują organ do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego. Z akt sprawy wynikało, że sporządzona w maju 2004 r. - przez Przedsiębiorstwo Geologiczne "[...]" SA– dokumentacja geologiczna z rozpoznania stanu środowiska gruntowo-wodnego i warunków hydrogeologicznych na terenie stacji paliw Nr [...] wskazywała na zanieczyszczenie gruntu i wód gruntowych produktami ropopochodnymi w pobliżu zbiorników paliwowych Świadczył o tym dołączony do akt sprawy fragment tej dokumentacji. Organy I i II instancji powinny były ocenić na tej podstawie – stosownie do art. 80 kpa – czy występują i są udowodnione okoliczności objęte hipotezą art. 12 ust. 1 i 2 cyt. ustawy. Z akt sprawy wynikało ponadto, że Prezydent Miasta, działając na podstawie art. .45 ust. 1 i ust.1a, art. 103 ust. 1 oraz art. .103 a ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze, przyjął tę dokumentację bez zastrzeżeń, zawiadamiając o tym [...] SA pismem datowanym 14 czerwca 2004r. Nr [...] Stosownie do art. 7 kpa organ ten był zobowiązany dokładnie wyjaśnić i ustalić stan faktyczny sprawy. Tego rodzaju obowiązki organu administracji publicznej wynikaj z zasad legalizmu i prawdy obiektywnej wyrażonej w powyższym przepisie. W tej sytuacji Prezydent Miasta powinien przeanalizować, czy posiadany już przez niego materiał dowodowy, zgromadzony w trakcie innego postępowania – z zakresu Prawa geologicznego i górniczego – przeprowadzonego jeszcze przed formalnym zgłoszeniem faktu zanieczyszczenia ziemi spełniał i czynił zadość wymaganiom określonym w art. 12 cyt. ustawy. Stosownie bowiem do art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z aprobatą Sądu również nie mogła spotkać się dokonana przez Kolegium wykładnia art. 12 ust. 1 cyt. ustawy w części odnoszącej się do sformułowanego przez [...] SA w odwołaniu zarzutu, że zanieczyszczenie ziem spowodowane zostało przez inny podmiot. Konstrukcja art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, określająca warunki jakie musi spełniać zgłaszający aby skorzystać z dobrodziejstwa tejże ustawy i uwolnić się od ciążącego na nim, jako władającym powierzchnią ziemi, przewidzianego w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) – obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej gleby jest unormowaniem szczególnym w odniesieniu do przepisów, z których wynika zasada sukcesji uniwersalnej. Następstwo prawne nie ma znaczenia dla zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, w stosunku do następcy. Dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w tym przepisie ma na celu umożliwienie uwolnienia się od odpowiedzialności za zanieczyszczenie ziemi lub gleby przez podmiot, który przejął władanie obszarem ziemi już zanieczyszczonej przez poprzednio władającego. Dla możliwości uwolnienia się od takiej odpowiedzialności muszą być spełnione przesłanki określone w omawianym przepisie tj. : - zgłoszenia należy dokonać do 30 czerwca 2004 r.; - łącznie ze zgłoszeniem należy przedstawić wyniki badań potwierdzających, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot; - dokonujący zgłoszenia był podmiotem władającym zanieczyszczonym obszarem w dniu wejścia w życie omawianej ustawy. Przyjęcie stanowiska zaskarżonej decyzji, iż sukcesja generalna wyłącza możliwość stosowania art. 12 omawianej ustawy, czyniłoby ten przepis martwym. Literalne brzmienie tego przepisu uprawnia do możliwości skorzystania z niego przez wszystkich "władających" powierzchnią w dniu wejścia życie ustawy i brak jest podstaw by z grona "władających" wyłączyć następców prawnych. Odrzucając zgłoszenie organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii, czy strona skarżąca wypełniła wszystkie przesłanki, o których mowa w omawianym przepisie stając na stanowisku, że sam fakt następstwa prawnego wyklucza możliwość jego zastosowania. Kwestie te powinny być wyjaśnione i ocenione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W tym stanie rzeczy obie decyzje podlegały uchyleniu przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Skarżący nie domagał się zwrotu kosztów postępowania, stąd też nie zachodziła potrzeba orzekania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy, strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów , jeżeli najpóźniej przez zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.