II SA/Lu 344/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Jerzy Drwal-sprawozdawca, Protokolant Referent Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Nr [...] z dnia grudnia 2004r. Starosta działając na podstawie art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1985 ze zm.) odrzucił zgłoszone przez [...] z siedzibą w P. zanieczyszczenie powierzchni ziemi w obrębie działki Nr [...]położonej w J.L. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...), zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi lub gleby, które nastąpiło przed wejściem w życie ustawy (to jest przed dniem 1 października 2001r.) – powinno nastąpić do dnia 30 czerwca 2004r. Do zgłoszenia należało dołączyć, wyniki badań potwierdzających zanieczyszczenie ziemi oraz opis wskazujący , iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. Według ustaleń organu w dniu 1 lipca 2004r. [...] S.A. zgłosił zanieczyszczenie powierzchni ziemi na działce Nr [...] zabudowanej stacją paliw Nr [...]. Do zgłoszenia dołączono kopię wypisu z rejestru gruntów, kopię uchwały [...] SA w sprawie połączenia spółki z [...] oraz wypis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego; nie dołączono natomiast wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby. Zgłaszający informował przy tym, że dokumentacja ta zostanie niezwłocznie uzupełniona. Sprawozdanie z przeprowadzonych badań gruntu zostało przedłożone w dniu 3 września 2004 r[...] poinformował, że grunt został zanieczyszczony przez [...] SA. Zgłoszenie wysłano w dniu 30 czerwca 2004r., to jest z zachowaniem ustawowego terminu, o czym świadczyło potwierdzenie daty nadania pisma w Urzędzie Pocztowym. Z załączonego w późniejszym terminie sprawozdania z przeprowadzonych badań gruntu wynikało, że działka, na której zlokalizowano stację paliw Nr [...] , zanieczyszczona jest olejem mineralnym. Sprawozdanie z badań sporządzono w sierpniu 2004 r. (pobór próbek nastąpił w dniu 4 sierpnia 2004 r. ), co oznaczało, że zanieczyszczenie mogło powstać w okresie od wybudowania stacji paliw przez [...]SA do sierpnia 2004 r. Prowadziło to do wniosku, że sprawcą zanieczyszczeń mogła być zarówno [...] SA, jak też [...] SA. Nie można wykluczyć jednak przypadku, że to [...] SA dokonał zanieczyszczenia (działki) ziemi po dniu wejścia w życie ustawy, a winą chce obarczyć osobę poprzednio władającą tym gruntem. Organ zaznaczył, iż z treści art. 12 ustawy wynika jednoznacznie, że zgłoszeniu podlegają zanieczyszczenia powstałe przed dniem 1 października 2001r. Ponieważ nie spełniono wymagań określonych w art. 12 ust. 1 cyt. ustawy, zgłoszenie podlegało odrzuceniu. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną przez Kierownika Regionalnego Zespołu Prewencji z siedzibą w K. (będącego pełnomocnikiem [...] SA) decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2004 r. [...] odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi na terenie działki Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium dokonało podsumowania ustaleń poczynionych przez organ I instancji i wskazało, że [...] SA dokonał zgłoszenia w ustawowym terminie, przedkładając sprawozdanie, które nie zawierało jednak daty powstania zanieczyszczeń. Uzasadniając decyzję organ I instancji – niesłusznie – ustosunkował się tylko do argumentów strony dotyczących czasu powstania zanieczyszczeń. Zdaniem Kolegium, pominięto kwestię następstwa prawnego i odpowiedzialności [...] SA za stan gruntów przejętych od [...] SA pomimo, że kwestia ta była podnoszona przez zgłaszającego w uzupełniającym wniosku z dnia 30 sierpnia 2004 r.. Odnosząc się do wywodów zgłaszającego, że nie ponosi on odpowiedzialności za stan przejętych gruntów, Kolegium wskazało, iż można się zgodzić z tezą, że przejęty grunt był już zanieczyszczony, jednakże nie przesądza to o braku odpowiedzialności następcy prawnego. W ocenie Kolegium, nie ulega wątpliwości, że następcą prawnym [...]SA jest [...] SA, co wynika wprost z treści uchwały Nr [...]Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki [...]SA z dnia [...]maja 1999 r. w sprawie połączenia z [...] SA. Następstwo to istnieje od 1999 r., to jest od czasu połączenia obu Spółek i wykreślenia [...] SA z rejestru sądowego , bowiem Kodeks handlowy w art. 465 § 3 przewidywał, iż spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Zatem [...] SA ponosi odpowiedzialność wynikającą z zasady sukcesji uniwersalnej. W tym przypadku uwzględnienie złożonego przez odwołującego się wniosku dotyczącego ustalenia czasu powstania zanieczyszczenia byłoby niecelowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik [...] SA zarzucił, iż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...), poprzez przyjęcie, że Spółka [...] SA ponosi odpowiedzialność za szkody spowodowane w środowisku przez [...] SA. Zarzucił także, że nie wyjaśniono istotnych okoliczności faktycznych sprawy. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie zwracając jednocześnie uwagę, że skarżący ma rację twierdząc, że art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...) jest przepisem lex specjalis, co nie wyłącza jednak odpowiedzialności następcy prawnego za stan majątku przejętego w ramach sukcesji generalnej. Dlatego nie był istotny czas powstania zanieczyszczenia, stąd też bezprzedmiotowym jest zarzut nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) , w myśl którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie oraz orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne - Sąd uznał skontrolowane rozstrzygnięcie za sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. , o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), władający powierzchnią ziemi, w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, obowiązany był do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. Do zgłoszenia należało dołączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot ( art. 12 ust. 2 cyt. ustawy). W świetle akt sprawy bezspornym było, że zgłoszenia dokonano w ustawowym terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. Bezspornym było także, iż zgłaszający – [...] SA władał działką Nr [...] w dniu 1 października 2001 r., to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...), zatem organ I instancji odrzucając zgłoszenie uwzględnił informację [...] SA dotyczącą niezwłocznego uzupełnienia dokumentacji o brakujące wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia gruntu, a następnie ocenił przedłożoną w tej sprawie dokumentację (sporządzoną w sierpniu 2004 r. ) zwracając uwagę, że sprawcą zanieczyszczenia mógł być zarówno [...]SA , jak też i sam zgłaszający Starosta zaznaczył, że nie można było wykluczyć , że to właśnie zgłaszający dokonał zanieczyszczenia gruntu po wejściu w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska (...). Motywy rozstrzygnięcia organu II instancji błędnie rozważyły kwestię następstwa prawnego. W ocenie składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, z aprobatą nie mogła spotkać się dokonana przez Kolegium wykładnia art. 12 ust. 1 cyt. ustawy w zakresie odnoszącym się do sformułowanego przez [...] SA w odwołaniu zarzutu, że zanieczyszczenie ziemi spowodował inny podmiot i strona skarżąca nie powinna ponosić odpowiedzialności z tego tytułu. Konstrukcja art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, określająca warunki jakie musi spełniać zgłaszający aby skorzystać z dobrodziejstwa tejże ustawy i uwolnić się od ciążącego na nim, jako władającym powierzchnią ziemi, przewidzianego w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej gleby jest unormowaniem szczególnym w odniesieniu do przepisów, z których wynika zasada sukcesji uniwersalnej. Następstwo prawne nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, w stosunku do następcy. Dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w tym przepisie ma na celu umożliwienie uwolnienia się od odpowiedzialności za zanieczyszczenie ziemi lub gleby przez podmiot, który przejął władanie obszarem ziemi już zanieczyszczonej przez poprzednio władającego. Dla możliwości uwolnienia się od takiej odpowiedzialności muszą być spełnione przesłanki określone w omawianym przepisie tj. : - zgłoszenia należy dokonać do 30 czerwca 2004 r.; - łącznie ze zgłoszeniem należy przedstawić wyniki badań potwierdzających, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot; - dokonujący zgłoszenia był podmiotem władającym zanieczyszczonym obszarem w dniu wejścia w życie omawianej ustawy. Przyjęcie stanowiska zaskarżonej decyzji, iż sukcesja generalna wyłącza możliwość stosowania art. 12 omawianej ustawy, czyniłoby ten przepis martwym. Literalne brzmienie tego przepisu uprawnia do możliwości skorzystania z niego przez wszystkich "władających" powierzchnią w dniu wejścia życie ustawy i brak jest podstaw by z grona "władających" wyłączyć następców prawnych. Odrzucając zgłoszenie organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii, czy strona skarżąca wypełniła wszystkie przesłanki o których mowa w omawianym przepisie stając na stanowisku, że sam fakt następstwa prawnego wyklucz możliwość jego zastosowania. Kwestie te powinny być wyjaśnione i ocenione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W tej sytuacji decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego - ze wskazanych przyczyn - podlegała uchyleniu przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Skarżący nie domagał się zwrotu kosztów postępowania, stąd też nie zachodziła potrzeba orzekania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy, strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów , jeżeli najpóźniej przez zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.